کم‌خونی خستگی و ضعف مضاعفی در شما ایجاد می‌کند که حتی انجام امور روزمره نیز برایتان مشکل خواهد شد. کم‌خونی اگر شدید باشد عوارض خطرناکی را به همراه خواهد داشت. راه علاج کم‌خونی مصرف قرص آهن است که بر اساس میزان کمبود افراد به ماده معدنی آهن دوز مصرفی آن توسط پزشک تعیین خواهد شد. برای اینکه مشکل کم‌خونی در شما حل شود، استفاده از قرص آهن تنها راه چاره نیست. شما باید علت جذب نشدن آهن در بدن و بهترین زمان مصرف این مکمل را هم بدانید تا به واسطه این اطلاعات بتوانید جذب آهن را به حداکثر برسانید.
قرص آهن را نباید همزمان با چای، قهوه، شیر و سایر لبنیات، مکمل کلسیم یا تخم‌مرغ مصرف کنید؛ زیرا این مواد ممکن است جذب آهن را کاهش دهند. بهتر است میان مصرف قرص آهن و این خوراکی‌ها یا مکمل‌ها حداقل ۲ ساعت فاصله در نظر بگیرید.
غذاهایی که جذب آهن را در بدن افزایش می‌دهند
در خوراکی‌ها 2 نوع آهن وجود دارد: آهن هِم و آهن غیرهِم. آهن هم در فرآورده‌های حیوانی مثل گوشت و ماهی دیده میشود و آهن غیرهم در منابع گیاهی. به طور کلی آهن هم جذب بهتری در بدن دارد. با استفاده از منابع غذایی زیر می‌توان جذب آهن در بدن را افزایش داد:
منابع غنی از ویتامین C
تحقیقات نشان می‌دهند که منابع ویتامین C جذب عنصر آهن را در بدن افزایش می‌دهند. این ویتامین آهن غیرهم را جذب کرده و به شکلی ذخیره می‌کند که به سهولت قابل جذب و استفاده باشد. خوراکی‌های سرشار از ویتامین سی عبارتند از مرکبات، سبزیجات با برگ سبز تیره، فلفل دلمه‌ای و توت فرنگی. در یک مطالعه مشخص شد که اگر در کنار غذا از 100 میلی‌گرم ویتامین ث استفاده کنید، جذب آهن تا 67% افزایش مییابد.
غذاهای حاوی ویتامین A و بتاکاروتن
حفظ سلامت بینایی، رشد استخوان‌ها و بهبود سیستم ایمنی در گرو مصرف مقادیر مناسب ویتامین آ است. بتاکاروتن یک رنگدانه به رنگ قرمز-نارنجی است که در گیاهان و میوه‌ها یافت شده و این قابلیت را دارد که در بدن به ویتامین A تبدیل شود. منابع غذایی غنی از بتاکاروتن و ویتامین آ شامل هویج، سیب زمینی شیرین، اسفناج، کلم‌پیچ، کدو حلوایی، فلفل قرمز، طالبی و زردآلو می‌شوند. مطالعات نشان داده است که وجود ویتامین آ جذب آهن را تا حدود زیادی در بدن افزایش خواهد داد.
قرص آهن با چه ویتامینی تداخل دارد؟
بسیاری از مواقع ممکن است قرص آهن همزمان با سایر ویتامین‌ها مصرف شود. همین موضوع سبب میشود تا این نگرانی در رابطه با تداخل دارویی میان سایر ویتامین‌ها و آهن ایجاد شود. در این رابطه باید گفت که برای ویتامین D، ویتامین B12 و اسیدفولیک تداخل مستقیم مهمی با جذب قرص آهن شناخته نشده است. در مقابل، ویتامین C میتواند جذب آهن غیرهم (گیاهی) را افزایش دهد.
نگرانی اصلی بیشتر مربوط به مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌هایی است که در کنار ویتامین‌ها حاوی مواد معدنی مانند کلسیم، منیزیم یا زینک هستند. به‌ویژه مکمل کلسیم بهتر است همزمان با قرص آهن مصرف نشود و میان آنها حداقل ۲ ساعت فاصله باشد. دوزهای نسبتا زیاد آهن و زینک نیز ممکن است در جذب یکدیگر اختلال ایجاد کنند؛ بنابراین پیش از مصرف همزمان، ترکیبات مکمل را بررسی کرده و درباره فاصله مناسب مصرف هر ویتامین با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
قرص آهن با چه مواد مغذی دیگری تداخل دارد؟
همان‌طور که بعضی غذاها مثل ویتامین سی جذب آهن در بدن را افزایش می‌دهند، بعضی خوراکی‌ها نیز این قابلیت را دارند که مانع از جذب آهن شوند:
غذاهای حاوی فیتات
فیتات یا اسید فیتیک در غذاهایی مانند غلات کامل، سویا، آجیل، حبوبات و غلات وجود دارد. حتی مقدار اندکی از فیتات میتواند در حد قابل توجهی جذب آهن را دچار اختلال کند. در یک مطالعه مشخص شد که تنها 2 گرم فیتات موجود در غذاها تا 18% جذب آهن را کاهش خواهد داد. بر این اساس اگر 250 میلی‌گرم فیتات مصرف کنید، جذب آهن تا 82 درصد کمتر خواهد شد. اثر منفی فیتات را می‌توان با مصرف غذاهایی که جذب آهن غیرهم را افزایش می‌دهند (مثل ویتامین سی) خنثی کرد.
مواد غذایی حاوی کلسیم
علت جذب نشدن آهن در بدن ممکن است به مصرف همزمان این ماده معدنی در کنار خوراکی‌های غنی از کلسیم مرتبط باشد. کلسیم یک ماده معدنی ضروری برای حفظ سلامت استخوان‌ها است. مطالعات نشان داده‌اند که 165 میلی‌گرم کلسیم از منابعی مثل شیر، پنیر یا قرص کلسیم میتواند جذب آهن را 50 تا 60 درصد کاهش دهد. البته بعضی تحقیقات دیگر نتایج ضد و نقیضی در این زمینه ارائه داده‌اند. بنابراین لازم است پژوهش‌های بیشتری به عمل آید. به طور کلی توصیه میشود که برای به حداکثر رساندن جذب آهن در بدن در کنار وعده‌های غذایی از منابع کلسیم استفاده نشود. اگر قرص آهن و قرص کلسیم می‌خورید، این دو مکمل را در ساعات مختلف روز میل کنید. مثلا قرص آهن را صبح بخورید و قرص کلسیم را شب.
مصرف غذاهای حاوی اگزالات یکی از علل جذب نشدن آهن در بدن
اگزالات جذب آهن غیرهم را مختل می‌کند. اگزالات‌ها ترکیباتی هستند که از اسید اگزالیک به دست آمده و در غذاهایی مانند چغندر، آجیل، شکلات، چای، سبوس گندم و ریواس و گیاهانی مانند پونه کوهی، ریحان و جعفری یافت میشود. سعی کنید مواد غذایی نامبرده شده را جدا از منابع غذایی حاوی آهن مصرف کنید تا در جذب آهن خللی بوجود نیاید.
خوراکی های حاوی پلی فنول (مثل چای و قهوه)
پلی فنول‌ها در مقادیر مختلف در منابع غذایی گیاهی و نوشیدنی‌ها وجود دارند. سبزیجات، میوه‌ها، برخی از غلات و حبوبات، چای، قهوه و مشروبات الکی حاوی مقادیر بالایی پلی فنول هستند. چای و قهوه که در سراسر دنیا از جمله نوشیدنی‌های محبوب به شمار می‌آیند و معمولا چندین بار در روز استفاده می‌شوند، مقادیر بالایی از پلی فنول را در خود جای داده‌اند و جذب آهن غیر هم را دچار مشکل می‌کنند.
اگر در کنار وعده غذایی خود یک فنجان چای سیاه بخورید، جذب آهن 60 تا 70 درصد کاهش خواهد یافت. حتی اگر چای شما پررنگ هم نباشد باز هم این اتفاق خواهد افتاد. حال اگر بین وعده‌های غذایی چای بنوشید، کاهش جذب آهن فقط 20% خواهد بود. بنابراین عاقلانه است که بین مصرف غذاها و نوشیدن چای و قهوه حتما فاصله زمانی مناسبی قرار دهید.
چند دقیقه بعد از غذا یا خوردن قرص آهن چای بنوشیم؟
همان‌طور که شرح دادیم چای حاوی پلی فنول است و این ماده میتواند علت جذب نشدن آهن در بدن باشد. تمامی افرادی که با کم‌خونی و کمبود آهن در بدن خود مواجه هستند، باید در مورد مصرف چای هوشیارانه عمل کنند. به گفته متخصصان حداقل باید 1 ساعت بین مصرف غذاهای حاوی آهن یا قرص آهن و نوشیدن چای فاصله بگذارید. این فاصله‌گذاری موجب میشود که در جذب آهن اختلال کمتری بوجود آید.
آیا تخم‌مرغ مانع از جذب آهن می شود؟
تخم‌مرغ حاوی ماده‌ای به نام فسفوپروتئین است. این ماده ترکیبی است که ظرفیت اتصال به آهن را داشته و در جذب آهن اختلال بوجود می‌آورد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که 1 عدد تخم‌مرغ آب‌پز میتواند جذب آهن را در یک وعده غذایی تا 28% کاهش دهد.
بر اساس راهنمای سرویس سلامت ملی بریتانیا، فروس سولفات زمانی بهترین جذب را دارد که با معده خالی، حدود ۳۰ دقیقه پیش از غذا یا ۲ ساعت پس از آن مصرف شود. اگر مصرف قرص با معده خالی باعث ناراحتی گوارشی شود، می‌توان آن را همراه یا پس از غذا خورد. همچنین نباید مکمل آهن را همزمان با چای، قهوه، تخم‌مرغ یا لبنیات مصرف کرد؛ زیرا این مواد مقدار آهن جذب‌شده را کاهش می‌دهند. بهتر است میان مصرف قرص آهن و این خوراکی‌ها حداقل ۲ ساعت فاصله وجود داشته باشد.
نکاتی برای تامین آهن برای بدن
رعایت نکات زیر به شما کمک می‌کند تا مصرف ماده معدنی آهن در رژیم غذایی خود را به حداکثر برسانید:
- گوشت قرمز بدون چربی بخورید: بهترین منبع آهن هم گوشت قرمز است. به عنوان یک فرد سالم چندین بار در هفته میتوانید از این ماده غذایی استفاده کنید.
- مرغ و ماهی بخورید: انواع مختلف مرغ و ماهی منابع ایده‌آلی از آهن هم هستند که جذب مناسبی در بدن دارند.
- خوراکی‌های غنی از ویتامین سی بخورید: بهتر است در طول وعده غذایی خود از منابع ویتامین C استفاده کنید. مثلا مقداری آب لیمو را در کنار غذاهای خود بخورید تا جذب آهن بهبود یابد.
- چای، قهوه و شیر را نزدیک به زمان وعده‌های غذایی خود نخورید: این نوع نوشیدنی‌ها را بین وعده‌های غذایی بخورید و بلافاصله قبل یا بعد از غذاهای غنی از آهن مصرف نکنید.
- غذاهای غنی از آهن غیرهم را هم مصرف کنید: اگر گیاه‌خوار هستید یا تمایلی به مصرف گوشت و مرغ ندارید، غذاهای گیاهی غنی از آهن را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
سخن آخر
مصرف همزمان قرص آهن با چای، قهوه، لبنیات، مکمل کلسیم و تخم‌مرغ میتواند جذب آهن را کاهش دهد؛ بنابراین بهتر است میان مصرف آنها حداقل ۲ ساعت فاصله در نظر بگیرید. در مقابل، ویتامین C ممکن است به افزایش جذب آهن کمک کند. اگر همراه قرص آهن از دارو، مولتی‌ویتامین یا مکمل‌های حاوی کلسیم، منیزیم و زینک استفاده می‌کنید، درباره زمان‌بندی مناسب مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مقاله «قرص آهن را با چی نخوریم» در مجله مثبت سبز با مراجعه به منابع علمی معتبر و بررسی متخصصان حوزه سلامت تدوین شده است. در این مطلب تلاش کرده‌ایم مواد غذایی، نوشیدنی‌ها و مکمل‌هایی را که ممکن است بر جذب آهن اثر بگذارند، به‌صورت دقیق و قابل‌فهم بررسی کنیم. انتشار بیش از ۵۰۰۰ مقاله سلامت در مجله مثبت سبز، نتیجه همکاری مستمر نویسندگان تخصصی، پزشکان و داروسازان برای ارائه اطلاعات به‌روز و قابل‌اعتماد به مخاطبان است.
اگر پاسخ پرسش خود درباره تداخلات غذایی و مکملی قرص آهن را در بخش سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز پیدا نکردید، سوال یا ابهام خود را در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.
81 دیدگاه
قرص اهن فروفورت دئودنال با دمنوش بابونه تداخل دارن؟
همراه محترم
سلام
امکان تداخل در جذب وجود دارد. لطفا با دو ساعت فاصله مصرف شود.
متشکرم
سلام وقت بخیر
من قرص خون Fifol Vit میخورم از داروخانه گرفتم برای کم خونی داروخانه گف بین غذا بخورم به نظر شما بین غذا بخورم یا شب قبل از غذا؟
با سلام و وقت بخیر
مشتری عزیز روزانه یک عدد مصرف شود.بهترین زمان مصرف ففول ویتامینز با معده پر است.
سلام وقت بخیر. مصرف توأم قرص آهن و قرص غضروف ساز مشکلی ایجاد می کند؟
همراه محترم
سلام
در صورتی که مکمل غضروف ساز حاوی کلسیم نباشد، موردی از لحاظ مصرف همزمان وجود ندارد. اما احتیاطا با دو ساعت فاصله استفاده گردد.
متشکرم
سلام وقت بخیرمن باردارم چرا من وقتی قرص آهن میخورم تهوع استفراغ دارم و مدفوع خیلی تیره هم دارم باید چکارکنم
همراه محترم
سلام
تهوع و استفراغ از عوارض شایع مصرف مکمل های آهن هستند. مدفوع تیره هم نشان از عدم جذب مناسب آهن موجود در محصول است. توصیه میشود نوع مکمل مصرفی تغییر دهید.
متشکرم
سلام ایا قرص دافلون رو با قرص اهن اکتوویت فریک مالتون همزمان استفاده کرد
همراه محترم
سلام
با رعایت فاصله 2 ساعته موردی از لحاظ مصرف وجود ندارد.
متشکرم
سلام
شربت انجیر با شربت فروگلوبین ب ۱۲ تداخل داره؟
سلام کاربر گرامی
خیر، تداخلی باهم ندارند.
سلام من مشگل پوستی دارم و بخاطر کم خونیم قرص اهن مصرف میکنم و برای پوستم از این قرص ها ویتکت ۲۰۰ و انتری داکس و. هیدروکسی زین. میخوام بدونم اینا باهم مشگل نداشته باشه
سلام کاربر گرامی
قرص آهن را با فاصله ی حداقل ۲ ساعت از قرص داکسی سایکلین استفاده بفرمایید.
وقتتون بخیر
من کپسول اهن فرامکس استفاده میکنم.
ساعت ۸ با صبحانه چایی میخورم.
مثلا ساعت ۱۲ ظهر قرص اهن رو بخورم بهتره یا شب یکی دو ساعت قبل خواب؟
سلام کاربر گرامی
اگر شب ها قبل از خواب با دو ساعت فاصله از شام مصرف بفرمایید بهتر است.
سلام خسته نباشید. شرمنده من صبح ها ناشتا قرص فیرودین میخورم البته ناشتا هم یه حبه سیر مصرف میکنم. ایا مشکلی هست
سلام کاربر گرامی
خیر، مشکلی ندارد. فقط شاید از نظر گوارشی اذیت شوید.
سلام من بدستور پزشکم قرص اسپرین وچند قرص باز کننده خون دیگر استفاده میکنم ولی چون کم خونی دارم بدنم ضعف داره میتونم قرص اهن بخورم
سلام کاربر گرامی
بله، مشکلی ندارد. میتوانید از مکمل آهن استفاده بفرمایید.
سلام من باردار هستم و دکتر بهم قرص آهن ، کلسیم و ویتامین دی داده. هرکدوم چه زمانی مصرف کنم که جذب بهتری داشته باشن؟
همراه محترم
سلام
مکمل آهن را پیش از خواب، کلسیم را همراه نهار . ویتامین دی را را همراه وعده غذایی اصلی (معمولا نهار) مصرف فرمایید.
متشکرم
سلام .برای کبودی لب وزیر چشم چه دارویی مصرف کنم
همراه محترم
سلام
جهت رفع کبودی ناشی از ضربه میتوانید از انواع مکمل های حاوی عصاره آناناس مثل آناهیل، بروزایم و … استفاده کنید.
استفاده از کمپرس های ولرم با افزایش جریان خون در موضع میتواند سبب تسریع رفع کبودی شود.
متشکرم
سلام . مصرف قرص منزیومپلاس B6باکپسول اهن فیفول مشکل دارد
همراه محترم
سلام
در صورت رعایت فاصله حداقل 2 ساعته بین این دو مکمل،موردی وجود نخواهد داشت.
مصرف همزمان و بدون فاصله مکمل های حاوی آهن و منیزیم، میتواند سبب اختلال در جذب مواد مغذی گردد.
متشکرم
سلام وقت بخیر
ایا مصرف طولانی مدته قرص سوکرافیت پونصد و فورایز۲0 مانع جذب اهن م کلسیم میشود؟
باعث
همراه محترم
سلام
مصرف همزمان سوکرالفیت با سایر مکمل ها و دارو با رعایت فاصله حداقل 2 ساعته ممکن است.
متشکرم
سلام خسته نباشین
آیا مصرف قرص آهن و قرص جوشان منیزیوم مشکل داره؟
همراه محترم
سلام
مصرف همزمان این دو مکمل میتواند سبب کاهش جذب هر دو شود. بنابراین توصیه میشود با فاصله حداقل 2 ساعت مصرف گردد.
متشکرم
سلام من قرص آهن فرامکس استفاده میکنم ولی تخک مرغ تو وعده های غذاییم هست هم صبح هم ظهر میگن تخم مرغ باعث مانع شدن جذب اهن میشه درستع؟اخه من ورزش میکنم مجبورم بخورم تخم مرغو
همراه محترم
سلام
بله، استفاده همزمان آهن و تخم مرغ میتواند سبب کاهش جذب آهن شود. توصیه میشود با رعایت فاصله حداقل 2 ساعت این دو را استفاده فرمایید. علاوه بر این جذب آهن با معده خالی بهتر هم خواهد بود.
متشکرم
سلام ببخید من قرص ب 6 هم میخورم صبحا مشکلی نداره باهم بخورم؟
سلام و عرض ادب
خیر همراه گرامی مشکلی ندارد.
نظرتون در مورد ترکیب اهن و دمنوش میخک برای مو چیه
سلام و عرض ادب
همراه گرامی ترکیب آهن و دمنوش میخک میتواند به‌طور غیرمستقیم برای سلامت مو مفید باشد، اما اثربخشی آن به شرایط بدنی شما، نحوه مصرف و علت مشکلات مو بستگی دارد.
من خیلی خیلی وقت پیش در پاسخ به پرسشی که کرده بودم دوباره ریپلای زده و پرسشی کرده بودم چون پاسخ اول کامل نبود ولی هنوز پاسخی دریافت نکردم. در صورت امکان پرسش پیشین را تایید کرده و پاسخ بفرمایید. با سپاس.
سلام، همیشه گفته میشه مصرف همزمان آهن و کلسیم باعث تداخل و کاهش جذب این دو ماده است. میشه لطفا بفرمایید، چطور در بسیاری از مولتی ویتامین ها، هم اهن یا فروس و هم کلسیم وجود دارد؟
همراه محترم
سلام
در مکمل های ترکیبی، نوع فرمولاسیون به گونه ایست که سبب آزاد شدن مواد مغذی در نقاط مختلف دستگاه گوارش و با فاصله میگردد. بنابراین کمترین میزان تداخل در حین مصرف ایجاد میگردد.
متشکرم