کم‌خونی خستگی و ضعف مضاعفی در شما ایجاد می‌کند که حتی انجام امور روزمره نیز برایتان مشکل خواهد شد. کم‌خونی اگر شدید باشد عوارض خطرناکی را به همراه خواهد داشت. راه علاج کم‌خونی مصرف قرص آهن است که بر اساس میزان کمبود افراد به ماده معدنی آهن دوز مصرفی آن توسط پزشک تعیین خواهد شد. برای اینکه مشکل کم‌خونی در شما حل شود، استفاده از قرص آهن تنها راه چاره نیست. شما باید علت جذب نشدن آهن در بدن و بهترین زمان مصرف این مکمل را هم بدانید تا به واسطه این اطلاعات بتوانید جذب آهن را به حداکثر برسانید.
قرص آهن را نباید همزمان با چای، قهوه، شیر و سایر لبنیات، مکمل کلسیم یا تخممرغ مصرف کنید؛ زیرا این مواد ممکن است جذب آهن را کاهش دهند. بهتر است میان مصرف قرص آهن و این خوراکی‌ها یا مکمل‌ها حداقل ۲ ساعت فاصله در نظر بگیرید.
غذاهایی که جذب آهن را در بدن افزایش می‌دهند
در خوراکی‌ها 2 نوع آهن وجود دارد: آهن هِم و آهن غیرهِم. آهن هم در فرآورده‌های حیوانی مثل گوشت و ماهی دیده می‌شود و آهن غیرهم در منابع گیاهی. به طور کلی آهن هم جذب بهتری در بدن دارد. با استفاده از منابع غذایی زیر می‌توان جذب آهن در بدن را افزایش داد:
منابع غنی از ویتامین C
تحقیقات نشان می‌دهند که منابع ویتامین C جذب عنصر آهن را در بدن افزایش می‌دهند. این ویتامین آهن غیرهم را جذب کرده و به شکلی ذخیره می‌کند که به سهولت قابل جذب و استفاده باشد. خوراکی‌های سرشار از ویتامین سی عبارتند از مرکبات، سبزیجات با برگ سبز تیره، فلفل دلمه‌ای و توت فرنگی. در یک مطالعه مشخص شد که اگر در کنار غذا از 100 میلی‌گرم ویتامین ث استفاده کنید، جذب آهن تا 67% افزایش مییابد.
غذاهای حاوی ویتامین A و بتاکاروتن
حفظ سلامت بینایی، رشد استخوان‌ها و بهبود سیستم ایمنی در گرو مصرف مقادیر مناسب ویتامین آ است. بتاکاروتن یک رنگدانه به رنگ قرمز-نارنجی است که در گیاهان و میوه‌ها یافت شده و این قابلیت را دارد که در بدن به ویتامین A تبدیل شود. منابع غذایی غنی از بتاکاروتن و ویتامین آ شامل هویج، سیب زمینی شیرین، اسفناج، کلم‌پیچ، کدو حلوایی، فلفل قرمز، طالبی و زردآلو میشوند. مطالعات نشان داده است که وجود ویتامین آ جذب آهن را تا حدود زیادی در بدن افزایش خواهد داد.
قرص آهن با چه ویتامینی تداخل دارد؟
بسیاری از مواقع ممکن است قرص آهن همزمان با سایر ویتامین‌ها مصرف شود. همین موضوع سبب می‌شود تا این نگرانی در رابطه با تداخل دارویی میان سایر ویتامین‌ها و آهن ایجاد شود. در این رابطه باید گفت که برای ویتامین D، ویتامین B12 و اسیدفولیک تداخل مستقیم مهمی با جذب قرص آهن شناخته نشده است. در مقابل، ویتامین C می‌تواند جذب آهن غیرهم (گیاهی) را افزایش دهد.
نگرانی اصلی بیشتر مربوط به مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌هایی است که در کنار ویتامین‌ها حاوی مواد معدنی مانند کلسیم، منیزیم یا زینک هستند. به‌ویژه مکمل کلسیم بهتر است همزمان با قرص آهن مصرف نشود و میان آنها حداقل ۲ ساعت فاصله باشد. دوزهای نسبتا زیاد آهن و زینک نیز ممکن است در جذب یکدیگر اختلال ایجاد کنند؛ بنابراین پیش از مصرف همزمان، ترکیبات مکمل را بررسی کرده و درباره فاصله مناسب مصرف هر ویتامین با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
قرص آهن با چه مواد مغذی دیگری تداخل دارد؟
همان‌طور که بعضی غذاها مثل ویتامین سی جذب آهن در بدن را افزایش می‌دهند، بعضی خوراکی‌ها نیز این قابلیت را دارند که مانع از جذب آهن شوند:
غذاهای حاوی فیتات
فیتات یا اسید فیتیک در غذاهایی مانند غلات کامل، سویا، آجیل، حبوبات و غلات وجود دارد. حتی مقدار اندکی از فیتات می‌تواند در حد قابل توجهی جذب آهن را دچار اختلال کند. در یک مطالعه مشخص شد که تنها 2 گرم فیتات موجود در غذاها تا 18% جذب آهن را کاهش خواهد داد. بر این اساس اگر 250 میلی‌گرم فیتات مصرف کنید، جذب آهن تا 82 درصد کمتر خواهد شد. اثر منفی فیتات را می‌توان با مصرف غذاهایی که جذب آهن غیرهم را افزایش می‌دهند (مثل ویتامین سی) خنثی کرد.
مواد غذایی حاوی کلسیم
علت جذب نشدن آهن در بدن ممکن است به مصرف همزمان این ماده معدنی در کنار خوراکی‌های غنی از کلسیم مرتبط باشد. کلسیم یک ماده معدنی ضروری برای حفظ سلامت استخوان‌ها است. مطالعات نشان داده‌اند که 165 میلی‌گرم کلسیم از منابعی مثل شیر، پنیر یا قرص کلسیم می‌تواند جذب آهن را 50 تا 60 درصد کاهش دهد. البته بعضی تحقیقات دیگر نتایج ضد و نقیضی در این زمینه ارائه داده‌اند. بنابراین لازم است پژوهش‌های بیشتری به عمل آید. به طور کلی توصیه می‌شود که برای به حداکثر رساندن جذب آهن در بدن در کنار وعده‌های غذایی از منابع کلسیم استفاده نشود. اگر قرص آهن و قرص کلسیم می‌خورید، این دو مکمل را در ساعات مختلف روز میل کنید. مثلا قرص آهن را صبح بخورید و قرص کلسیم را شب.
مصرف غذاهای حاوی اگزالات یکی از علل جذب نشدن آهن در بدن
اگزالات جذب آهن غیرهم را مختل می‌کند. اگزالات‌ها ترکیباتی هستند که از اسید اگزالیک به دست آمده و در غذاهایی مانند چغندر، آجیل، شکلات، چای، سبوس گندم و ریواس و گیاهانی مانند پونه کوهی، ریحان و جعفری یافت می‌شود. سعی کنید مواد غذایی نامبرده شده را جدا از منابع غذایی حاوی آهن مصرف کنید تا در جذب آهن خللی بوجود نیاید.
خوراکی های حاوی پلی فنول (مثل چای و قهوه)
پلی فنول‌ها در مقادیر مختلف در منابع غذایی گیاهی و نوشیدنی‌ها وجود دارند. سبزیجات، میوه‌ها، برخی از غلات و حبوبات، چای، قهوه و مشروبات الکی حاوی مقادیر بالایی پلی فنول هستند. چای و قهوه که در سراسر دنیا از جمله نوشیدنی‌های محبوب به شمار می‌آیند و معمولا چندین بار در روز استفاده میشوند، مقادیر بالایی از پلی فنول را در خود جای داده‌اند و جذب آهن غیر هم را دچار مشکل می‌کنند.
اگر در کنار وعده غذایی خود یک فنجان چای سیاه بخورید، جذب آهن 60 تا 70 درصد کاهش خواهد یافت. حتی اگر چای شما پررنگ هم نباشد باز هم این اتفاق خواهد افتاد. حال اگر بین وعده‌های غذایی چای بنوشید، کاهش جذب آهن فقط 20% خواهد بود. بنابراین عاقلانه است که بین مصرف غذاها و نوشیدن چای و قهوه حتما فاصله زمانی مناسبی قرار دهید.
چند دقیقه بعد از غذا یا خوردن قرص آهن چای بنوشیم؟
همان‌طور که شرح دادیم چای حاوی پلی فنول است و این ماده می‌تواند علت جذب نشدن آهن در بدن باشد. تمامی افرادی که با کم‌خونی و کمبود آهن در بدن خود مواجه هستند، باید در مورد مصرف چای هوشیارانه عمل کنند. به گفته متخصصان حداقل باید 1 ساعت بین مصرف غذاهای حاوی آهن یا قرص آهن و نوشیدن چای فاصله بگذارید. این فاصله‌گذاری موجب می‌شود که در جذب آهن اختلال کمتری بوجود آید.
آیا تخممرغ مانع از جذب آهن می شود؟
تخممرغ حاوی ماده‌ای به نام فسفوپروتئین است. این ماده ترکیبی است که ظرفیت اتصال به آهن را داشته و در جذب آهن اختلال بوجود می‌آورد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که 1 عدد تخممرغ آب‌پز می‌تواند جذب آهن را در یک وعده غذایی تا 28% کاهش دهد.
بر اساس راهنمای سرویس سلامت ملی بریتانیا، فروس سولفات زمانی بهترین جذب را دارد که با معده خالی، حدود ۳۰ دقیقه پیش از غذا یا ۲ ساعت پس از آن مصرف شود. اگر مصرف قرص با معده خالی باعث ناراحتی گوارشی شود، می‌توان آن را همراه یا پس از غذا خورد. همچنین نباید مکمل آهن را همزمان با چای، قهوه، تخممرغ یا لبنیات مصرف کرد؛ زیرا این مواد مقدار آهن جذب‌شده را کاهش می‌دهند. بهتر است میان مصرف قرص آهن و این خوراکی‌ها حداقل ۲ ساعت فاصله وجود داشته باشد.
نکاتی برای تامین آهن برای بدن
رعایت نکات زیر به شما کمک می‌کند تا مصرف ماده معدنی آهن در رژیم غذایی خود را به حداکثر برسانید:
- گوشت قرمز بدون چربی بخورید: بهترین منبع آهن هم گوشت قرمز است. به عنوان یک فرد سالم چندین بار در هفته می‌توانید از این ماده غذایی استفاده کنید.
- مرغ و ماهی بخورید: انواع مختلف مرغ و ماهی منابع ایده‌آلی از آهن هم هستند که جذب مناسبی در بدن دارند.
- خوراکی‌های غنی از ویتامین سی بخورید: بهتر است در طول وعده غذایی خود از منابع ویتامین C استفاده کنید. مثلا مقداری آب لیمو را در کنار غذاهای خود بخورید تا جذب آهن بهبود یابد.
- چای، قهوه و شیر را نزدیک به زمان وعده‌های غذایی خود نخورید: این نوع نوشیدنی‌ها را بین وعده‌های غذایی بخورید و بلافاصله قبل یا بعد از غذاهای غنی از آهن مصرف نکنید.
- غذاهای غنی از آهن غیرهم را هم مصرف کنید: اگر گیاه‌خوار هستید یا تمایلی به مصرف گوشت و مرغ ندارید، غذاهای گیاهی غنی از آهن را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
سخن آخر
مصرف همزمان قرص آهن با چای، قهوه، لبنیات، مکمل کلسیم و تخممرغ می‌تواند جذب آهن را کاهش دهد؛ بنابراین بهتر است میان مصرف آنها حداقل ۲ ساعت فاصله در نظر بگیرید. در مقابل، ویتامین C ممکن است به افزایش جذب آهن کمک کند. اگر همراه قرص آهن از دارو، مولتی‌ویتامین یا مکمل‌های حاوی کلسیم، منیزیم و زینک استفاده می‌کنید، درباره زمان‌بندی مناسب مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مقاله «قرص آهن را با چی نخوریم» در مجله مثبت سبز با مراجعه به منابع علمی معتبر و بررسی متخصصان حوزه سلامت تدوین شده است. در این مطلب تلاش کرده‌ایم مواد غذایی، نوشیدنی‌ها و مکمل‌هایی را که ممکن است بر جذب آهن اثر بگذارند، به‌صورت دقیق و قابل‌فهم بررسی کنیم. انتشار بیش از ۵۰۰۰ مقاله سلامت در مجله مثبت سبز، نتیجه همکاری مستمر نویسندگان تخصصی، پزشکان و داروسازان برای ارائه اطلاعات به‌روز و قابل‌اعتماد به مخاطبان است.
اگر پاسخ پرسش خود درباره تداخلات غذایی و مکملی قرص آهن را در بخش سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز پیدا نکردید، سوال یا ابهام خود را در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.
81 دیدگاه
سلام من قرص آهن میخورم دکترم گفته ناشتا بخورم قرص تیروئید هم مصرف میکنم مشکلی ندارم با هم بخورم دو تا قرص رو؟
سلام کاربر گرامی
بهتره حداقل 4 ساعت بین مصرف آهن و لووتیروکسین فاصله باشه
سپاس از همراهی شما
سلام وقتتون بخیر
من نه ماه باردارم
کم خونی دارم
ی سوال داشتم آیا میشهه بعد خوردن میوه هر میوه ای باشه بعدش همزمان قرص آهن رو مصرف کنم
با سلام
کاربر گرامی، مصرف میوه‌ها اثر منفی روی جذب آهن ندارد. میوه‌های حاوی ویتامین C مانند مرکبات به جذب بیشتر آهن نیز کمک می‌کنند.
وقت بخیر من فوبیای کپسول دارم! و این قرصهای فروفورت را سه تا سه تا تو یه دفعه باز می کنم ومحتویاتش رو میریزم تو دهنمو بعد هم آب می خورمو تا حالا ۵ بار یعنی ۱۵ تا اینا همنجوری مصرف کردم اشکالی داره؟ یا اینکه تاثیرش از بین می ره؟
سلام همراه گرامی، توصیه می‌شود کپسول‌ها را باز نکرده و به این روش استفاده ننمایید. چنانچه بلع کپسول برای شما مشکل است، می‌توانید از مکمل‌های به فرم پودر مانند پودر آهن فرامکس استفاده کنید.
سلام من باردارم قرص ناشتا پنتوپرازول رو با قرص فرفورت گاین بخورم تداخل داره؟
سلام کاربر گرامی
داروی پنتوپرازول سبب کاهش جذب آهن می شود پس حتما باید با فاصله استفاده شود.
سپاس از همراهی شما
سلام وقت بخیر
اگه قبل از صبحانه قرص رابپرازول
و ظهر مکمل رویال کمپلکس
و قبل خواب قرص فرفولیک مصرف کنم مشکلی پیش نمیاد؟!
با سلام کاربر گرامی،
خیر، این طریقه مصرف مناسب است و مشکلی ایجاد نمی کند.
ممنونم🌱
سلام وقت بخیر میشه همراه قرص آهن وقتی قبل از خواب میخوریم بعدش سرکه سیب میل شود ؟
سلام دوست عزیز
بهتر است برای جذب حداکثر قرص اهن به ان حدود 40 دقیقه تا 1ساعت زمان دهید بعد سرکه سیب را میل کنید.
ممنون از همراهی شما
سلام وققتون بخیر مصرف شبانه قرص اهن و روز ها بعد از ناهار قرص ویتامین E ایرادی دارع؟
با سلام کاربر گرامی،
خیر، ایرادی ندارد و برای کسانیکه در اثر مصرف مکمل آهن دچار حالت تهوع میشوند، مصرف آهن قبل از خواب توصیه می شود
سلام ببخشید میشه قرص آهن با قرص کتوتیفن خورد؟؟
سلام کاربر گرامی
بله مشکلی ندارد اما بهتر است با فاصله مصرف شود.
سپاس از همراهی شما
سلام میشه یک ساعت بعد از قرص آهن عدسی خورد؟
سلام کاربر گرامی
بهتر است حداقل 2 ساعت فاصله داشته باشد.
سپاس از همراهی شما
سلام میشه بعد از قرص آهن انگور یا موز خورد یا نه؟
با سلام کاربر گرامی،
بله، مشکلی ایجاد نمی کنند و تداخلی ندارند
سلام وقت بخیر مصرف همزمان کپسول ماکاویت آف به همراه قرص آهن مشکلی داره؟
سلام کاربر گرامی
خیر مشکلی ندارد اما بهتر است با رعایت فاصله ی دو ساعته مصرف شود.
سپاس از همراهی شما
سلام میشه قرص آهن رو همزمان با میوه هایی که حاوی ویتامین cهستند مصرف کرد تا جذبش رو افزایش بده ؟
سلام کاربر گرامی
بله مشکلی نیست.
سپاس از همراهی شما
تا چند ساعت بعد از قرص آهن میشه تخممرغ خورد
سلام کاربر گرامی
بهتر است یک ساعت قبل و دوساعت بعد از مصرف آهن از تخم مرغ استفاده نکنید.
سپاس از همراهی شما
سلام بعد از خوردن قرص آهن میشه یه دونه زردالوی کاملا خشک شده بخوریم؟؟
سلام کاربر گرامی
بله مشکلی نیست.
سپاس از همراهی شما
سلام وقتتون بخیر من قرص ذخیره آهن فروفورت دئودنال رو ناشتا مصرف میکنم وبعدش پنتو پرازول میخورم آیا تداخل داره ؟اگر داره چقدر باید فاصله داشته باشن؟اگر قبل از خواب مصرف کنم چی با قرص فاموتیدین هم تداخل داره؟با اون چقدر فاصله باید داشته باشه؟
ممنون میشم راهنماییم کنید
سلام کاربر گرامی
بهترین زمان مصرف:(درصورتیکه دستور مصرف ذکر شده توسط پزشک روزانه 1 عد باشد)
پنتوپرازول: نیم ساعت قبل از صبحانه 1 عدد
فروفورت: هر شب 1 عدد(حداقل 1 ساعت فاصله با لبنیات و چای)
فاموتیدین: شبی 1 عدد قبل از خواب
سلام دکتر وقت بخیر
دختر من کمبود اهن داره و شربت اهن میخوره بالا میاره
ازمایش خون که گرفتم در ادارش مقدار کمی خون بود
سونوگرافی هم بردم سنگ کلیه نداشت
بفرمایید علتش چی میتونه باشه ؟
ممنون از راهنمایی شما
سلام کاربر گرامی
وچود خون در ادرار علل مختلفی دارد و همچنین مقدار خون موجود در ادرار نیز مهم است. لطفا برای بررسی دقیق تر به پزشک مراجعه نمایید.
سپاس از همراهی شما
سلام میشه قرص آهن رو خرد کرد تو آب بعد خورد؟
سلام کاربر گرامی
خیر برخی از قرص ها روکش دار هستند و نباید خرد یا نصف شود.
سپاس از همراهی شما
سلام قرص ااهن بامولتی ویتامین ایراد داره
سلام کاریر گرامی
لطفا نوع مولتی ویتامین را مشخص نمایید.
اما در کل بهتر است 1 ساعت قبل و 1 ساعت بعد از مصرف آهن ؛ لبنیات و چای و همچنین مکمل های حاوی کلسیم میل نکنید.
سپاس از همراهی شما
سلام دکتر وقت شما بخیر
آیا خوردن همزمان قرص قند با آهن ایرادی داره؟؟
سلام کاربر گرامی
لطفا توع قرص قند خود را مشخص نمایید.
سپاس از همراهی شما
قرص آهنو با ویتامین دی همزمان ایراد داره؟
سلام کاربر عزیز
خیر ایرادی ندارد.
مرسی از اطلاعات خوبی که به مردم میدید