آهن یک ماده معدنی است که بیشتر در هموگلوبین گلبولهای قرمز و میوگلوبین سلولهای عضلانی یافت میشود. آهن برای انتقال اکسیژن و دی اکسید کربن در بدن مورد نیاز است. سطوح پایین آهن در بدن عارضه کمخونی را در پی خواهد داشت. قرص آهن از جمله مکملهایی است که در بسیاری از افراد عوارض جانبی بهویژه عوارض گوارشی ایجاد میکند. در این مطلب شما را با عوارض مصرف قرص آهن آشنا خواهیم کرد.
مکمل آهن چگونه به رفع کم خونی کمک می کند ؟
آهن به گلبولهای قرمز خون کمک میکند تا اکسیژن را از ریهها به سلولهای سرتاسر بدن منتقل کنند. سطوح پایین گلبولهای قرمز خون را با مصرف قرص آهن باید مداوا کرد. کمخونی به دلیل عدم مصرف منابع غذایی آهن در حد کافی و همچنین بروز بسیاری از بیماریهای مزمن مثل بیماریهای کلیوی یا سرطان و ایدز بوجود میآید. برای افرادی که مبتلا به کمخونی خفیف هستند، معمولا توصیه میشود که به منظور کاهش عوارض جانبی یک روز در میان از مکمل آهن استفاده کنند. اما اشخاصی که کمخونی شدید دارند حتی ممکن است روزانه بیش از یکبار به قرص آهن نیاز داشته باشند.
خستگی غیر معمول، تنگی نفس، رنگپریدگی، سردرد و سرگیجه، تپش قلب، تورم زبان، خشکی پوست و مو، سرد بودن دست و پا و زود به زود بیمار شدن از علائم کمبود آهن در بدن است.
عوارض مصرف قرص آهن
زمانیکه آهن در مقادیر مناسب از راه خوارکی مورد استفاده قرار گیرد، اغلب هیچ عارضهای را ایجاد نمیکند. اما در بعضی از افراد نیز ممکن است پس از مصرف مکمل آهن عوارض زیر مشاهده شود:
عوارض گوارشی پس از مصرف قرص آهن
مصرف مکملهای آهن از راه خوراکی در بسیاری از افراد با علائمی همچون درد معده، یبوست، اسهال، سوزش سر دل، حالت تهوع و استفراغ همراه است. در صورت بروز این عوارض یک راهکار ساده این است که قرص آهن همراه با غذا مورد استفاده قرار گیرد. دقت کنید که قرصهای آهن با معده خالی جذب بهتری در بدن دارند و غذا میتواند جذب آهن را دچار اختلال کرده و کاهش دهد. اما در صورتی که فرد با خوردن این فرآورده دچار عوارض گوارشی شود، معمولا پزشکان به وی توصیه میکنند که مکمل خود را همراه با غذا مورد مصرف قرار دهند.
تحقیقات نشان میدهند که قرص آهن به شکل بیس گلیسینات آهن احتمال بروز عوارض گوارشی را تا حد قابل توجهی پایین میآورد. بنابراین یک راهکار دیگر برای کاهش عوارض گوارشی این است که از مکمل آهن در قالب بیس گلیسینات استفاده نمایید. همچنین برخی از افراد هم ترجیح میدهند شب قبل از خواب مکمل آهن خود را بخورند تا عوارض گوارشی کمتری بوجود آید.
سیاه شدن رنگ مدفوع
یکی دیگر از شایعترین عوارض مصرف قرص آهن سیاه شدن رنگ مدفوع است که بسیاری از مصرفکنندگان از آن شکایت داشته و اظهار نگرانی میکنند. باید بگوییم که این عارضه کاملا بیخطر بوده و به دلیل جذب نشدن کامل آهن در بدن بوجود میآید. حتی اگر در مولتی ویتامین شما نیز ترکیب آهن وجود داشته باشد، ممکن است سیاه شدن رنگ مدفوع دیده شود.
تیره شدن رنگ دندان ها
در مواردی که از مکمل آهن به شکل شربت یا قطره استفاده شود، عارضه تیره شدن رنگ دندانها ممکن است مشاهده شود. ایجاد لک روی دندانها به دلیل استفاده از شربت آهن به دلیل نمک آهن و سولفید آهن بوجود میآید و البته مکانیسم این عملکرد از بعضی جهات نیز ناشناخته است. امروزه خوشبختانه قطره آهن بدون سیاه شدن دندان در داروخانهها وجود دارد که برای کودکان پس از پایان 6 ماهگی مورد استفاده قرار میگیرد. در فرمولاسیون این نوع از مکملها نیز یون آهن در تماس مستقیم با دهان و دندان قرار نمیگیرد.
دیگر عوارض مصرف قرص آهن
پس از مصرف مکمل آهن در صورت مشاهده این عوارض، به پزشک مراجعه کنید:
- کمر درد و دردهای عضلانی
- درد قفسه سینه
- لرز
- غش کردن
- تب همراه با افزایش تعریق
- بثورات پوستی یا کهیر
- تورم دهان و گلو
- اختلال در تنفس
- گرگرفتگی
بهترین زمان مصرف قرص آهن
چنانچه پیشتر نیز اشاره کردیم بهترین زمان مصرف قرص آهن زمانی است که معده شما خالی باشد. در این صورت مکمل آهن جذب بهتری در بدن شما خواهد داشت. بنابراین قرص آهن را یک ساعت قبل از غذا یا 2 ساعت بعد از غذا استفاده کنید. اما اگر دچار عوارض مصرف قرص آهن میشوید، شاید بهتر باشد این مکمل را در کنار وعدههای غذایی یا درست پس از اتمام غذا خوردن مورد استفاده قرار دهید. دقت کنید که قرص آهن را در کنار قهوه، چای و لبنیات مصرف نکنید زیرا این مواد جذب آهن در بدن را کاهش میدهند. کپسول آهن خود را در کنار منابع ویتامین C (مثلا 1 لیوان آب پرتقال) بخورید تا به این طریق جذب این ماده معدنی در بدن افزایش یابد.
مقدار مصرف قرص آهن برای درمان کم خونی
در سنین بزرگسالی یعنی پس از 18 سالگی مقدار توصیه شده آهن برای آقایان 8 و برای خانمها 18 میلیگرم است. اگر کمخونی ناشی از فقر آهن وجود داشته باشد، 50 تا 100 میلیگرم آهن 3 بار در روز به مدت 3 الی 6 ماه باید مورد استفاده قرار گیرد. در برخی موارد نیز برای خانمها ممکن است دوزهای بین 30-120 میلی گرم در هفته تجویز شود. چنانچه خانمهای باردار کمخونی داشته باشند دوز توصیه شده معمولا 45 میلیگرم در روز است. در مواردی که به دلیل کمخونی، عارضهای همچون سندرم پای بیقرار دیده شود، معمولا سولفات آهن با دوزهای 325 میلی گرم دو بار در روز به مدت 12 هفته توصیه میشود.
تداخل دارویی قرص آهن
پیش از شروع مصرف قرص آهن لیست داروهای خود را در اختیار پزشک قرار دهید تا از لحاظ تداخل دارویی بررسیهای لازم را به عمل آورد. مکملهای آهن ممکن است با داروهای زیر تداخل دارویی داشته باشند:
- آنتی بیوتیکهای تتراسایکلین
- آنتی بیوتیکهای کینولون
- بیس فسفوناتها
- لوودوپا
- لووتیروکسین
- متیل دوپا (آلدومت)
- مایکوفنولات موفتیل
- پنیسیلامین
قرص آهن همچنین ممکن است با کلرامفنیکل نیز تداخل ایجاد نماید.
کلام پایانی
دلدرد، سوزش سر دل، حالت تهوع، اسهال، استفراغ، یبوست و تیره شدن رنگ مدفوع از شایعترین عوارض مصرف قرص آهن به شمار میآیند. اگر فرد به جای قرص از شربت یا قطره آهن استفاده کند، ممکن است تیره شدن رنگ دندانها را نیز تجربه کند. برای اینکه جذب آهن در بدن را به حداکثر برسانید، مصرف منابع ویتامین سی را در کنار مکمل آهن هرگز فراموش نکنید.
104 دیدگاه
سلام وقت بخیر
من فریتین بدنم ۲۱ هستش که دکتر پایینه و برام قرص آهن از برند فریتین تجویز کردن برگ اول رو خوردم ولی الان با برگ دوم دارو علائم دل درد، درد معده، و اسهال دارم حتی درد توی روده هام رو هم حس میکنم، باید چیکار کرد؟ باید نوع دارو رو عوض کنم یا مثلن یه روز درمیون یا با فاصله بیشتر استفاده کنم؟
سلام کاربر گرامی
اگر این علائم خوب نشود و ادامه دار باشد بهتر است از مکمل آهن دیگری به طور مثال سیدرال، فرامکس یا فلیپ استفاده بفرمایید.
با فاصله ی یک روز درمیان نیز آهن را استفاده بفرمایید بهتر از استفاده ی هر روزه می باشد.
سلام من اهن خونم یک ماه پیش ازمایش دادم و ۴ بود با تجویز پزشک قرص فرامکس ۱۰۰ رو مصرف میکنم الان یک ماه شده که میخورم اما ۵ روزه دوروزش رو اسهال شدم داخل گلوم هم یه حسی دارم و خارش هم دارم و گاهی درد های عضلانی یه حس سنگینی داخل شکمم دارم
و سردرد
همراه محترم
سلام
برای ذخیره خون های بسیار پایین و زیر 10 معمولا از فرم تزریقی آهن استفاده میگردد. اما عوارض پوارشی عنوان شده میتواند ناشی از مصرف فرامکس باشد. لطفا میزان مصرف را به یک شب در میان تغییر داده و در صورت ادامه علائم به پزشک مراجعه کنید.
متشکرم
سلام من اهن خونم یک ماه پیش ازمایش دادم و ۴ بود با تجویز پزشک قرص فرامکس ۱۰۰ رو مصرف میکنم الان یک ماه شده که میخورم اما ۵ روزه دوروزش رو اسهال شدم داخل گلوم هم یه حسی دارم و خارش هم دارم و گاهی درد های عضلانی یه حس سنگینی داخل شکمم دارم
همراه محترم
سلام
برای ذخیره خون های بسیار پایین و زیر 10 معمولا از فرم تزریقی آهن استفاده میگردد. اما عوارض پوارشی عنوان شده میتواند ناشی از مصرف فرامکس باشد. لطفا میزان مصرف را به یک شب در میان تغییر داده و در صورت ادامه علائم به پزشک مراجعه کنید.
متشکرم
سلام وقت بخیر.من فریتین خونم ی مقدار پایینه هرمکمل آهنی ک استفاده میکنم معده درد شدید دل پیچه تهوع ودرنهایت اسهال میشم.آیا راه حلی برای این مسئله دارید.باتشکر
سلام کاربر گرامی
میتوانید از مکمل های آهنی به فرم لیپوزومال یا کمپلکس پلی ساکاریدی نظیر سیدرال، فرامکس، فلیپ استفاده بفرمایید. به جهت ساختاری که دارند عوارض گوارشی خیلی کمتری به نسبت بقیه مکمل های آهن دارند.
من چند روز اهن مصرف کردم یبوست اورده الان چ قرصی بخورم ک رفع شه یا اصن چی میتونم مصرف کنم این عوارض زودی رفع شه
سلام دوست عزیز
فروفوررت گاین عبیدی و یا قرص آهن سیدرال کمترین عوارض قرص آهن دارند با اب کافی میل شود .
در برنامه غذایی حتما از سبزیجات و میوه ها برای درمان رفع یبوست استفاده کنید.
سلام. من حدودا ده روز هست که از قرص آهن ایزی آیرون استفاده میکنم و چند روزه که دچار یبوست شدم. دکتر قبلیم کپسول سیدرال فورت برام تجویز کرده بود که هیچ عوارضی نداشت. میتونم دوباره همون کپسول سیدرال فورت رومصرف کنم؟
همراه محترم
سلام
بله موردی از لحاظ جایگزینی ایزی آیرون و سیدرال فورت وجود ندارد.
متشکرم
سلام خسته نباشید من مکمل اهن آیرون فورت رو تازه شروع کردم و دچار تنگی نفس شدم ، میخواستم بدونم باادامه مصرف بدنم بهش عادت میکنه و این حالت برطرف میشه یانه ؟
سلام کاربر گرامی
معمولا مصرف آهن منجر به ایجاد تنگی نفس نمی گردد.
اگر این مشکل ادامه دار بود حتما این موضوع را پیگیری بفرمایید.
سلام من مینور هستم بخاطر ریزش مو دکتر قرص اهن 80 میلی گرم برام نوشته روزانه استفاده کنم. فریتین خونم 14.بعد دوهفته استفاده باعث افت فشارخون و ضعف بدن میشم ینی علایم مسمومیته خطرناکه؟
همراه محترم
سلام
خیر این مورد مربوط به مسمومیت با آهن نیست. شما دچار کمبود ذخیره آهن هستید که درمان این مورد نیازمند مصرف دوز بالای آهن است. در صورت تداوم این مورد مجددا با پزشک تجویز کننده مشورت و در صورت لزوم آزمایش را تکرار کنید.
متشکرم
سلام من باردار هستم و از هفته ۱۵مکمل آهن هم لایف رو مصرف میکنم و مشکلی نداشتم ولی الان چند وقتی قرص رو مصرف میکنم معده و حلقم یه طعم بدی داره بنظرتون خطرناکه ؟
همراه محترم
سلام
با بیشتر شدن سن جنین، بروز رفلاکس افزایش یافته و میتواند سبب احساس طعم آهن در دهان شود.
متشکرم