چه کسانی نباید قرص آهن بخورند؟

اگر می‌پرسید قرص آهن برای چی خوبه، باید گفت که برای مبارزه با کم‌خونی تجویز می‌شود. این قرص انواع مختلفی دارد و گاه در ترکیب با دیگر مواد مغذی به تولید می‌رسد. کم خونی ناشی از فقر آهن را با مصرف مکمل آهن می‌توان درمان کرد. بسته به درجه کم‌خونی دوز آهنی که برای بهبود این عارضه باید مورد مصرف قرار گیرد، متفاوت است. آیا می‌دانید در چه صورتی نباید از قرص آهن استفاده کنید؟ همراه ما باشید تا موارد منع مصرف قرص آهن را برای شما شرح دهیم.

چه افرادی نباید قرص آهن بخورند؟

آهن به گلبول‌های قرمز خون کمک می‌کند تا اکسیژن را از ریه‌ها به سلول‌های سرتاسر بدن منتقل کنند. بیشتر آهن موجود در بدن در هموگلوبین گلبول‌های قرمز و در میوگلوبین سلول‌های عضلانی یافت می‌شود. مکمل آهن برای پیشگیری و درمان کم‌خونی ناشی از سطوح پایین آهن در بدن تجویز می‌شود. این فرآورده با اینکه برای خرید نیاز به تجویز پزشک ندارد اما بهتر است خودسرانه مورد استفاده قرار نگیرد. در برخی موارد باید بااحتیاط از مکمل آهن استفاده نمود:

1- اگر داروی خاصی مصرف می کنید

برخی از داروها با قرص آهن تداخل دارویی دارند. در این صورت اگر همزمان با مکمل آهن مورد استفاده قرار گیرند، اثربخشی کمتری در بدن خواهند داشت. بنابراین حتما 2 الی 3 ساعت باید بین مصرف این داروها که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم و قرص آهن فاصله بگذارید:

• آنتی بیوتیک‌های کینولون
• آنتی بیوتیک‌های تتراسایکلین
• بیس فسفونات‌ها
• لوودوپا
• لووتیروکسین
• متیل دوپا
• مایکوفنولات موفتیل
• پنی‌سیلامین

2- چنانچه به مدت طولانی از قرص آهن استفاده کرده اید

یکی از موارد منع مصرف قرص آهن زمانی است که شما به تازگی برای کم خونی تحت درمان بوده و یا اخیرا به منظور پیشگیری از بروز کم‌خونی قرص آهن خورده باشید. در این صورت اگر نظارت پزشک نیز وجود نداشته باشد ممکن است ذخایر آهن در بدن به بیش از حد طبیعی برسد و مسمومیت ایجاد شود. علائم مسمومیت با آهن شامل این موارد است: سرگیجه، فشار خون پایین، سردرد، تنگی نفس، زردی پوست بر اثر آسیب به کبد و تشنج.

3- افرادی که داروهای ضد انعقاد خون مصرف می‌ کنند

چنانچه از جمله افرادی هستید که داروهایی مثل وارفارین را استفاده می‌کنید، پیش از شروع به مصرف قرص آهن حتما با پزشک خود مشورت نمایید. آهن ممکن است عملکرد وارفارین را در بدن کاهش دهد و تاثیر آن را کم کند. بنابراین باید در فاصله زمانی مناسبی از این دارو مورد استفاده قرار گیرد.

4- کسانی که تالاسمی دارند

ممکن است به افراد مبتلا به تالاسمی توصیه شود که از مصرف مکمل‌های آهن خودداری کنند زیرا در معرض خطر افزایش بیش از حد آهن در بدن هستند. در بعضی موارد نیز برای مبتلایان به تالاسمی مینور قرص آهن تجویز می‌شود. به هر حال هر گونه استفاده از مکمل‌های آهن توسط افراد مبتلا به تالاسمی باید تحت نظارت پزشک صورت گیرد.

5- اشخاصی که مشکل دفع آهن دارند

برخی از اختلالات مانند هماتوکروماتوز ارثی موجب می‌شوند که سطح آهن در بدن به طور مناسب تنظیم نشود. افرادی که مشکل دفع آهن دارند در دسته موارد منع مصرف قرص آهن قرار می‌گیرند. این عارضه سبب می‌شود تا دفع آهن اضافی در بدن به خوبی صورت نگرفته و این ماده معدنی در اندام‌هایی مثل کبد، قلب و لوزالمعده ذخیره شده و به آنها آسیب برساند. افرادی که دارای اختلالات ذخیره آهن هستند بیش از مقدار مورد نیاز بدن آهن جذب می‌کنند و این مسئله در دراز مدت برای آنها مشکل‌ساز خواهد شد.

قرص اهن برای مردان خوب است؟

موارد منع مصرف قرص آهن را بررسی کردیم. در مورد آقایان باید بگوییم که تنها در صورتی نیاز به مکمل آهن دارند که سابقه کم‌خونی داشته و تعداد گلبول‌های قرمز در خون آنها کمتر از حد طبیعی باشد. همچنین آقایانی که دچار خونریزی‌های مزمن هستند یا در رژیم غذایی خود به حد کافی از منابع آهن استفاده نمی‌کنند، لازم است تا قرص آهن بخورند. در غیر این صورت توصیه‌ای برای مصرف آهن در قالب مکمل برای مردان وجود ندارد. به طور کلی بانوان بیش از آقایان در معرض خطر ابتلا به کم‌خونی هستند زیرا در دوره‌های قاعدگی مقدار زیادی خون از دست می‌دهند و همچنین در دورانی مثل بارداری نیز نیاز بدن آنها به آهن بیش از حالت عادی می‌شود.

چه کسانی باید قرص آهن بخورند؟

سطوح پایین آهن در بدن اگر درمان نشود، به وضعیتی خطرناک‌تر به نام “کم‌خونی فقر آهن” تبدیل خواهد شد. در این حالت خون به مقدار کافی گلبول قرمز تولید نکرده و در نتیجه اکسیژن کافی به بافت‌ها و اندام‌های بدن نخواهد رسید. قرص آهن بیش از همه برای افرادی مناسب است که علائم کمبود آهن را تجربه می‌کنند. این علائم شامل موارد زیر است:

• خستگی و کمبود انرژی
• تنگی نفس
• مشکل در تمرکز
• پوست رنگ‌پریده
• به طور مداوم بیمار شدن
• تورم زبان
• ریزش مو
• سندرم پای بیقرار
• زخم‌های باز در گوشه دهان
• ناخن‌های قاشقی

اگر می‌پرسید چه کسانی باید قرص آهن بخورند، باید گفت برخی از افراد بیش از بقیه در معرض خطر کم‌خونی هستند. از جمله این افراد می‌توان به این موارد اشاره کرد: خانم‌های باردار، نوزادان و کودکان خردسال، بانوانی که دوره‌های سنگین قاعدگی را تجربه می‌کنند، افرادی که زیاد خون اهدا می‌کنند، اشخاص مبتلا به بیماری‌های گوارشی مثل سلیاک و کرون، افراد مبتلا به نارسایی قلبی، اشخاصی که دارو برای کاهش اسید معده استفاده می‌کنند، ورزشکارانی که تمرینات سنگین انجام می‌دهند، افراد مبتلا به اختلالات خونی و کسانی که گیاه‌خوار بوده و از رژیم وگان پیروی می‌کنند.

عوارض مصرف قرص آهن

مکمل آهن در صورتی که در مقادیر مناسب مورد استفاده قرار گیرد، معمولا کاملا ایمن و بی‌خطر است. با این حال عوارض قرص آهن می‌تواند عوارضی همچون درد معده، یبوست، اسهال، استفراغ و حالت تهوع باشد. اگر دچار این عوارض می‌شوید بهتر است قرص آهن را همراه با غذا میل کنید. البته بهترین زمان مصرف قرص آهن با معده خالی است و غذا می‌تواند جذب آهن را در بدن کاهش دهد. مکمل‌های آهن اگر در قالب شربت و قطره باشند، ممکن است موجب سیاهی دندان نیز شده و ایجاد لک کنند.

آیا قرص آهن برای کلیه ضرر دارد؟

مصرف قرص آهن در دوز توصیه‌شده معمولا به کلیه آسیب نمی‌رساند. حتی در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه که دچار کمبود آهن و کم‌خونی هستند، پزشک ممکن است مکمل آهن خوراکی یا تزریقی تجویز کند. بااین‌حال، افراد مبتلا به بیماری کلیوی نباید خودسرانه آهن مصرف کنند؛ زیرا نوع و مقدار درمان باید بر اساس آزمایش خون، ذخایر آهن و وضعیت کلیه تعیین شود. مصرف بسیار زیاد آهن نیز می‌تواند مسمومیت و آسیب اندامی ایجاد کند.

NIDDK توضیح می‌دهد که در مبتلایان به بیماری مزمن کلیه و کمبود آهن، مکمل آهن خوراکی یا وریدی می‌تواند بخشی از درمان کم‌خونی باشد.

آیا قرص آهن باعث سنگ کلیه می‌شود؟

در منابع معتبر، مصرف معمول قرص آهن به‌عنوان یکی از علل شناخته‌شده ایجاد سنگ کلیه معرفی نشده است. بیشتر سنگ‌های کلیوی از ترکیباتی مانند کلسیم اگزالات، کلسیم فسفات، اسید اوریک یا سیستین تشکیل می‌شوند و عواملی مانند کم‌آبی بدن، سدیم بالا، برخی بیماری‌ها و تعدادی از داروها می‌توانند احتمال تشکیل سنگ را افزایش دهند.

 NIDDK انواع و عوامل خطر سنگ کلیه را بررسی کرده و مکمل آهن را در میان علل معمول تشکیل سنگ معرفی نمی‌کند.

یک نکته مهم این است که اگر قرص آهن را همراه دوزهای بالای ویتامین C مصرف می‌کنید و سابقه سنگ کلیه دارید، مقدار ویتامین C اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا مصرف زیاد ویتامین C می‌تواند تولید اگزالات را افزایش دهد.

آیا قرص آهن فشار خون را بالا می‌برد؟

افزایش فشار خون جزء عوارض معمول قرص‌های خوراکی آهن محسوب نمی‌شود. منابع دارویی NHS عوارض شایع فروس سولفات را بیشتر شامل تهوع، ناراحتی معده، یبوست و اسهال می‌دانند و افزایش فشار خون در میان عوارض شایع آن ذکر نشده است. بااین‌حال، آهن می‌تواند با بعضی داروها از جمله متیل‌دوپا که برای کنترل فشار خون استفاده می‌شود تداخل داشته باشد؛ بنابراین افرادی که داروی فشار خون مصرف می‌کنند بهتر است درباره فاصله زمانی مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنند. NHS متیل‌دوپا را در میان داروهایی قرار داده است که هنگام مصرف فروس سولفات باید درباره آن با پزشک یا داروساز مشورت شود.

تداخل قرص آهن با داروهای سرماخوردگی

بین قرص آهن و بیشتر داروهای معمول بدون نسخه سرماخوردگی تداخل مهم و شناخته‌شده‌ای گزارش نشده است. بااین‌حال، اگر برای عفونت تنفسی داروی آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنید، باید بیشتر دقت کنید؛ زیرا آهن می‌تواند جذب برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مانند داکسی‌سایکلین و سیپروفلوکساسین را کاهش دهد و معمولا لازم است بین مصرف آنها فاصله زمانی ایجاد شود. NHS تداخل فروس سولفات با برخی آنتی‌بیوتیک‌ها از جمله داکسی‌سایکلین و سیپروفلوکساسین را مطرح می‌کند.

قرص آهن برای غلظت خون خوب است؟ آیا باعث غلظت خون می‌شود؟

قرص آهن برای درمان غلظت خون یا پلی‌سیتمی استفاده نمی‌شود. آهن برای ساخت هموگلوبین و گلبول قرمز ضروری است و در فردی که واقعاً کمبود آهن دارد، مصرف آن باعث بازگشت هموگلوبین به محدوده مناسب می‌شود. اما این موضوع با ایجاد «غلظت خون» در یک فرد سالم یکسان نیست.

در افرادی که پلی‌سیتمی یا اریتروسیتوز واقعی دارند، موضوع متفاوت است. اگر چنین فردی همزمان دچار کمبود آهن باشد، مصرف خودسرانه مکمل آهن می‌تواند باعث افزایش سریع هموگلوبین و هماتوکریت شود؛ به همین دلیل راهنماهای هماتولوژی توصیه می‌کنند در این بیماران آهن فقط با نظر متخصص مصرف شود.

 NHS Right Decisions اعلام می‌کند که در بیماران دارای افزایش واقعی توده گلبول قرمز، جایگزینی آهن می‌تواند هماتوکریت را سریع افزایش دهد و باید با احتیاط و نظر متخصص هماتولوژی انجام شود.

سخن پایانی

در این مطلب موارد منع مصرف قرص آهن را برایتان شرح دادیم. مکمل آهن در همه داروخانه‌ها بدون نیاز به نسخه پزشک به فروش می‌رسد. اما بهتر است پیش از شروع مصرف این مکمل حتما با پزشک مشورت کنید تا مصرف خودسرانه موجب تجمع بیش از حد آهن در بدن نشود. همچنین پزشک می‌تواند از لحاظ تداخل دارویی بررسی‌های لازم را انجام دهد تا جذب آهن و دیگر داروها به خوبی در بدن صورت گیرد.

در صورتی که پاسخ به دغدغه‌ها و سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.