علائم کمبود منیزیم در بدن چیست؟

خواص منیزیم

از آنجایی‌که منیزیم در بسیاری از فرآیندهای بدن از جمله موارد زیر نقش دارد، حتما باید روزانه مصرف شود؛ از جمله فواید منیزیم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تولید انرژی
• ساختار استخوان و دندان
• عملکرد عضلات
• پاسخ‌دهی و عملکرد سیستم عصبی
• همانندسازی DNA
• سنتز RNA و پروتئین

بنابراین لازم است تا همه افراد روزانه از منابع غذایی منیزیم در رژیم غذایی خود استفاده کنند یا از قرص منیزیم کمک بگیرند.

علائم کمبود منیزیم چیست؟

وقتی صحبت از لزوم مصرف منیزیم به صورت روزانه می‌شود، واضح است که عدم مصرف منابع غذایی حاوی منیزیم به اندازه کافی، می‌تواند سبب بروز کمبود منیزیم در بدن شود. علائم کمبود منیزیم در بدن، طیف گسترده‌ای دارد؛ چرا که این ماده معدنی بر روی تمام ارگان‌های بدن اثرگذار است. با این حال، برخی از علائم به عنوان علائم عمومی کمبود منیزیم شناخته می‌شوند که عبارتند از:

• خستگی
• بی‌حالی
• کاهش انرژی
• افت قند خون (هیپوگلیسمی)
• تشنگی بیش از حد
• عدم تحمل ورزش
• تعریق بیش از حد
• کاهش دمای بدن
• تشنج‌های تب‌پایین در کودکان
• مشکلات تنظیم الکترولیت‌ها (کاهش کلسیم و پتاسیم)

به جز این علائم، مواد بسیار دیگری به عنوان علائم کمبود منیزیم شناخته می‌شوند که در ادامه مقاله به آن‌ها پرداخته‌ایم.

علائم کمبود منیزیم در سیستم عصبی و عضلانی

از جمله علائم کمبود منیزیم در سیستم عصبی- عضلانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• گرفتگی و اسپاسم عضلات
• پرش پلک یا فیبریلاسیون عضلانی
• سفتی عضلات
• بی‌حسی
• مورمور شدن دست و پا (پارستزی)
• ضعف عضلانی
• لرزش
• گرفتگی‌های شبانه پا
• دشواری در بلع
• تشنج در موارد شدید
• سرگیجه
• سردرد
• سوزن‌سوزن شدن دور دهان

برخی از این علائم، ابعاد گسترده‌تری دارند که در ادامه بیشتر به آن‌ها پرداخته‌ایم.

کمبود منیزیم و گرفتگی و انقباض عضلات

چنانچه به هنگام فعالیت یا حتی استراحت مدام احساس می‌کنید که عضلات شما دچار گرفتگی می‌شوند، اصلا بعید نیست که کمبود منیزیم داشته باشید. آیا می‌دانستید کمبود منیزیم اگر خیلی شدید باشد حتی ممکن است به تشنج منجر شود؟ متخصصان معتقدند که این علائم در نتیجه جریان بیشتر کلسیم به سلول‌های عصبی ایجاد شده و در این صورت اعصاب عضلانی بیشتر تحریک می‌شوند.

البته توجه داشته باشید که همه انقباضات عضلانی در نتیجه کمبود منیزیم اتفاق نمی‌افتد. به عنوان مثال استرس و مصرف بیش از حد کافئین نیز می‌تواند سبب گرفتگی عضلات شود. در بعضی موارد نیز عوارض جانبی برخی داروها و ابتلا به بیماری‌هایی که اعصاب را تحت تاثیر قرار می‌دهد در انقباضات گاه به گاه ماهیچه‌های بدن موثر هستند.

خستگی و ضعف عضلانی از علائم کمبود منیزیم

از دیگر علائم کمبود منیزیم می‌توان به خستگی یا ضعف جسمی و ذهنی اشاره کرد. توجه داشته باشید که همه افراد پس از مدتی فعالیت خسته می‌شوند و این کاملا طبیعی است. اما در اینجا ما از خستگی‌ای صحبت می‌کنیم که غیر معمول و بسیار شدید باشد؛ این نوع خستگی حتی با روزها استراحت هم برطرف نمی‌شود. ضعف عضلانی نیز اگر با خستگی همراه باشد احتمال وجود کمبود منیزیم در بدن بیشتر می‌شود.

علائم کمبود منیزیم در سیستم اعصاب و روان و عملکرد شناختی

علائم کمبود منیزیم با تاثیرات روانی بسیاری بروز می‌کنند که عبارتند از:

• اضطراب
• بی‌قراری
• تحریک‌پذیری
• افسردگی
• اختلال در تمرکز
• اختلال در حافظه
• حملات پانیک
• نوسانات خلقی
• بی‌خوابی
• اختلالات خواب

بروز اختلال در سلامت روان، پیامدهای احتمالی کمبود منیزیم در بدن است. در این صورت بی‌حسی عاطفی در فرد دیده می‌شود. کمبود منیزیم اگر شدت یابد حتی ممکن است فرد به کما برود. مهم‌ترین علائم کمبود منیزیم در سیستم اعصاب و روان، شامل بی‌خوابی، افسردگی و اختلال در تمرکز می‌شود که در ادامه آن‌ها را به تفصیل توضیح داده‌ایم.

کمبود منیزیم و افسردگی

تحقیقات نشان می‌دهد که سطوح پایین منیزیم با بروز افسردگی و افزایش اضطراب مرتبط است. ممکن است با مصرف مکمل‌های منیزیم بتوان اختلالات عملکرد عصبی را بهبود بخشیده و در کنترل اضطراب و افسردگی نیز موفق عمل کرد. در این زمینه، محققان ثابت کرده‌اند که بهترین منیزیم برای افسردگی، نوعی از منیزیم به نام منیزیم گلیسینات است.

کمبود منیزیم و بی‌خوابی

اگر به اندازه کافی از منابع منیزیم در رژیم غذایی خود نداشته باشید، دچار بی‌خوابی و سایر اختلالات خواب خواهید شد. این ماده معدنی نقش بسیار مهمی در مکانیسم به خواب رفتن و ترشح هورمون‌های مربوط به خواب در بدن شما دارد. بهترین نوع منیزیم برای خواب، نوعی از منیزیم است که جذب بالایی دارد مثل منیزیم گلیسینات، منیزیم سیترات یا منیزیم تریونات. برای عملکرد بهتر در زمینه خواب، باید منیزیم را یک ساعت قبل از خواب مصرف کنید.

کمبود منیزیم و اختلال در تمرکز و حافظه

یکی از علائم کمبود منیزیم در سیستم اعصاب روان، اختلال در تمرکز و کاهش قدرت حافظه است. در صورتی که دچار گیجی و کاهش حافظه شده‌اید، می‌توانید از مکمل منیزیم تریونات کمک بگیرید. این نوع منیزیم جذب بسیار بالایی در مغز دارد و به راحتی از سد خونی- مغزی عبور کرده و به کاهش علائم کمبود منیزیم در سیستم اعصاب و روان کمک می‌کند.

علائم کمبود منیزیم در سیستم قلبی- عروقی

از جمله علائم کمبود منیزیم در سیستم قلبی و عروقی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ضربان نامنظم قلب (آریتمی)
• تپش قلب
• افزایش فشار خون
• اسپاسم عروق
• درد قفسه سینه ناشی از اسپاسم عروق
• خطر افزایش یافته حملات قلبی در کمبود شدید
• تغییرات ECG
• تنگی نفس مرتبط با آریتمی

با این که کمبود منیزیم منجر به چنین مشکلاتی در سیستم قلبی و عروقی می‌شود، برای همه مشکلات قلبی نمی‌توان از مکمل منیزیم کمک گرفت؛ چرا که این ماده معدنی با داروها قلبی تداخل شدید دارد. مهم‌ترین علائم کمبود منیزیم در سیستم قلبی- عروقی عبارتند از:

کمبود منیزیم و فشار خون بالا

مطالعات نشان می‌دهد که کمبود منیزیم احتمال افزایش فشار خون را بیشتر می‌کند. همان‌طور که حتما می‌دانید فشار خون بالا ریسک حملات قلبی در بدن را بالا خواهد برد. شواهد نشان می‌دهد که مصرف قرص منیزیم ممکن است در کاهش فشار خون موثر باشد. البته در این زمینه هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است.

ضربان قلب نامنظم

آریتمی قلب یا ضربان نامنظم قلب یکی از مهم‌ترین علائم کمبود منیزیم در بدن محسوب می‌شود. متاسفانه آریتمی قلب در بیشتر مواقع علامت خاصی ندارد و نمی‌توان آن را تشخیص داد. البته برخی از افراد نیز در صورت ابتلا به این عارضه از تپش قلب شکایت می‌کنند. سبکی سر، تنگی نفس، درد قفسه سینه و غش کردن از دیگر علائم آریتمی به شمار می‌آید. آریتمی اگر خیلی شدید باشد منجر به سکته قلبی خواهد شد. دانشمندان بر این باورند که عدم تعادل سطح پتاسیم در داخل و خارج سلول‌های ماهیچه قلب ممکن است عامل این عارضه باشد که البته با سطح پایین منیزیم نیز مرتبط است.

علائم کمبود منیزیم در سیستم گوارشی

جالب است بدانید که بدن هم در حالت کمبود منیزیم و هم در صورت مصرف بیش از حد منیزیم، دچار عوارض گوارشی می‌‎شود. به طور کلی این ماده معدنی در سلامت سیستم گوارش بسیار تاثیر گذار است. از جمله علائم کمبود منیزیم در سیستم گوارش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تهوع
• استفراغ
• کاهش اشتها
• یبوست
• نفخ
• سوءهاضمه
• اسپاسم‌های گوارشی
• دل‌درد
• احساس پری معده

علائم کمبود منیزیم در سیستم استخوانی و اسکلتی

یکی از ارگان‌های بدن که کمبود منیزیم تاثیر قابل توجهی در آن می‌گذارد، سیستم استخوانی اسکلتی است. از جمله علائم کمبود منیزیم در این سیستم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پوکی استخوان
• درد استخوان
• تراکم استخوان پایین
• درد مفاصل
• افزایش ریسک شکستگی

کمبود منیزیم در دبن می‌توان منجر به پوکی استخوان و درد مفاصل شود که در ادامه جزئیات این مشکلات را مشاهده می‌کنید:

کمبود منیزیم و پوکی استخوان

عوامل متعددی ریسک ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهند که عبارتند از:

• افزایش سن
• بی‌تحرکی و عدم انجام تمرینات ورزشی
• مصرف ناکافی کلسیم و ویتامین‌های D و K در رژیم غذایی

کمبود منیزیم نیز به طور مستقیم روی تضعیف استخوان‌ها تاثیرگذار است. مطالعات روی موش‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهد که کاهش منیزیم در رژیم غذایی منجر به کاهش توده استخوانی خواهد شد.

کمبود منیزیم و درد مفاصل

درد مفاصل یکی از نشانه‌های کمبود منیزیم می‌تواند باشد؛ در حالی که بسیاری از افراد نسبت به سطح مناسب منیزیم در بدن خود بی‌توجه هستند. منیزیم حتی در جذب کلسیم نیز می‌تواند موثر باشد. از آنجایی که قرص منیزیم در کاهش درد مفاصل تاثیر دارد، مصرف آن به بسیاری از ورزشکاران بعد از انجام تمرینات توصیه می‌شود. اگر به درد مفاصل مبتلا هستید، بد نیست سطح منیزیم در بدن خود را چک کرده و با پزشک در مورد استفاده از مکمل‌های منیزیم مشورت کنید.

علائم کمبود منیزیم در پوست و مو

منیزیم برای کاهش ریزش مو و بهبود رشد آن‌ها بسیار موثر است. به طبع کمبود آن سبب افزایش ریزش مو می‌شود. از دیگر علائم کمبود منیزیم در پوست و مو می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شکنندگی ناخن‌ها
• خشکی پوست
• تیرگی زیر چشم
• تاخیر در ترمیم زخم
• التهاب‌های خفیف پوستی

علائم کمبود منیزیم در سیستم بینایی

همانطور که گفتیم، منیزیم در بسیاری از ارگان‌های بدن نقش اساسی دارد. بدون منیزیم حتی سیستم بینایی شما نیز به درستی کار نمی‌کند. از جمله علائم کمبود منیزیم در سیستم بینایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تاری دید
• پرش پلک
• حساسیت به نور
• خستگی چشم

علائم کمبود منیزیم در سیستم ایمنی

منیزیم نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی دارد. بسیاری از افرادی که دچار بیماری‌های خودایمنی می‌شوند، باید حتما مکمل منیزیم مصرف کنند. از جمله علائم کمبود منیزیم در سیستم ایمنی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عفونت‌های مکرر
• التهابات مزمن
• کند شدن ترمیم زخم
• ضعف عملکرد ایمنی

علائم کمبود منیزیم در سیستم تنفسی

جالب است بدانید کمبود شدید منیزیم در سیستم تنفسی نیز اثرگذار است. مصرف منیزیم به طور منظم، از ابتلا به مشکلات تنفسی جلوگیری می‌کند. از جمله علائم کمبود منیزیم در سیستم تنفسی عبارتند از:

• تنگی نفس
• اسپاسم برونش‌ها
• سرفه‌های مکرر
• احساس فشار در قفسه سینه
• تنفس دشوار
• تشدید علائم آسم
• کاهش ظرفیت ریوی
• تنفس سریع

در این میان، ابتلا به آسم و تشدید آن از همه مهم‌تر است.

کمبود منیزیم و آسم

در بسیاری از موارد دیده شده که افراد مبتلا به آسم شدید، کمبود منیزیم دارند. محققان معتقدند که کمبود منیزیم ممکن است باعث تجمع کلسیم در ماهیچه‌های پوشاننده راه‌های هوایی ریه شده و با انقباض مجرای هوا تنفس را دشوار کند. در برخی موارد به افراد مبتلا به آسم شدید اسپری استنشاقی حاوی سولفات منیزیم داده می‌شود تا تنفس بهتری داشته باشند. در زمینه ارتباط بین کمبود منیزیم و بروز آسم نیز به مطالعات بیشتری نیاز است.

علائم کمبود منیزیم در زنان

منیزیم برای زنان بسیار مهم است. از همین رو، یا باید از ؤزیم غنی از منیزیم کمک بگیرند و یا باید از مکمل‌های منیزیم استفاده کنند. از جمله علائم کمبود منیزیم در زنان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سندرم پیش از قاعدگی شدیدتر (PMS)
• گرفتگی‌های قاعدگی شدید
• تغییرات خلق قبل از پریود
• حساسیت پستان
• تشدید علائم یائسگی (گرگرفتگی، بی‌خوابی)

جالب است بدانید کمبود منیزیم در بارداری نیز اثرات قابل توجهی دارد. این یعنی، زنان در هر برهه از زندگی، از نوجوانی و سن بلوغ گرفته تا سالمندی و یائسگی، باید مصرف منیزیم را جدی بگیرند.

علائم کمبود منیزیم در بارداری

از جمله علائم کمبود منیزیم در بارداری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تهوع شدید بارداری
• گرفتگی عضلات پا
• افزایش خطر پره‌اکلامپسی
• افزایش ریسک زایمان زودرس
• خستگی شدید
• حساسیت عصبی

این علائم را جدی بگیرید و در صورت مشاهده، به پزشک زنان خود اطلاع دهید تا برای شما مکمل منیزیم تجویز شود.

علائم کمبود منیزیم در مردان

نه تنها زنان، بلکه مردان نیز باید مصرف منیزیم را در طول زندگی خود جدی بگیرند. از جمله علائم کمبود منیزیم در مردان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کاهش تستوسترون
• کاهش میل جنسی
• اختلال نعوظ
• کاهش کیفیت اسپرم
• کاهش تعداد اسپرم
• خستگی جنسی
• کاهش توان عضلانی در ورزش و کارهای جسمانی

در صورتی که رژیم غنی از منیزیم ندارید، برای شروع مصرف منیزیم با پزشک مشورت کنید.

علائم کمبود منیزیم در کودکان

مصرف منیزیم حتی برای کودکان هم مهم است. علائم کمبود منیزیم در کودکان، به دلیل سوء تغذیه و بدغذایی ایجاد می‌شود. در این شرایط، پزشک از مکمل‌های کودکان برای رفع این علائم کمک می‌گیرد. از جمله عوارض کمبود منیزیم در کودکان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پرتحرکی
• مشکلات تمرکز
• تحریک‌پذیری
• رشد ناکافی
• گرفتگی عضلات
• تشنج
• بی‌خوابی

علائم کمبود منیزیم در سالمندان

بسیاری از علائم کمبود منیزیم که تا اینجا ذکر کردیم در سالمندان دیده می‌شود؛ از جمله افزایش فشار خون،مشکلات قلبی، پوکی استخوان و …؛ اما مهم‌ترین مشکلاتی که در اثر کمبود منیزیم برای این دسته از افراد رخ می‌دهند عبارتند از:

• ضعف شدید
• عدم تعادل
• افزایش خطر زمین‌خوردن
• اختلالات شناختی
• آریتمی‌ قلبی
• اسپاسم عضلات
• بی‌اشتهایی

در صورتی که این علائم را در سالمندان مشاهده کردید، مصرف منیزیم را سرخود آغاز نکنید. این مینرال ممکن است با بسیاری از داروهای مصرفی سالمندان تداخل جدی داشته باشد. مصرف منیزیم برای سالمندان باید زیر نظر پزشک انجام شود.

علائم کمبود منیزیم در ورزشکاران

ورزشکاران به دلیل درگیری بیشتری که در ناحیه عضلات دارند، بیش از سایر افراد به منیزیم نیاز دارند. از جمله علائم کمبود منیزیم در ورزشکاران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• گرفتگی عضلات
• اسپاسم عضلانی
• ضعف عضلانی
• کاهش استقامت
• خستگی زودرس
• ریکاوری کند
• کاهش عملکرد ورزشی
• درد عضلانی طولانی‌مدت
• گرفتگی عضله هنگام تمرین
• تپش قلب هنگام ورزش
• آریتمی در فعالیت شدید
• کمبود انرژی
• کاهش تمرکز
• تعریق بیش از حد
• حساسیت به گرما
• افزایش ریسک آسیب عضلانی
• افت قند خون هنگام ورزش
• کاهش تعادل
• گرفتگی شبانه پاها
• بی‌خوابی پس از تمرین

در صورت بروز هر یک از این علائم، زیر نظر پزشک مصرف منیزیم را آغاز کنید.

علت‌های کمبود منیزیم در بدن

با وجود معرفی تمامی علائم کمبود منیزیم از ابتدای مقاله تاکنون، باید بدانید که این علائم چندان شایع نیستند! زیرا به ندرت پیش می‌آید که فردی به کمبود منیزیم شدید مبتلا شود. اما برخی از عوامل، ریسک ابتلا به کمبود magnesium را افزایش می‌دهند که از آن جمله موارد زیر را می‌توان نام برد:

• رژیم غذایی که حاوی مقادیر کمی منیزیم است.
• نوشیدن نوشابه‌های گازدار
• مصرف زیاد کافئین
• مصرف زیاد شکر سفید
• داشتن اختلالات گوارشی مانند بیماری کرون یا بیماری سلیاک
• از دست دادن مقادیر بیش از حد منیزیم از طریق ادرار و عرق به دلیل اختلالات ژنتیکی یا نوشیدن بیش از حد الکل
• دوران بارداری یا شیردهی
• بستری شدن در بیمارستان به دلیل بیماری سخت
• داشتن اختلالات پاراتیروئید و هیپرآلدوسترونیسم
• مبتلا بودن به دیابت نوع 2
• مسن بودن
• مصرف برخی داروها مانند مهارکننده‌های پمپ پروتون، دیورتیک‌ها (داروهای مدر)، ضدبارداری، استروژن، بیس فسفونات‌ها و آنتی بیوتیک‌ها

نشانه‌های کمبود کلسیم و منیزیم

بررسی‌های علمی نشان می‌دهد اگر فردی دچار کمبود منیزیم باشد و مکمل‌های کلسیمبی مصرف کند، منجر به فقر شدید منیزیم می‌شود. در مقابل، زمانی که منیزیم کافی به بدن می‌رسد، نه‌تنها دچار اختلال نمی‌شود، بلکه کارایی کلسیم نیز افزایش می‌یابد و بدن از آن بهتر استفاده می‌کند.

در مکمل‌ها مناسب‌ترین ترکیب برای این دو ماده‌ ضروری، برابری مقدار کلسیم و منیزیم است. این توازن فقط برای جبران کمبود منیزیم اهمیت ندارد؛ بلکه از تجمع غیرطبیعی کلسیم در دیواره‌ی رگ‌ها نیز محافظت می‌کند؛ مشکلی که معمولا در افرادی که منیزیم کمی دریافت می‌کنند اما مصرف کلسیم بالایی دارند دیده می‌شود.

وقتی ذخایر منیزیم افت می‌کند، بدن گرایش بیشتری به نگه‌داری کلسیم دارد. در چنین وضعیتی افزایش مصرف کلسیم باعث بالا رفتن میزان کلسیم داخل سلول‌ها، به خصوص در سلول‌های قلب و عروق می‌شود. به همین دلیل افرادی که مکمل کلسیم مصرف می‌کنند، باید مطمئن باشند که سطح منیزیم آن‌ها در حد مطلوب قرار دارد.

در مجموع، کلسیم و منیزیم با هم ارتباط پایاپای دارند؛ هرچند نقش‌های متفاوتی دارند، اما هماهنگی آن‌ها برای سلامت عمومی ضروری است.

عوارض کمبود طولانی مدت منیزیم

اگر سطوح منیزیم در بدن به مدت طولانی پایین بماند و درمانی صورت نگیرد، خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن مثل:

• بیماری‌های قلبی
• فشار خون بالا
• دیابت نوع 2
• پوکی استخوان

بیشتر خواهد شد. چنانچه علائم کمبود منیزیم را حس می‌کنید به منظور عدم ابتلا به بیماری‌های مزمن حتما به پزشک مراجعه نمایید.

برای جبران کمبود منیزیم چه بخوریم؟

بهترین راه برای تامین منیزیم بدن استفاده از خوراکی‌های حاوی منیزیم است. غنی‌ترین مواد غذایی حاوی این ماده معدنی شامل موارد زیرند:

• آجیل (به‌ویژه بادام، بادام هندی و بادام زمینی؛ تخمه کدو)
• شکلات تلخ
• اسفناج
• لوبیا سیاه
• کره بادام زمینی
• نان گندم کامل
• آووکادو
• سیب زمینی
• برنج
• ماست
• غلات غنی شده

به جز مواد غذایی ذکر شده، با مصرف مکمل‌های منیزیم نیز می‌توان کمبود منیزیم در بدن خود را برطرف کنید. البته دقت داشته باشید که حتما باید زیر نظر پزشک از این مکمل‌ها استفاده کنید.

چه مقدار منیزیم بخوریم تا دچار کمبود آن نشویم؟

برای جبران کمبود منیزیم، روزانه مقدار مشخصی منیزیم نیاز دارید. در جدول زیر این مقادیر را به طور دقیق بر اساس سن و جنسیت ذکر کرده‌ایم:

سخن پایانی

در این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز، علائم کمبود منیزیم را به شما معرفی کردیم. منیزیم در بسیاری از مواد غذایی وجود دارد و به همین جهت کمبود آن نادر است. اما اگر خستگی مضاعف، گرفتگی عضلات و دیگر نشانه‌هایی که به آن‌ها اشاره کردیم را در خود حس می‌کنید، برای مشورت با پزشک اقدام کنید؛ شاید لازم باشد تا از قرص منیزیم استفاده نمایید. هرگونه سوال و ابهام در رابطه با کمبود منیزیم را در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید.