قرص برای تقویت عصب گوش؛ کدام دارو یا مکمل واقعا موثر است؟

اگر پس از شست‌وشوی گوش همچنان احساس می‌کنید شنوایی‌تان ضعیف است، نباید خودسرانه به سراغ قرص‌ تقویت عصب گوش بروید. انتخاب دارو یا مکمل مناسب به علت و نوع کاهش شنوایی بستگی دارد و هیچ قرص بدون نسخه‌ای نمی‌تواند عصب شنوایی آسیب‌دیده را به‌طور قطعی ترمیم کند.

در برخی افراد، مصرف مکمل‌هایی مانند ویتامین B12، اسید فولیک، ویتامین D، منیزیم یا زینک تنها زمانی ممکن است مفید باشد که کمبود آن‌ها در بدن اثبات شده باشد. داروهای نسخه‌ای مانند کورتیکواستروئیدها نیز فقط برای شرایط مشخص، به‌ویژه کاهش ناگهانی شنوایی، تجویز می‌شوند و مصرف خودسرانه آن‌ها خطرناک است. بنابراین، پیش از انتخاب هر قرص باید نوع افت شنوایی با معاینه و شنوایی‌سنجی مشخص شود؛ به‌خصوص اگر کاهش شنوایی ناگهانی، یک‌طرفه یا همراه با وزوز گوش و سرگیجه باشد.

آیا قرصی برای تقویت و ترمیم عصب گوش وجود دارد؟

در حال حاضر قرصی وجود ندارد که بتواند عصب شنوایی آسیب‌دیده را در همه افراد ترمیم کند یا شنوایی ازدست‌رفته را به‌طور قطعی بازگرداند. بااین‌حال، قرص‌هایی که برای مشکلات شنوایی مطرح می‌شوند، در سه گروه متفاوت قرار می‌گیرند:

• داروهای درمانی: برای علت یا بیماری مشخصی تجویز می‌شوند؛ بنابراین کاربرد آن‌ها به تشخیص پزشک و نوع کاهش شنوایی بستگی دارد و نباید به‌عنوان قرص تقویتی عمومی مصرف شوند.
• مکمل‌های حمایتی: ویتامین‌ها و مواد معدنی فقط زمانی ممکن است مفید باشند که فرد دچار کمبود آن‌ها باشد. این مکمل‌ها کمبود تغذیه‌ای را جبران می‌کنند، اما لزوما عصب آسیب‌دیده گوش را ترمیم نمی‌کنند.
• محصولات تقویت شنوایی: برخی فرآورده‌ها با ادعای تقویت عصب گوش یا بهبود شنوایی عرضه می‌شوند؛ اما درج چنین ادعایی روی محصول به معنای اثبات اثر آن در درمان کم‌شنوایی نیست.

بنابراین، میان «درمان علت کاهش شنوایی»، «حمایت تغذیه‌ای از عملکرد اعصاب» و «ادعای تجاری تقویت شنوایی» تفاوت مهمی وجود دارد و نباید همه این محصولات را قرص ترمیم‌کننده عصب گوش دانست. در ادامه با ما همراه باشید تا با بهترین قرص تقویت عصب شنوایی آشنا شویم.

انواع قرص‌هایی که برای عصب گوش و کاهش شنوایی مطرح می‌شوند

قرص‌هایی که برای تقویت عصب گوش یا کاهش شنوایی مطرح می‌شوند، همگی کاربرد و میزان اثربخشی یکسانی ندارند. در ادامه، هر گروه و مهم‌ترین داروها یا مکمل‌های آن را به صورت جداگانه بررسی می‌کنیم.

کورتیکواستروئیدها؛ داروهای نسخه‌ای برای کم‌شنوایی ناگهانی

کورتیکواستروئیدها با کاهش التهاب و واکنش‌های ایمنی احتمالی در گوش داخلی، ممکن است برای درمان کم‌شنوایی حسی‌عصبی ناگهانی تجویز شوند. این داروها مکمل یا قرص تقویتی روزانه نیستند و مصرفشان باید با تشخیص متخصص گوش و حلق و بینی انجام شود:

• پردنیزون و پردنیزولون: این دو دارو عملکرد بسیار مشابهی دارند و از رایج‌ترین کورتیکواستروئیدهای خوراکی برای درمان کم‌شنوایی ناگهانی محسوب می‌شوند. هدف از تجویز آن‌ها کاهش التهاب احتمالی گوش داخلی و کمک به بازگشت شنوایی است. احتمال موفقیت درمان معمولا با شروع زودهنگام بیشتر می‌شود.
• متیل‌پردنیزولون: کورتیکواستروئید دیگری است که ممکن است به‌صورت خوراکی یا در شرایط خاص به شکل تزریق داخل گوش تجویز شود. این دارو نیز التهاب را مهار می‌کند، اما انتخاب روش مصرف و مقدار آن به شرایط بیمار و نظر متخصص گوش و حلق و بینی بستگی دارد.

این داروها ممکن است عوارضی مانند افزایش قند و فشار خون، بی‌خوابی و مشکلات گوارشی ایجاد کنند؛ بنابراین نباید خودسرانه مصرف یا قطع شوند. کاهش ناگهانی شنوایی نیز نیازمند مراجعه فوری به متخصص گوش و حلق و بینی است.

مکمل‌های تقویتی در صورت کمبود ویتامین یا ماده معدنی

این مکمل‌ها زمانی ممکن است به سلامت سیستم عصبی و شنوایی کمک کنند که کمبود آن‌ها با آزمایش و تشخیص پزشک تایید شده باشد؛ بنابراین درمان قطعی آسیب عصب گوش محسوب نمی‌شوند.

• ویتامین B12: کمبود آن می‌تواند به اختلال در عملکرد اعصاب منجر شود و مصرف قرص ویتامین B12 در افراد دچار کمبود، به حفظ سلامت سیستم عصبی کمک می‌کند.
• ویتامین D: کمبود این ویتامین در برخی مطالعات با اختلالات شنوایی مرتبط دانسته شده است؛ اما مصرف قرص ویتامین D بدون اثبات کمبود، درمان عصب گوش نیست.
• اسید فولیک: در خون‌سازی و عملکرد طبیعی سلول‌های عصبی نقش دارد و قرص فولیک اسید بیشتر در صورت پایین بودن سطح فولات تجویز می‌شود.
• منیزیم: در عملکرد اعصاب و محافظت سلولی نقش دارد، ولی شواهد کافی برای اثربخشی قرص منیزیم در ترمیم عصب شنوایی وجود ندارد.
• زینک: این ماده معدنی برای عملکرد طبیعی سیستم عصبی ضروری است و مصرف قرص زینک فقط در صورت کمبود یا تجویز پزشک توصیه می‌شود.
• آهن: کمبود آهن و کم‌خونی ممکن است با مشکلات شنوایی ارتباط داشته باشد؛ بااین‌حال، مکمل آهن فقط پس از آزمایش و اثبات کمبود باید مصرف شود.

در مطلب «کمبود چه ویتامینی باعث وزوز گوش می‌شود؟» نیز دکتر باقر علی‌نژاد تایید کرده‌ است که اگر بدن دچار کمبود شدید ویتامین‌ها و مواد معدنی خاصی مثل ویتامین B12، ویتامین D، فولیک اسید، منیزیم و زینک باشد، ممکن است علائمی چون وزوز گوش مشاهده شود. این موضوع نشان می‌دهد که حتما باید سطح ویتامین‌های بدن خود را به صورت منظم پایش کنید تا دچار چنین مشکلاتی نشوید.

مکمل‌های ترکیبی مخصوص سلامت گوش

برخی مکمل‌ها با ترکیبی از ویتامین‌ها، مواد معدنی، آنتی‌اکسیدان‌ها و عصاره‌های گیاهی برای حمایت از سلامت گوش عرضه می‌شوند. بااین‌حال، این محصولات مکمل غذایی هستند و نباید آن‌ها را درمان قطعی کم‌شنوایی یا ترمیم‌کننده عصب گوش دانست. از جمله این محصولات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

کپسول نوتری اییر برونسون

نوتری اییر برونسون مکملی ترکیبی برای حمایت تغذیه‌ای از سلامت گوش و سیستم عصبی است. فرمول این بهترین قرص تقویت عصب گوش، شامل بتاکاروتن، ویتامین‌های گروه B، اسید فولیک، منیزیم، زینک و سلنیوم در کنار ترکیباتی مانند استیل ال‌کارنیتین، NAC، آلفالیپوئیک اسید، کوآنزیم Q10، جینکوبیلوبا، وینپوستین، رزوراترول و عصاره پوست درخت کاج است. این ترکیبات بیشتر با هدف تامین مواد مغذی، حمایت آنتی‌اکسیدانی و کمک به گردش خون عرضه شده‌اند؛ اما شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد نوتری اییر می‌تواند عصب آسیب‌دیده گوش را ترمیم یا کم‌شنوایی را درمان کند.

مشاهده و خرید: کپسول نوتری اییر برونسون 60 عدد

1,082,400 تومان

کپسول Ear Essentials سوآنسون

Ear Essentials سوآنسون حاوی ویتامین‌های B1، B2، B6، B12، فولات، منیزیم و زینک است و ترکیباتی مانند استیل ال‌کارنیتین، NAC، جینکوبیلوبا، کوآنزیم Q10، آلفالیپوئیک اسید، وینپوستین و عصاره کوله‌خاس را نیز در خود جای داده است. شرکت سازنده این مکمل را برای حمایت از عملکرد طبیعی اعصاب، گردش خون عروق ظریف و سلامت گوش داخلی معرفی می‌کند. بااین‌حال، این ادعاها به معنای اثبات اثر محصول در بازگرداندن شنوایی یا درمان آسیب عصب گوش نیستند.

مکمل جویدنی Ear+ Health ایوسرا

Ear+ Health برخلاف دو محصول قبلی کپسول یا قرص نیست و به شکل پاستیل جویدنی عرضه می‌شود. ترکیبات شاخص آن شامل زعفران، جینکوبیلوبا، آشواگاندا، ویتامین B12، استیل ال‌کارنیتین و بیوفلاونوئیدهای مرکبات است. سازنده این محصول ادعا می‌کند که فرمول آن از عملکرد طبیعی گوش، تعادل، سلامت اعصاب و آرامش حمایت می‌کند؛ اما این ادعاها توسط FDA برای تشخیص یا درمان بیماری تأیید نشده‌اند و شواهد بالینی کافی برای معرفی محصول به‌عنوان درمان کم‌شنوایی وجود ندارد.

قطره برای تقویت عصب گوش

به لحاظ علمی، قطره‌ای برای «تقویت عصب گوش» یا ترمیم عصب شنوایی وجود ندارد. قطره‌های گوش معمولا فقط برای جرم، عفونت یا التهاب مجرای گوش‌ هستند و به گوش داخلی و عصب شنوایی نمی‌رسند. برای مثال در مطلب قطره گوش الکل بوریکه که به تایید دکتر باقر علی‌نژاد رسیده است، توضیح داده شده است که این قطره فقط برای درمان عفونت‌های گوش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در سایت NIH در این رابطه می‌خوانیم:

اگر کاهش شنوایی ناگهانی و به‌خصوص یک‌طرفه است، همان روز به متخصص گوش‌ و حلق‌ و بینی یا اورژانس مراجعه کنید؛ ممکن است درمان فوری با کورتون خوراکی یا تزریق داخل گوش لازم باشد. خودسرانه هیچ نوع قطره مصرف نکنید.

مکمل‌هایی با شواهد محدود برای محافظت از سلول‌های شنوایی

ترکیبات زیر به‌دلیل اثرات احتمالی آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی یا حمایتی از اعصاب گوش بررسی شده‌اند؛ اما شواهد کافی برای معرفی آن‌ها به‌عنوان درمان کم‌شنوایی وجود ندارد:

• امگا ۳: ممکن است با حمایت از سلامت عروق و کاهش التهاب به حفظ عملکرد طبیعی گوش داخلی کمک کند.
• ویتامین‌های A، C و E: خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند و احتمالا از سلول‌های گوش در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می‌کنند.
• استیل ال‌کارنیتین: ممکن است از تولید انرژی و عملکرد سلول‌های عصبی حمایت کند، ولی شواهد مرتبط با شنوایی محدود است.
• کوآنزیم Q10: آنتی‌اکسیدانی است که احتمالا به تولید انرژی سلولی کمک می‌کند، اما اثر قطعی آن بر کم‌شنوایی ثابت نشده است.
• آلفالیپوئیک اسید: ممکن است با کاهش استرس اکسیداتیو از سلول‌های عصبی حمایت کند، ولی هنوز درمان تاییدشده کم‌شنوایی نیست.
• NAC: پیش‌ساز گلوتاتیون و یک آنتی‌اکسیدان است که نقش احتمالی آن در محافظت از گوش در برابر آسیب صوتی بررسی می‌شود.
• جینکوبیلوبا: ممکن است بر گردش خون عروق ظریف اثر بگذارد، اما نتایج مطالعات آن درباره مشکلات شنوایی یکسان نیست.
• عصاره پوست درخت کاج: حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی است و احتمال اثر حمایتی آن بر گردش خون و سلول‌های گوش بررسی شده است.
• کوله‌خاس: به‌دلیل اثر احتمالی بر گردش خون در برخی مکمل‌های سلامت گوش استفاده می‌شود، اما شواهد بالینی کافی برای اثربخشی آن وجود ندارد.

قرص‌هایی که با داروی تقویت عصب گوش اشتباه گرفته می‌شوند

برخی داروهای مرتبط با مشکلات گوش داخلی، فقط برای کنترل علائمی مانند سرگیجه و اختلال تعادل تجویز می‌شوند و نقشی در ترمیم عصب شنوایی ندارند و عبارتند از:

• سیناریزین: ممکن است برای کاهش سرگیجه، تهوع ناشی از حرکت و برخی اختلالات تعادلی تجویز شود؛ اما عصب گوش را تقویت نمی‌کند و شنوایی ازدست‌رفته را بازنمی‌گرداند.
• بتاهیستین: قرص بتاهیستین بیشتر برای کنترل سرگیجه، وزوز و احساس پری گوش در بیماری منییر تجویز می‌شود؛ بااین‌حال، درمان‌کننده کم‌شنوایی یا ترمیم‌کننده عصب شنوایی نیست.

به گفته دکتر مریم حق‌نژاد:

داروی سیناریزین یک آنتی‌هیستامین است که ممکن است در شرایطی خاص برای درمان مشکلاتی که بر گوش داخلی و تعادل تاثیر می‌گذارد (مانند سرگیجه و تهوع)، استفاده شود. سیناریزین می‌تواند به کاهش احساس بیماری و سرگیجه، حساسیت، تهوع و استفراغ، بیماری مسافرت، بیماری عروق محیطی، وزوز گوش و… ناشی از مشکلاتی از این قبیل کمک کند.

قرص‌های گیاهی و محصولات تاییدنشده برای گوش

در برخی موارد ممکن است برخی داروهایی که اصلا کاربرد درمانی برای گوش ندارند، به دلیل تاثیرگذاری بر گوئش در شرایطی خاص، به عنوان قرصی برای تقویت عصب گوش شناخته شوند. در این میان ممکن است برخی داروهای گیاهی نیز به عنوان قرص تقویت عصب موجود باشند که با تاثیر بر اعصاب کلی بدن، این احتمال مطرح می‌شود که ممکن است برای اعصاب گوش نیز مفید باشند. از جمله این داروها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

قرص گیاهی تقویت عصب منسوب به استاد تبریزیان (پدر طب اسلامی)

این مکمل فرآورده‌ای منتسب به طب اسلامی است که از بابونه، بادرنجبویه، افتیمون، هلیله زرد، تخم پیاز، شوید و کشمش پلویی تهیه می‌شود. این محصول مستقیما برای تقویت عصب گوش طراحی نشده و شواهد بالینی معتبری درباره اثر آن بر ترمیم عصب شنوایی یا درمان کم‌شنوایی وجود ندارد. همچنین استاد تبریزیان برای کری مادرزادی، دو داروی شافیه‌ ۲۰ ماهه و روغن گوش فیجن را توصیه کرده‌اند که شواهدی مبنی بر اثرگذاری آن‌ها بر تقویت اعصاب گوش وجود ندارد. لذا مصرف این فرآورده‌ها باید حتما زیر نظر پزشک باشد و داروخانه آنلاین مثبت سبز، استفاده از چنین داروهایی را بدون مشورت با اساتید و پزشکان طب سنتی توصیه نمی‌کند.

قرص وینپوستین

وینپوستین ترکیبی است که با ادعای بهبود جریان خون مغزی یا گوش داخلی در بعضی مکمل‌ها به کار می‌رود؛ اما اثر آن در ترمیم عصب شنوایی یا درمان قطعی کم‌شنوایی ثابت نشده است. با این حال، دو دوز 5 و 10 میلی‌گرم از این مکمل در داروخانه مثبت سبز وجود دارد که باید پیش از مصرف و تهیه آن‌ها حتما با پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مشورت کنید:

مشاهده و خرید: قرص وینچی مایند 10 میلی گرم تچرا فارمد 50 عدد

1,100,000 تومان 1,012,000 تومان

برای انتخاب قرص تقویت عصب گوش چه معیارهایی مهم است؟

پیش از این که بخواهید بهترین قرص برای تقویت عصب گوش را انتخاب کنید، باید توجه کنید که چه معیارهایی در این انتخاب تاثیرگذار هستند:

• ناگهانی یا تدریجی بودن افت شنوایی: کاهش ناگهانی شنوایی نیازمند مراجعه فوری به متخصص است و نباید با مصرف خودسرانه مکمل درمان شود.
• نتیجه شنوایی‌سنجی: شنوایی‌سنجی نوع و شدت کم‌شنوایی را مشخص می‌کند و در انتخاب روش درمان نقش اصلی دارد.
• وجود کمبودهای تغذیه‌ای: مکمل B12، فولات، ویتامین D، زینک یا منیزیم معمولا زمانی نیاز به مصرف دارند که کمبود آن‌ها تایید شده باشد.
• علائم همراه: وجود سرگیجه، وزوز یا اختلال تعادل می‌تواند نشانه درگیری گوش داخلی باشد و به بررسی جداگانه نیاز دارد.
• داروهای مصرفی و احتمال تداخل: پیش از مصرف هر مکمل باید تداخل آن با داروهای فعلی و احتمال آسیب دارویی به گوش بررسی شود.
• مکمل تک‌ماده‌ای یا ترکیبی: مکمل تک‌ماده‌ای برای جبران کمبود مشخص مناسب‌تر است؛ اما فرمول‌های ترکیبی ممکن است ترکیبات غیرضروری یا دوزهای نامناسب داشته باشند.

چه زمانی نباید برای تقویت عصب گوش خودسرانه قرص مصرف کرد؟

در شرایط زیر، مصرف مکمل یا قرص‌های موسوم به تقویت عصب گوش ممکن است تشخیص و درمان اصلی را به تاخیر بیندازد:

• کاهش ناگهانی شنوایی طی چند ساعت تا سه روز: یک وضعیت اورژانسی است و باید بدون منتظر ماندن برای بهبود خودبه‌خودی، فورا توسط متخصص گوش و حلق و بینی بررسی شود.
• کاهش شنوایی یک‌طرفه: به‌ویژه اگر ناگهانی، پیشرونده یا همراه با وزوز باشد، برای تعیین علت به معاینه و شنوایی‌سنجی نیاز دارد.
• وزوز ناگهانی یا سرگیجه شدید همراه با افت شنوایی: این علائم ممکن است نشان‌دهنده درگیری گوش داخلی باشند و نباید صرفا با مکمل درمان شوند.
• بی‌حسی یا ضعف صورت: همراهی مشکلات شنوایی با ضعف یا بی‌حسی صورت نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
• ادامه افت شنوایی پس از شست‌وشوی گوش: اگر پس از خارج‌کردن جرم، شنوایی بهتر نشد یا بدتر شد، باید احتمال وجود علت دیگری بررسی شود.
• مصرف داروهای آسیب‌رسان به شنوایی: در صورت بروز وزوز، کم‌شنوایی یا اختلال تعادل هنگام مصرف داروهای اتوتوکسیک، باید سریعا با پزشک تماس گرفت؛ اما دارو را نباید خودسرانه قطع کرد.

سخن آخر

هیچ قرصی نمی‌تواند در همه افراد عصب گوش را تقویت یا شنوایی ازدست‌رفته را بازگرداند. انتخاب درمان به علت کم‌شنوایی بستگی دارد؛ کورتیکواستروئیدها فقط در شرایط مشخص تجویز می‌شوند و مکمل‌ها نیز بیشتر در صورت اثبات کمبودهای تغذیه‌ای کاربرد دارند. اما شاید بتوان کپسول نوتری اییر برونسون را بهترین قرص تقویت عصب گوش دانست که با مشورت پزشک در مواردی که دچار بیماری‌های گوش نشده باشید، مصرف کرد.

در مجله مثبت سبز تلاش می‌کنیم مطالب حوزه سلامت را بر پایه منابع علمی معتبر و با تایید پزشکان و متخصصان تهیه کنیم. مقاله «قرص تقویت عصب گوش» نیز با همین رویکرد تدوین شده است تا ضمن بررسی علمی داروها و مکمل‌های مرتبط با سلامت گوش، تفاوت میان درمان‌های پزشکی، مکمل‌های تغذیه‌ای و محصولات فاقد شواهد کافی را برای شما روشن کند. انتشار بیش از 5000 مقاله در مجله مثبت سبز، حاصل همین همکاری مستمر با متخصصان برای ارائه اطلاعات دقیق، به‌روز و قابل‌اعتماد در مسیر حفظ سلامتی شماست.

در صورتی که پاسخ به دغدغه‌ها و سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.