قرص ویتامین C برای چی خوبه؟

قرص ویتامین سی برای چیست؟

قرص ویتامین سی یکی از مکمل‌های بدون نسخه موجود در داروخانه است که برای افرادی که از کمبود ویتامین C رنج می‌برند می‌تواند یک گزینه مناسب باشد. البته مصرف خودسرانه این مکمل توصیه نمی‌شود و بهتر است با مشورت پزشک و اثبات کمبود این ویتامین محلول در آب، اقدام به مصرف قرص ویتامین C کنید. از مهم‌ترین فواید قرص ویتامین C که در سایت NIH آمده است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تقویت عملکرد سیستم ایمنی بدن

کمک به کاهش شدت و مدت علائم سرماخوردگی

محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی

کمک به تولید کلاژن و حفظ سلامت پوست، مو، ناخن و بافت‌های بدن

کمک به شادابی پوست و کاهش آثار ناشی از استرس اکسیداتیو

تسریع روند ترمیم زخم‌ها و بازسازی بافت‌ها

افزایش جذب آهن در بدن و کمک به پیشگیری از کمبود آهن

کمک به حفظ سلامت لثه‌ها و دندان‌ها

حمایت از سلامت استخوان‌ها و بافت‌های همبند

کمک به حفظ سلامت عروق و عملکرد طبیعی بدن

کمک به کاهش خستگی ناشی از کمبود ویتامین C

تقویت دفاع طبیعی بدن در برابر عوامل بیماری‌زا

در ادامه بررسی می‌کنیم که قرص ویتامین ث برای چی خوبه و چه کسانی در صورت تایید پزشک، می‌توانند از آن استفاده کنند.

1- نقش آنتی اکسیدانی قرص ویتامین C

ویتامین C یک آنتی اکسیدان قوی است که می‌تواند دفاع طبیعی بدن شما را تقویت کند. آنتی اکسیدان‌ها مولکول‌هایی هستند که سیستم ایمنی را تقویت می‌کنند. آن‌ها این کار را با محافظت از سلول‌ها در برابر مولکول‌های مضر به نام رادیکال‌های آزاد انجام می‌دهند. هنگامی که رادیکال‌های آزاد تجمع می‌کنند، می‌توانند حالتی به نام استرس اکسیداتیو را ایجاد کنند که با بسیاری از بیماری‌های مزمن مرتبط است.

مطالعات انسانی منتشر شده در سایت PubMed نشان داده‌اند که: 

مصرف ویتامین C می‌تواند سطح آسکوربات خون را افزایش داده و مقاومت پلاسما در برابر آسیب‌های اکسیداتیو را بهبود دهد.

همچنین، مطالعه دیگری از سایت PubMed نشان داد که:

مصرف مکمل ویتامین C باعث افزایش سطح ویتامین C پلاسما و کاهش برخی شاخص‌های استرس اکسیداتیو شد؛ این اثر در دوزهای 500 تا 1000 میلی‌گرم مشاهده شد.

2- کمک به کنترل فشار خون

برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف کافی ویتامین C ممکن است با کاهش جزئی فشار خون در بعضی افراد همراه باشد. این اثر احتمالا به دلیل نقش آنتی‌اکسیدانی ویتامین C، کمک به عملکرد بهتر عروق و افزایش دسترسی زیستی نیتریک اکسید (مولکولی م,ثر در گشادشدن رگ‌ها) ایجاد می‌شود.
با این حال، شواهد موجود نشان نمی‌دهند که مصرف مکمل ویتامین C بتواند جایگزین داروهای کنترل فشار خون یا تغییرات سبک زندگی شود. افراد مبتلا به فشار خون بالا باید درمان تجویزشده توسط پزشک، رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی منظم را در اولویت قرار دهند.

3- ارتباط ویتامین C با سلامت قلب

بیماری قلبی علت اصلی مرگ و میر در سراسر جهان است. عوامل زیادی خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش می‌دهند، از جمله فشار خون بالا، سطح تری گلیسیرید بالا یا کلسترول بد (LDL) و سطوح پایین کلسترول خوب (HDL). ویتامین C ممکن است به کاهش این عوامل خطر کمک کند، که در نتیجه خطر بیماری قلبی را کاهش می‌دهد؛ البته شواهد کافی برای اثبات این موضوع کافی نیست.

• به طور خلاصه، به نظر می‌رسد که ویتامین C می‌تواند خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش دهد. در صورتی که رژیم غذایی شما غنی از ویتامین c نباشد، می‌توانید با خرید قرص ویتامین c زیر نظر پزشک، نیاز بدن خود را تامین کرده و از مزایای سلامتی آن بهره‌مند شوید.

اگر با خواص ویتامین C برای مردان آشنا نیستید، مطلب «خواص شگفت‌انگیز ویتامین C برای مردان و تاثیر این ویتامین در قدرت باروری» که به تایید مینا علی‌ نواز کارشناس ارشد تغذیه رسیده است را حتما مطالعه کنید.

4- احتمال ارتباط با سطح اسید اوریک خون و جلوگیری از حملات نقرس

نقرس نوعی التهاب مفصل است که تقریبا 4 درصد از بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و شامل التهاب مفاصل، به ویژه مفاصل انگشتان بزرگ است که درد شدیدی را به همراه دارد. افراد مبتلا به نقرس تورم و حملات ناگهانی و شدید درد را تجربه می‌کنند.

• علائم نقرس زمانی ظاهر می‌شود که اسید اوریک بیش از حد در خون وجود داشته باشد. اسید اوریک یک ماده زائد است که توسط بدن تولید می‌شود. در سطوح بالا، ممکن است متبلور شده و در مفاصل رسوب کند. جالب توجه است، چندین مطالعه نشان داده‌اند که ویتامین C ممکن است به کاهش اسید اوریک در خون کمک کند و در نتیجه از حملات نقرس محافظت کند. البته این فایده هنوز به طور دقیق اثبات نشده و ممکن است برای برخی افراد موثر نباشد.

5- جلوگیری از کمبود آهن

آهن یک ماده مغذی مهم است که عملکردهای مختلفی در بدن دارد و برای ساخت گلبول‌های قرمز خون و انتقال اکسیژن در سراسر بدن ضروری است. قرص ویتامین C می‌تواند به بهبود جذب آهن به خصوص آهن گیاهی از رژیم غذایی کمک کند. ویتامین C به تبدیل آهنی که جذب ضعیفی دارد، مانند منابع گیاهی آهن، به شکلی که جذب آن آسان‌تر است، کمک می‌کند. این ویژگی به ویژه برای افرادی که رژیم غذایی بدون گوشت دارند مفید است، زیرا گوشت منبع اصلی آهن است.

ویتامین C ممکن است به کاهش خطر کم خونی در افراد مستعد کمبود آهن کمک کند. در یک مطالعه، به ۶۵ کودک مبتلا به کم خونی خفیف فقر آهن مکمل ویتامین C داده شد. محققان دریافتند که این مکمل به تنهایی به کنترل کم خونی آن‌ها کمک می‌کند.

6- کمک به عملکرد سیستم ایمنی

یکی از دلایل اصلی مصرف مکمل‌های ویتامین C برای افراد کمک به تقویت و بهبود عملکرد سیستم ایمنی است، زیرا ویتامین C در بسیاری از قسمت‌های سیستم ایمنی بدن نقش دارد:

• اول، ویتامین C به تشویق تولید گلبول‌های سفید معروف به لنفوسیت‌ها و فاگوسیت‌ها کمک می‌کند، که به محافظت از بدن در برابر عفونت کمک می‌کند.
• دوم، ویتامین C به این گلبول‌های سفید کمک می‌کند تا عملکرد موثرتری داشته باشند و در عین حال از آسیب مولکول‌های بالقوه مضر مانند رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کنند.
• سوم، ویتامین C یک بخش ضروری از سیستم دفاعی پوست است که به طور فعال به پوست منتقل می‌شود، جایی که می‌تواند به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل کند و به تقویت پوست کمک کند.

7- کمک به بهبود وضعیت پوست

در زمینه سلامت پوست، همواره به تاثیرات شگفت انگیز ویتامین C برای پوست تاکید شده است. این ویتامین می‌تواند سبب تحریک کلاژن سازی شود و در جوانسازی پوست، نقش مثبتی داشته باشد. همچنین برخی مطالعات بر روی اثر ویتامین C بر رفع لک‌های پوستی انجام شده و نتایج از کمرنگ شدن لکه‌ها پس از استفاده منظم خبر داده‌اند. از سوی دیگر، بسیاری از محصولات پوستی که برای روشن کردن پوست استفاده می‌شوند، دارای ویتامین C هستند.

8- ارتباط احتمالی ویتامین C با سلامت شناختی

زوال عقل اصطلاح گسترده‌ای است که برای توصیف علائم ضعف تفکر و حافظه استفاده می‌شود. این بیماری بیش از 35 میلیون نفر در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار داده و معمولا در بین افراد مسن رخ می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهد که استرس اکسیداتیو و التهاب در نزدیکی مغز، ستون فقرات و اعصاب که در مجموع به عنوان سیستم عصبی مرکزی شناخته می‌شوند، می‌توانند خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش دهند.

ویتامین C یک آنتی اکسیدان قوی است. سطوح پایین این ویتامین با اختلال در توانایی فکر کردن و به خاطر سپردن مرتبط است. علاوه بر این، چندین مطالعه نشان داده است که افراد مبتلا به زوال عقل ممکن است سطوح خونی ویتامین C کمتری داشته باشند. علاوه بر این، نشان داده شده است که مصرف بالای ویتامین C از غذا یا مکمل‌ها با افزایش سن، اثر محافظتی بر تفکر و حافظه دارد.

آیا ویتامین C از سرماخوردگی جلوگیری می‌کند؟

یک مرور نظام‌مند در سایت cochrane، نتایج 29 کارآزمایی کنترل‌شده با 11306 شرکت‌کننده را بررسی کرد:

در جمعیت عمومی، مصرف منظم حداقل 200 میلی‌گرم ویتامین C در روز، احتمال ابتلا به سرماخوردگی را به‌طور معناداری کاهش نداد: خطر نسبی 0.97 بود و فاصله اطمینان آن تا 1.00 می‌رسید؛ یعنی اثر پیشگیرانه ناچیز یا نامطمئن است.

بااین‌حال، دو نکته وجود دارد:

• مصرف منظم ممکن است مدت سرماخوردگی را کمی کوتاه کند: حدود 8% در بزرگسالان و 14% در کودکان. شروع ویتامین C پس از ظاهر شدن علائم، در مطالعات اثر ثابت و قابل‌اعتمادی نشان نداده است.
• در افرادی که موقتا تحت فشار جسمانی شدید یا سرمای شدید بودند (مانند دوندگان ماراتن، اسکی‌بازان و سربازان) خطر سرماخوردگی تقریبا نصف شد؛ این نتیجه را نمی‌توان به همه افراد تعمیم داد.

در نتیجه، مصرف مکمل ویتامین C برای پیشگیری روتین از سرماخوردگی در افراد عادی پشتوانه علمی محکمی ندارد، هرچند مصرف منظم آن ممکن است سرماخوردگی را اندکی کوتاه‌تر یا خفیف‌تر کند.

علائم کمبود ویتامین C و افراد در معرض کمبود

کمبود شدید و طولانی‌مدت ویتامین C باعث بیماری اسکوروی می‌شود. علائم اولیه ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خستگی
• ضعف
• بی‌حالی
• تحریک‌پذیری
• التهاب لثه

با پیشرفت کمبود نیز ممکن است علائم زیر بروز کند:

• خون‌ریزی و تورم لثه
• کبودی آسان
• لکه‌های قرمز یا بنفش روی پوست
• درد مفاصل و عضلات
• تاخیر در ترمیم زخم
• خشکی و زبری پوست
• موهای پیچ‌خورده
• کم‌خونی
• در موارد شدید لق‌شدن یا افتادن دندان‌ها

علائم آشکار معمولا پس از چند هفته دریافت بسیار کم ویتامین C (حدود کمتر از ۱۰ میلی‌گرم در روز) ظاهر می‌شوند. این نشانه‌ها اختصاصی نیستند؛ بنابراین وجود خستگی، کبودی یا خون‌ریزی لثه به‌تنهایی کمبود ویتامین C را ثابت نمی‌کند و باید توسط پزشک بررسی شود.

افراد زیر بیشتر در معرض دریافت ناکافی قرار دارند:

• افراد سیگاری و کسانی که مرتب در معرض دود سیگار دیگران هستند.
• افرادی که میوه و سبزی کمی مصرف می‌کنند یا رژیم غذایی بسیار محدود و یکنواخت دارند.
• سالمندان، افراد دچار سوءتغذیه، اختلالات خوردن یا وابستگی طولانی‌مدت به الکل و مواد مخدر.
• افراد مبتلا به سوءجذب شدید روده، برخی بیماری‌های مزمن، بعضی سرطان‌ها یا نارسایی انتهایی کلیه و تحت همودیالیز.
• زنان باردار یا شیردهی که رژیم غذایی ناکافی دارند.
• نوزادانی که به‌جای شیر مادر یا شیرخشک استاندارد، شیر گاو جوشانده یا شیر تبخیرشده دریافت می‌کنند.

مقدار موردنیاز و نحوه مصرف ویتامین C

مقدار توصیه‌شده روزانه برای افراد سالم به شرح جدول زیر است:

عوارض مصرف بیش از حد ویتامین C، موارد احتیاط و تداخلات

ویتامین C در مقادیر معمول عموما کم‌خطر است، اما مکمل‌های با دوز بالا ممکن است سبب اسهال، تهوع، نفخ، سوزش معده و دل‌درد یا گرفتگی شکم شوند. حد بالای قابل‌تحمل برای بزرگسالان 2000 میلی‌گرم در روز از مجموع غذا، نوشیدنی و مکمل است؛ این مقدار هدف مصرف روزانه نیست، بلکه حداکثری است که نباید به‌طور مداوم از آن عبور کرد.

مصرف مکمل‌های با دوز بالا از ویتامین سی باید در موارد زیر با نظر پزشک انجام شود:

• سابقه سنگ کلیه، افزایش اگزالات ادرار یا بیماری کلیوی: دوزهای بالا ممکن است اگزالات ادرار را افزایش دهند و احتمال تشکیل سنگ را، به‌ویژه در افراد مستعد، بیشتر کنند. شواهد درباره این خطر در افراد سالم قطعی نیست.
• هموکروماتوز یا تجمع بیش از حد آهن: ویتامین C جذب آهن را افزایش می‌دهد و مصرف مزمن دوز بالا می‌تواند اضافه‌بار آهن و آسیب بافتی را تشدید کند.
• شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی: احتمال تداخل آنتی‌اکسیدان‌ها با بعضی درمان‌های سرطان مطرح است و نتایج پژوهش‌ها یکسان نیست؛ بیمار باید پیش از مصرف مکمل، به‌ویژه دوز بالا، با متخصص سرطان مشورت کند.
• مصرف سیمواستاتین همراه با نیاسین: ترکیب ویتامین C با سایر مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی ممکن است بخشی از اثر این درمان بر افزایش کلسترول HDL را کاهش دهد؛ در این شرایط پایش پزشک لازم است.
• رژیم کم‌نمک: بعضی مکمل‌ها به شکل سدیم اسکوربات هستند و حاوی سدیم‌اند؛ برچسب محصول باید بررسی شود.

دوزهای بالای ویتامین C همچنین ممکن است در نتیجه برخی آزمایش‌های پزشکی، از جمله بعضی آزمایش‌های قند، اختلال ایجاد کنند؛ پیش از آزمایش باید مصرف مکمل به پزشک و آزمایشگاه اطلاع داده شود.

منابع غذایی ویتامین C بهتر است یا قرص ویتامین C؟

ویتامین C بهتر است هر روز از طریق رژیم غذایی دریافت شود:

• یک عدد پرتقال متوسط حدود 70 میلی‌گرم
• نصف پیمانه فلفل دلمه‌ای قرمز خام حدود 95 میلی‌گرم
• یک عدد کیوی متوسط حدود 64 میلی‌گرم

ویتامین C دارند. بنابراین بیشتر افراد می‌توانند نیاز روزانه خود را با یک رژیم متنوع تامین کنند.

در صورت نیاز به مکمل، باید مقدار درج‌شده روی محصول یا دستور پزشک رعایت شود و مکمل معمولا روزی یک‌بار مصرف می‌شود. مصرف دوزهای بسیار بالا سود بیشتری ایجاد نمی‌کند؛ جذب روده‌ای در دریافت‌های متوسط حدود 70 تا 90 درصد است، اما در دوزهای بیشتر از یک گرم در روز به کمتر از 50 درصد کاهش می‌یابد و بخش زیادی از مقدار اضافی از طریق ادرار دفع می‌شود.

مصرف غذاهای حاوی ویتامین C همراه با منابع گیاهی آهن، مانند عدس، لوبیا و سبزی‌های برگ‌سبز، می‌تواند جذب آهن گیاهی را افزایش دهد.

با توجه به این مساله، برای بیشتر افراد، منابع غذایی انتخاب اول هستند. میوه‌ها و سبزی‌ها علاوه بر ویتامین C، فیبر، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی مفید دیگری نیز فراهم می‌کنند. منابع مناسب شامل موارد زیر است:

• فلفل دلمه‌ای
• پرتقال و سایر مرکبات
• کیوی
• توت‌فرنگی
• کلم بروکلی
• کلم بروکسل
• گوجه‌فرنگی
• گل‌کلم
• سیب‌زمینی

ویتامین C به حرارت، نگهداری طولانی‌مدت و حل‌شدن در آب حساس است؛ بنابراین پخت طولانی یا جوشاندن می‌تواند مقدار آن را کاهش دهد. مصرف بخشی از میوه‌ها و سبزی‌ها به‌صورت تازه و استفاده از روش‌هایی مانند بخارپزکردن یا مایکروویو، اتلاف آن را کمتر می‌کند.

مکمل زمانی می‌تواند مفید باشد که:

• دریافت غذایی کافی ممکن نباشد.
• رژیم بسیار محدود باشد.
• سوءجذب وجود داشته باشد.
• پزشک کمبود را تشخیص داده باشد.

جذب اسید اسکوربیک معمولی موجود در مکمل‌ها تقریبا مشابه ویتامین C طبیعی غذاست و شواهد قانع‌کننده‌ای وجود ندارد که انواع گران‌تر مانند «لیپوزومال»، «استر-سی» یا محصولات همراه با بیوفلاونوئیدها برای بیشتر افراد مزیت بالینی مهمی داشته باشند.

تجربه مصرف‌کنندگان قرص ویتامین C

تجربه کاربران از مصرف ویتامین ث بسیار متفاوت است و با توجه به شرایط بدنی هر فرد، می‌تواند متفاوت باشد. در ادامه تجربیات رایجی که در انجمن‌ها و نظرات برخی فروشگاه‌ها آمده است را مشاهده می‌کنید:

برخی کاربران گفته‌اند با مصرف منظم ویتامین C احساس انرژی بیشتری داشته‌اند و سرماخوردگی آن‌ها کوتاه‌تر یا خفیف‌تر شده است؛ در مقابل، عده‌ای هیچ تغییر محسوسی مشاهده نکرده‌اند.

در میان تجربه‌های منفی، دل‌درد، سوزش معده، اسهال و ناراحتی گوارشی (به‌خصوص پس از مصرف مکمل‌های با دوز بالا از ویتامین سی) بیشتر تکرار شده است.

همچنین بعضی افراد طعم محصولات پودری را بیش از حد ترش یا قرص‌ها را بزرگ و دشوار برای بلع توصیف کرده‌اند.

در مجموع، میزان رضایت و تحمل ویتامین C از فردی به فرد دیگر متفاوت بوده است.

این نظرات، نظر یک فرد خاص نیست و نمی‌توان آن‌ها را دلیلی بر کارآمدی یا ناکارآمدی قرص ویتامین C دانست.

سخن آخر

ویتامین C یکی از ریزمغذی‌های ضروری بدن است که در عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، محافظت آنتی‌اکسیدانی از سلول‌ها، ساخت کلاژن، ترمیم بافت‌ها و افزایش جذب آهن گیاهی نقش دارد. بااین‌حال، مصرف بیشتر این ویتامین همیشه به معنای فایده بیشتر نیست و قرص ویتامین C نیز نمی‌تواند جایگزین تغذیه سالم، درمان‌های پزشکی یا داروهای تجویزشده شود.

بیشتر افراد می‌توانند مقدار موردنیاز ویتامین C را با مصرف منظم میوه‌ها و سبزی‌هایی مانند مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای، توت‌فرنگی، گوجه‌فرنگی و کلم بروکلی دریافت کنند. مکمل ویتامین C معمولا زمانی اهمیت بیشتری دارد که فرد به دلیل رژیم غذایی محدود، سوءجذب یا کمبود تشخیص‌داده‌شده، نتواند نیاز بدن خود را از مواد غذایی تامین کند.
بنابراین، پیش از مصرف دوزهای بالا یا طولانی‌مدت مکمل، به‌خصوص در افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی، سابقه سنگ کلیه، تجمع آهن یا افرادی که داروهای خاص و درمان‌های سرطان دریافت می‌کنند، بهتر است با پزشک یا داروساز مشورت شود.

این مطلب زیر نظر پزشکان مثبت سبز، با هدف افزایش آگاهی عمومی نوشته شده است و جایگزین تشخیص، تجویز یا توصیه اختصاصی پزشک، داروساز یا متخصص تغذیه نیست. نیاز افراد به مکمل می‌تواند بر اساس سن، وضعیت تغذیه، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی متفاوت باشد. در صورتی که پاسخ به دغدغه‌ها و سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.