آیا مولتی ویتامین برای کودکان و نوزادان مفید است؟

اهمیت تامین ویتامین ها برای بدن کودک

در پاسخ به این سوال که چه کسانی باید مولتی ویتامین بخورند، می‌توان گفت که کودکان و نوزادان از کاندیداهای اصلی مصرف این مکمل هستند. جالب است بدانید که کودکان به مواد مغذی مشابه بزرگسالان احتیاج دارند اما معمولا حجم غذای کمتری را باید مصرف کنند. با رشد کودکان دریافت مقادیر کافی از مواد مغذی (مثل کلسیم و ویتامین دی) برای ساختن استخوان‌ها و تکامل همه ارگان‌های بدن بیشتر می‌شود. آهن، روی، ید و ویتامین‌های A ، B6، B12، اسید فولیک و D برای رشد مغزی در اوایل زندگی کودک اهمیت بسیاری دارند. بنابراین اگرچه ممکن است بچه‌ها نسبت به بزرگسالان به مقادیر کمتری از ویتامین‌ها و مواد معدنی نیاز داشته باشند اما در هر صورت این مقدار باید به درستی تامین شود.
به‌طورکلی کودکانی که رژیم غذایی سالم و متعادل دارند نیازی نیست مکمل‌های ویتامین استفاده کنند. از طرف دیگر در بعضی شرایط خاص نیز نیاز بدن کودکان به مواد مغذی چندین برابر می‌شود که در این صورت حتما باید از مولتی ویتامین کودکان استفاده شود.

در سایت WHO می‌خوانیم:

ریز‌مغذی‌هایی مانند ویتامین‌ها و مواد معدنی برای رشد و تکامل کودکان ضروری هستند. کمبود این مواد می‌تواند منجر به اختلال در رشد فیزیکی، تضعیف سیستم ایمنی و تاخیر در رشد شناختی شود.

میزان نیاز روزانه کودکان به ویتامین ها و مواد معدنی

كودكان برای رشد طبیعی و حفظ سلامت به مقدار معینی از ویتامین‌ها و مواد معدنی نیاز دارند اما مقادیر دقیق آن با توجه به برخی عوامل متفاوت است. نیازهای غذایی برای بچه‌ها به سن، جنس، میزان رشد و سطح فعالیت آن‌ها بستگی دارد. به گفته کارشناسان بهداشت کودکان خردسال بین 2 تا 8 سال روزانه به 1000 تا 40000 کالری نیاز دارند. اما در سنین 9 تا 13 سالگی مقدار کالری مورد نیاز روزانه بدن به 1400-2600 می‌رسد. البته این مقادیر بسته به برخی از عوامل مانند سطح فعالیت کودکان متغیر است. پیش از آنکه فواید مولتی ویتامین برای کودکان را شرح دهیم، در جدول زیر میزان نیاز روزانه اطفال به برخی از مهم‌ترین مواد مغذی را ذکر می‌کنیم:

از روز پانزدهم تولد قطره مولتی ویتامین و از پایان 6 ماهگی قطره آهن برای همه نوزادان الزامی است. اما از پایان 2 سالگی اگر تغذیه کودک کاملا مناسب و مطلوب باشد و هیچ نوع کمبود مواد مغذی مشاهده نشود، الزامی برای مصرف مولتی ویتامین مینرال وجود ندارد. مهم‌ترین فواید مولتی ویتامین برای کودکان را اینچنین می‌توان برشمرد:

1- کمک به تقویت سیستم ایمنی بدن

مولتی ویتامین با داشتن ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن به تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند. معمولا همه مولتی ویتامین‌ها ذخایر بالایی از آنتی‌اکسیدان‌ها را شامل می‌شوند و این قابلیت را دارند که توان سیستم دفاعی بدن در برابر عوامل بیماری‌زا و رادیکال‌های آزاد را افزایش دهند. ویتامین‌هایی که خاصیت آنتی اکسیدانی دارند شامل ویتامین C، D، E و A می‌شوند که عموما در همه مکمل‌های مولتی ویتامین وجود دارند.

2- افزایش اشتها و بهبود رشد قدی و وزنی

طبق تجربه بسیاری از مصرف‌کنندگان می‌توان گفت که شربت مولتی ویتامین اشتهای اطفال را افزایش می‌دهد. اگرچه از لحاظ علمی در این زمینه شک و شبه‌های فراوان وجود دارد اما به طور کلی مولتی ویتامین با کمک به جبران کمبود مواد مغذی متابولیسم را بهبود بخشیده و در بهبود اشتها موثر است. در این صورت بدیهی است که شاهد رشد بهتری از لحاظ وزنی و قدی در کودک خواهیم بود. یکی از مواد معدنی موثر در بهبود اشتها که معمولا در همه مولتی ویتامین و مینرال‌ها وجود دارد، “زینک” است. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد، مطلب بهترین مولتی ویتامین برای رشد قد کودکان و نوجوانان را مطالعه نمایید.

3- بهبود کم‌خونی ناشی از فقر آهن

از دیگر فواید مولتی ویتامین برای کودکان کمک به بهبود کم‌خونی را می‌توان نام برد. اگر برای فرزند خود شربت مولتی ویتامین مینرال استفاده کنید، به طور معمول یکی از ترکیبات موجود در آن ماده معدنی آهن خواهد بود. آهن به ساخت هموگلوبین کمک کرده و اکسیژن لازم را در اختیار سلول‌ها و بافت‌ها قرار می‌دهد. کمبود آهن در بدن با خطر بروز کم‌خونی همراه است. رنگ‌پریدگی، احساس ضعف و خستگی، کاهش اشتها و ریزش مو از علائم کم‌خونی در کودکان به حساب می‌آید.

4- کمک به حفظ سلامت پوست و مو

در مولتی ویتامین‌ها مواد مغذی وجود دارد که به طور مستقیم در سلامت پوست، مو و ناخن نقش دارند. از جمله این مواد مغذی می‌توان زینک، ویتامین C، ویتامین‌های گروه B و عنصر آهن را نام برد. کمبود هر یک از این ویتامین‌ها و املاح معدنی به طور مستقیم در سلامت پوست و مو تاثیر گذاشته و ریسک ریزش مو، عدم استحکام ناخن‌ها و مشکلات پوستی را افزایش خواهد داد.

5- تقویت حافظه و بهبود تمرکز در کودکان

مولتی ویتامین برای تقویت حافظه کودکان نیز مفید است. برخی از ترکیبات مغذی به طور مستقیم در بهبود عملکرد مغز تاثیرگذارند. به عنوان مثال مطالعات نشان می‌دهد که اسیدهای چرب امگا 3 در بهبود تمرکز کودکان موثر هستند. البته معمولا امگا 3 در مولتی ویتامین‌ها وجود ندارد و به طور جداگانه باید قرص یا شربت آن را تهیه نمایید. اما ویتامین‌های دیگری مثل E اغلب در همه مولتی ویتامین‌ها وجود دارند و در رشد مغزی اطفال و بهبود تمرکز و حافظه تاثیرگذار عمل می‌کنند.

6- حفظ سلامت استخوان ها و دندان

کلسیم، منیزیم، ویتامین D، زینک و ویتامین K از موثرترین ریزمغذی‌ها برای کمک به حفظ سلامت استخوان‌ها هستند که در این بین کلسیم و ویتامین دی نقش پررنگ‌تری را ایفا می‌کنند. با مصرف شربت مولتی ویتامین مینرال می‌توان ذخایر ویتامین‌ها و مواد معدنی ذکر شده را در بدن افزایش داده و به جلوگیری از مشکلات استخوان مثل نرمی استخوان در کودکان کمک کرد. همچنین با تامین مناسب ریزمغذی‌های ذکر شده دندان‌های کودک کمتر دچار پوسیدگی خواهند شد.

فواید قطره مولتی ویتامین برای نوزادان

قطره مولتی ویتامین یکی از مکمل‌های رایج در دوران نوزادی است که برای تامین ویتامین‌های ضروری رشد استفاده می‌شود. این مکمل در صورت نیاز می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی، رشد استخوان‌ها و پیشگیری از کمبودهای تغذیه‌ای در ماه‌های اولیه زندگی کمک کند. از جمله فواید این فرم دارویی از مولتی ویتامین برای کودکان عبارتند از:

• کمک به تامین ویتامین‌های ضروری رشد
• تقویت سیستم ایمنی بدن
• حمایت از رشد استخوان‌ها و دندان‌ها
• پیشگیری از کمبودهای تغذیه‌ای در سنین اولیه

عوارض کمبود ویتامین ها و مواد معدنی در کودکان

فواید مولتی ویتامین برای کودکان را شرح دادیم. همچنین دانستیم که دلایل متفاوتی وجود دارد که ممکن است کودک را با کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی روبرو کند. بهتر است بدانید که عدم جایگزینی این مواد مغذی در رژیم‌های غذایی کودکان می‌تواند منجر به عواقب جدی مانند رشد غیرطبیعی و تاخیر در رشد شود. باید بدانید که هرکدام از این عناصر نقش حیاتی خود را در بدن کودک ایفا می‌کند و در نبود آن عملکرد طبیعی بدن مختل می‌شود.

والدین یک کودک باید همواره به‌سلامت جسمی کودکشان توجه کرده و با انجام آزمایش‌های سالانه از سلامت بدن آن‌ها باخبر باشند. احتمالا پزشکان در صورت کمبود مواد مغذی مولتی ویتامین مینرال برای کودکان تجویز می‌کنند.

مولتی ویتامین مینرال برای کودکان حاوی چیست؟

بهتر است بدانید که مولتی ویتامین مینرال برای کودکان در واقع یک مکمل تغذیه‌ای محسوب می‌شود. مولتی ویتامین مینرال برای کودکان در اشکال متفاوت در داروخانه‌ها موجود است که البته شربت رایج‌ترین نوع آن به حساب می‌آید.
باید بدانید که این شربت حاوی طیف وسیعی از ویتامین‌ها و مواد معدنی است. البته ممکن است که برخی از برندهای این شربت با دیگری کمی متفاوت باشد اما به‌طورکلی می‌توان گفت مولتی ویتامین مینرال حاوی ویتامین C ، B1 ، B2 ، B3 ، B5 ، B6 ، B7 ، B9 ، B12 ، A ، E ، D2 یا D3 ، K، پتاسیم، ید، سلنیوم، بورات، روی ، کلسیم، آهن، منیزیم و منگنز است. البته این شربت‌ها با طعم‌دهنده‌ها خوش‌طعم می‌شوند و در بسته‌بندی‌های زیبا قرار می‌گیرند تا برای کودکان جذابیت داشته باشند. برای اطلاع دقیق‌تر، مطلب ویتامین‌ های مورد نیاز کودکان و نوزادان را بخوانید.

میزان و نحوه مصرف مولتی ویتامین مینرال برای کودکان

همان‌طور که قبل‌تر اشاره کردیم میزان نیاز هر فرد به مواد مغذی با توجه به سن و میزان فعالیتش متفاوت است. بهتر است میزان مورد استفاده از مکمل‌ها و داروها تنها توسط پزشک تعیین شود. اما به‌طورکلی می‌توان دوز مصرف مولتی ویتامین مینرال برای کودکان را به این صورت بیان کرد:

• کودکان زیر 1 سال: نصف قاشق مرباخوری دو بار در روز
• اطفال 1 تا 4 سال: 1 قاشق مرباخوری دو بار در روز
• کودکان 5 تا 12 سال 1 قاشق مرباخوری 3 بار در روز

دقت کنید که این مکمل را به همراه لبنیات و چای به کودک خود ندهید. چراکه این مواد جذب مکمل را مختل می‌کنند. همچنین توجه داشته باشید که زمانی که فرزندتان از مکمل مولتی ویتامین مینرال استفاده می‌کند، از مصرف مکمل‌های دیگر بپرهیزید. حتما قبل از شروع مصرف مولتی ویتامین مینرال برای کودکان با پزشک مشورت کنید.

عوارض مصرف مولتی ویتامین مینرال برای کودکان و نوزادان

هر دارو یا مکملی در کنار فواید خود ممکن است عوارض جانبی خاصی به همراه داشته باشد. به‌طورکلی تاکنون عوارض جانبی شدید در اثر مصرف مولتی ویتامین مینرال برای کودکان دیده نشده است. بنابراین مطمئن باشید که فواید این مکمل بسیار بیشتر از عوارض مولتی ویتامین برای کودکان و نوزادان است. اما دقت کنید که مکمل مولتی ویتامین مینرال در صورت مصرف بیش‌ازحد نیاز روزانه می‌تواند برای کودکان سمی بوده و عوارضی همچون موارد زیر دارد:

• دل‌درد
• حالت تهوع
• اسهال
• استفراغ
• گرفتکی عضلانی
• بی‌حالی

این امر به‌ویژه در مورد ویتامین‌های محلول در چربی مثل A ، D ، E و K که در چربی بدن ذخیره می‌شوند صدق می‌کند. بهتر است هنگام خرید مولتی ویتامین مینرال مکملی را که مخصوص کودکان ساخته‌شده‌ است انتخاب کنید و اطمینان حاصل کنید که آن مکمل حاوی دوز بالاتر از نیاز روزانه کودکتان نیست. بهتر است ویتامین‌ها را از دسترس خردسالان دور نگه‌دارید و در مورد مصرف ویتامین مناسب با بچه‌های بزرگ‌تر صحبت کنید تا از مصرف بیش‌ازاندازه تصادفی مکمل‌ها جلوگیری کنید.

عوارض شربت و قطره مولتی ویتامین برای کودکان و نوزادان

مصرف شربت و قطره مولتی ویتامین در کودکان معمولا ایمن است، اما در برخی موارد ممکن است باعث بروز عوارض خفیف و موقت شود. این عوارض اغلب به دلیل دوز نامناسب، حساسیت فردی یا مصرف بدون نیاز واقعی ایجاد می‌شوند و معمولا پس از قطع یا تنظیم مصرف برطرف می‌گردند. از جمله این عوارض عبارتند از:

• تهوع، استفراغ یا دل‌درد خفیف
• اسهال یا یبوست موقت
• بی‌قراری یا کاهش اشتها در برخی کودکان
• واکنش‌های پوستی مثل خارش یا کهیر (نادر)

نظرات و تجربیات کاربران درباره مولتی‌ویتامین کودکان

در تجربه‌های مختلف کاربران، بیشتر والدین اشاره کرده‌اند که:

مصرف مولتی‌ویتامین در کودکان معمولا تغییرات محسوسی در افزایش اشتها و بهبود انرژی روزانه ایجاد کرده است. برخی گزارش کرده‌اند که بعد از شروع مصرف، کودک تمایل بیشتری به غذا خوردن پیدا کرده و در طول زمان وضعیت رشد کلی او بهتر شده است، هرچند این تغییرات معمولا تدریجی بوده و به‌تنهایی به مصرف مکمل نسبت داده نشده است. در بسیاری از نظرات نیز تاکید شده که مولتی‌ویتامین بیشتر در کودکانی اثر قابل توجه داشته که در گذشته تغذیه نامناسب یا کمبودهای تغذیه‌ای داشته‌اند.

در مقابل، بخشی از تجربه‌ها نشان می‌دهد که برخی والدین انتظار تاثیر سریع یا مستقیم روی قد یا وزن کودک داشته‌اند اما چنین نتیجه‌ای به‌صورت واضح مشاهده نکرده‌اند. در این گروه از نظرات، بیشتر به این نکته اشاره شده که نقش مولتی‌ویتامین را باید حمایتی و تکمیلی در نظر گرفت و عامل اصلی برای رشد چشمگیر محسوب نمی‌شود. همچنین بعضی تجربه‌ها بیان می‌کنند که اثر اصلی مکمل‌ها را بیشتر در بهبود وضعیت عمومی بدن، کاهش بی‌حالی و بهتر شدن اشتها دیده‌اندو تغییرات مستقیم در قد یا وزن مشاهده نشده است.

سخن پایانی

اگر فرزندتان رژیم غذایی مناسبی ندارد پس مطمئنا نمی‌تواند به‌اندازه کافی مواد مغذی را جذب کند. برای اطمینان از اینکه کودکتان به‌اندازه کافی مواد مغذی دریافت می‌کند، باید یک رژیم متعادل را برای کودکتان تهیه کنید که شامل انواع غذاها باشد. دقت کنید که شیرینی‌ها و غذاهای تصفیه‌شده را در رژیم غذایی کودک محدود نمایید.
اما اگر به هر دلیلی کودکتان به‌درستی انواع غذاها را نمی‌خورد و با کندی رشد روبرو است، باید با پزشک کودکتان مشورت کنید تا مصرف یکی از مکمل‌ها را آغاز کند. مولتی ویتامین مینرال برای کودکان به دلیل دربرداشتن بیشتر ویتامین ها و مواد معدنی است، همواره بهترین انتخاب محسوب می‌شود. اما بدانید که انتخاب اول والدین یک کودک باید غذاهای طبیعی باشد و در درجه دوم از فواید مولتی ویتامین برای کودکان بهره گرفته شود.