هانتا ویروس چیست؟
هانتا ویروس در اصل نام یک گروه از ویروسها است که معمولا در بدن برخی جوندگان زندگی میکنند. موشها و بعضی جوندگان وحشی میتوانند بدون اینکه بیمار شوند، این ویروس را در بدن خود حمل کنند و از طریق ادرار، بزاق یا مدفوع آن را به محیط منتقل نمایند.
زمانی که انسان در معرض این ترشحات قرار میگیرد، احتمال ابتلا وجود دارد. بر خلاف بسیاری از ویروسهای شناخته شده، هانتا ویروس معمولا از طریق عطسه یا سرفه انسانها منتقل نمیشود و منبع اصلی آن جوندگان آلوده هستند. این بیماری بیشتر در مناطق روستایی، انبارها، خانههای متروکه، کمپها، جنگلها یا محیطهایی دیده میشود که تماس انسان با موشها بیشتر است.
با این حال شیوع اخیر روی یک کشتی تفریحی نشان داد که در شرایط خاص امکان بروز موارد غیر منتظره نیز وجود دارد.
شیوع اخیر هانتا ویروس چه بود؟
تازهترین موج توجه رسانهها به هانتا ویروس، بعد از گزارش سازمان جهانی بهداشت درباره ابتلای چند مسافر یک کشتی تفریحی آغاز شد. در این حادثه، تعدادی از مسافران دچار تب شدید، مشکلات تنفسی و علائم گوارشی شدند و چند نفر نیز جان خود را از دست دادند.
طبق اطلاعات منتشر شده تا تاریخ 4 مه 2026 در منبع معتبر WHO در این کشتی تفریحی که از آرژانتین به سمت آفریقا در حال حرکت و 147 مسافر و خدمه در آن حضور داشتند، در مجموع 7 مورد ابتلا شناسایی شد که 2 مورد آن به صورت آزمایشگاهی تایید شده و 5 مورد دیگر مشکوک بودند. در میان این افراد، 3 نفر جان خود را از دست دادند، یک بیمار در بخش مراقبتهای ویژه بستری شد و چند نفر دیگر علائم خفیفتری داشتند.
موضوعی که این اتفاق را حساستر کرد، احتمال انتقال محدود انسان به انسان بود؛ مسئلهای که در اغلب انواع هانتا ویروس دیده نمیشود. البته سازمان جهانی بهداشت تاکید کرده است که خطر جهانی این ویروس همچنان پایین ارزیابی میشود و شرایط فعلی شباهتی به شروع یک پاندمی گسترده ندارد. با این حال انتشار این خبر باعث شد دوباره نگاهها به سمت بیماریهایی جلب شود که از حیوانات به انسان منتقل میشوند.
هانتا ویروس چگونه منتقل می شود؟
اصلیترین راه انتقال هانتا ویروس، تنفس ذرات آلودهای است که از فضولات خشک شده جوندگان وارد هوا میشوند.
- زمانی که فرد محیطی آلوده به فضولات موش را جارو میکند، ذرات بسیار ریز میتوانند در هوا پخش شده و وارد دستگاه تنفسی شوند.
- علاوه بر این تماس دست با سطوح آلوده و سپس لمس دهان، بینی یا چشمها نیز میتواند خطر انتقال را افزایش دهد.
- در موارد نادر گاز گرفتن توسط جونده آلوده یا تماس بسیار نزدیک با فرد مبتلا در برخی سویههای خاص نیز مطرح شده است.
به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند هنگام تمیز کردن فضاهایی که احتمال حضور موش در آنها وجود دارد، حتما از ماسک بهداشتی و دستکش استفاده شود.
آیا هانتا ویروس بین انسان ها منتقل می شود؟
این سوال یکی از مهمترین نگرانیهای کاربران بعد از خبرهای اخیر بوده است. واقعیت این است که بیشتر انواع هانتا ویروس به سختی بین انسانها منتقل میشوند و بر خلاف ویروسی همچون کرونا، قابلیت سرایت گسترده ندارند.
اما نوعی از این ویروس که بیشتر در آمریکای جنوبی دیده میشود و با نام Andes virus شناخته میشود، در موارد محدودی توانسته از فردی به فرد دیگر منتقل شود. البته این انتقال معمولا در تماسهای نزدیک و طولانی مدت اتفاق میافتد و بسیار نادر است.
علائم هانتا ویروس چیست؟
علائم هانتا ویروس معمولا بین 1 تا 8 هفته بعد از تماس با ویروس ظاهر میشوند و یکی از مشکلات اصلی این بیماری، شباهت علائم اولیه آن به آنفولانزا یا سرماخوردگی است. همین موضوع باعث میشود بسیاری از بیماران در روزهای ابتدایی متوجه خطرناک بودن بیماری نشوند. علائم اولیه معمولا شامل موارد زیر هستند:
- تب
- بدن درد
- خستگی شدید
- درد عضلات
- لرز
- سر درد
- تهوع یا اسهال
در برخی بیماران، بیماری در همین مرحله متوقف میشود؛ اما در موارد شدیدتر، پس از گذشت چند روز علائم خطرناکتری ظاهر میشوند.
علائم خطرناک هانتا ویروس
زمانی که بیماری وارد مرحله شدید میشود، معمولا ریهها یا کلیهها درگیر خواهند شد. در نوع ریوی بیماری، مایع در ریهها تجمع پیدا میکند و فرد دچار تنگی نفس شدید میشود. علائم خطرناک شامل موارد زیر میشود:
- احساس فشار روی قفسه سینه
- سرفه شدید
- تنگی نفس ناگهانی
- افت فشار خون
- کبودی لبها
- نارسایی تنفسی
- شوک
- آسیب کلیوی
- خونریزی و اختلال در عملکرد اندامها
چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا هستند؟
اگر چه این بیماری نادر است، اما بعضی افراد بیشتر در معرض تماس با ویروس قرار دارند. از جمله:
- کشاورزان
- طبیعت گردها و کمپینگ دوستان
- افرادی که انبار یا خانه قدیمی تمیز میکنند.
- کارکنان محیطهای روستایی
- افرادی که در مناطق دارای جمعیت بالای جوندگان زندگی میکنند.
- افرادی که بدون تجهیزات محافظتی فضولات موش را تمیز میکنند.
چرا هانتا ویروس خطرناک است؟
خطر اصلی این بیماری به سرعت پیشرفت آن مربوط است. امکان دارد فرد ابتلا در ابتدا تنها احساس خستگی و تب داشته باشد، اما طی چند روز ناگهان وارد فاز شدید تنفسی شود. در مواردی که ریهها به شدت درگیر میشوند، بیمار ممکن است به مراقبت ویژه و دستگاه تنفس مصنوعی، نیاز پیدا کند. همین موضوع باعث شده میزان مرگ و میر بعضی انواع هانتا ویروس نسبتا بالا باشد.
بر اساس گزارشهای پزشکی، در برخی سویههای ریوی، میزان مرگ میتواند به حدود 40 درصد یا حتی بیشتر برسد؛ مخصوصا اگر تشخیص و درمان دیر انجام شود.
نحوه تشخیص هانتا ویروس
تشخیص این بیماری در روزهای ابتدایی همیشه آسان نیست، زیرا علائم آن با بسیاری از عفونتهای ویروسی شباهت دارد. پزشکان معمولا زمانی به هانتا ویروس مشکوک میشوند که بیمار علاوه بر تب و بدن درد، سابقه تماس با جوندگان یا حضور در محیطهای آلوده را داشته باشد.
برای تایید بیماری نیز از آزمایش خون، تستهای آنتی بادی و PCR استفاده میشود. در موارد شدید، تصویربرداری از ریه نیز میتواند میزان آسیب تنفسی را مشخص کند.
درمان هانتا ویروس
در حال حاضر درمان اختصاصی و قطعی برای هانتا ویروس وجود ندارد و واکسن عمومی تایید شدهای نیز در دسترس نیست. درمان بیشتر بر کنترل علائم و حمایت از عملکرد ریه و اندامهای حیاتی تمرکز دارد. بیمارانی که زودتر تحت مراقبت پزشکی قرار میگیرند، شانس بیشتری برای بهبود دارند. در موارد شدید نیز ممکن است نیاز به بستری در ICU، اکسیژن درمانی یا دستگاه تنفسی مصنوعی وجود داشته باشد.
پیشگیری از هانتا ویروس
پیشگیری از این بیماری بیشتر به کنترل تماس با جوندگان مربوط میشود. رعایت چند نکته ساده میتواند خطر ابتلا را تا حد زیادی کاهش دهد:
- تقویت سیستم ایمنی با مکمل تقویت سیستم ایمنی اگرچه مانع قطعی ابتلا نیست، اما میتواند به بدن در مقابله بهتر کمک کند.
- قبل از نظافت، سطح آلوده را مرطوب و با محصولات ضد عفونی کننده ضد عفونی نمایید.
- هنگام تمیزکاری از ماسک بهداشتی و دستکش استفاده کنید.
- محیطهای بسته باید تهویه مناسبی داشته باشند.
- از ورود موشها به خانه و انبار جلوگیری کنید.
- مواد غذایی را در ظروف بسته نگهداری نمایید.
- فضولات موش را مستقیم جارو نکنید.
بیشتر بخوانید: مصرف ویتامین ها برای جلوگیری از کرونا و سایر بیماری های ویروسی
آیا هانتا ویروس می تواند مثل کرونا همه گیر شود؟
در حال حاضر شواهد علمی چنین چیزی را نشان نمیدهند. هانتا ویروس بر خلاف کرونا، قدرت انتقال بالایی بین انسانها ندارد و بیشتر موارد ابتلا به تماس مستقیم با جوندگان مربوط میشود. با این وجود، متخصصان سلامت همچنان شیوعهای جدید را تحت نظر دارند؛ زیرا ویروسهایی که از حیوانات منتقل میشوند، همیشه نیازمند پایش دقیق هستند.
سخن پایانی
هانتا ویروس بیماری نادری است که بیشتر از طریق جوندگان به انسان منتقل میشود و در بعضی موارد میتواند باعث درگیری شدید ریه یا کلیه شود. اگرچه خبرهای اخیر باعث نگرانی بسیاری از افراد شده، اما سازمان جهانی بهداشت خطر گسترش جهانی این ویروس را پایین ارزیابی کرده است. مهمترین نکته درباره هانتا ویروس، شناخت راههای انتقال و توجه به علائم هشدار دهنده است؛ زیرا تشخیص زودهنگام و مراقبت سریع پزشکی میتواند نقش مهمی در کاهش عوارض بیماری داشته باشد.
