گین آپ چیست و چگونه استفاده می‌شود؟

گین آپ چیست؟

اگر برای افزایش وزن به‌دنبال مکمل بوده‌اید، احتمالا نام «گین آپ» را زیاد شنیده‌اید؛ اما گین آپ نام یک ماده موثره یا فرمول علمی مشخص نیست. این عنوان برای گروهی از محصولات افزایش وزن به کار می‌رود که ممکن است به شکل پودر، قرص یا کپسول عرضه شوند و ترکیبات کاملا متفاوتی داشته باشند؛ مثلا:

• بعضی از این محصولات با تامین کالری، پروتئین و سایر مواد مغذی به افزایش وزن کمک می‌کنند.
• بعضی دیگر نیز حاوی ترکیبات گیاهی یا اشتها‌آور هستند.

به همین دلیل، تنها با دیدن عبارت «گین آپ» نمی‌توان درباره عملکرد یا اثربخشی یک محصول قضاوت کرد؛ بلکه باید جدول ترکیبات و اطلاعات درج‌شده روی بسته‌بندی آن را با دقت مطالعه کرد. نکته مهم‌تر این است که بدانید مکمل‌های افزایش وزن مجاز با محصولات چاقی که دارای ترکیبات نامشخص هستند، تفاوت دارند.

یک مکمل استاندارد می‌تواند در کنار برنامه غذایی مناسب به وزن‌گیری کمک کند؛ اما نباید جای رژیم غذایی متعادل یا بررسی و درمان علت اصلی کمبود وزن را بگیرد.

انواع گین آپ

همه مکمل‌هایی که با عنوان گین آپ عرضه می‌شوند، شبیه یکدیگر نیستند. شکل محصول، مقدار کالری، ترکیبات و حتی هدف مصرف آن می‌تواند متفاوت باشد. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در مورد اشکال مکمل‌های غذایی گین آپ می‌گوید:

مکمل‌ها ممکن است به شکل قرص، کپسول، پاستیل، سافت‌ژل، مایع یا پودر عرضه شوند.

بنابراین برای شناخت واقعی یک محصول، بهتر است از ظاهر و نام آن فراتر بروید و برچسب، جدول ترکیبات و مقدار مواد موجود در هر وعده را جداگانه بررسی کنید. در ادامه با انواع گین آپ آشنا خواهیم شد:

1- پودر گین آپ

پودر گین آپ یکی از شناخته‌شده‌ترین انواع مکمل‌های افزایش وزن است. این پودر معمولا با آب یا شیر مخلوط می‌شود و ممکن است ترکیبی از کربوهیدرات، پروتئین، چربی، ویتامین‌ها و مواد معدنی را در اختیار بدن قرار دهد.

بااین‌حال، هر پودر گین آپ الزاما یک مکمل بسیار پرکالری نیست. میزان کالری و مواد مغذی محصولات مختلف می‌تواند تفاوت چشمگیری داشته باشد. به همین دلیل، هنگام مقایسه دو محصول نباید فقط به اندازه بسته‌بندی یا عبارت‌های تبلیغاتی توجه کرد. مقدار کالری، پروتئین، قند و سایر ترکیبات در هر سروینگ، اطلاعات دقیق‌تری درباره ارزش غذایی محصول به شما می‌دهد.

2- قرص و کپسول گین آپ

قرص یا کپسول فضای کافی برای جای‌دادن مقدار زیادی پروتئین، کربوهیدرات و کالری ندارد. به همین دلیل، ترکیبات این محصولات معمولا با پودرهای پرکالری متفاوت است و ممکن است بیشتر شامل ویتامین‌ها، مواد معدنی، عصاره‌های گیاهی یا مواد اشتها‌آور باشد.

بنابراین قرص گین آپ را نباید نسخه فشرده یک پودر افزایش وزن در نظر گرفت. پیش از مصرف، لازم است فهرست ترکیبات، مقدار هر ماده و مجوز محصول بررسی شود؛ زیرا نتیجه و ایمنی مصرف، بیشتر از شکل محصول به محتویات واقعی آن بستگی دارد.

3- ساشه، نوشیدنی و سایر اشکال مکمل افزایش وزن

اگر آماده‌کردن پودر برایتان دشوار باشد، ممکن است ساشه یا نوشیدنی آماده انتخاب ساده‌تری به نظر برسد. ساشه معمولا مقدار مشخصی پودر را برای یک وعده در اختیار شما قرار می‌دهد و نوشیدنی آماده نیز بدون نیاز به مخلوط‌کردن مصرف می‌شود.

برخی مکمل‌های افزایش وزن ممکن است به شکل مایع، بار یا سایر فرآورده‌های خوراکی تولید شوند. FDA درباره این موضوع می‌گوید:

مکمل‌های غذایی حتی می‌توانند به شکل چای یا بار عرضه شوند؛ اما نباید به‌عنوان غذای معمول یا تنها جزء یک وعده غذایی معرفی شوند.

در نتیجه، شکل جذاب‌تر یا مصرف آسان‌تر یک مکمل به معنای قوی‌تر یا موثرتر بودن آن نیست. همچنان باید میزان کالری، ترکیبات و اندازه هر وعده را بررسی کرد.

4- گین آپ کودکان و نوجوانان

وزن‌گیری در کودکان فقط با عدد روی ترازو سنجیده نمی‌شود. سن، قد، روند رشد، نیاز انرژی و شرایط تغذیه‌ای کودک همگی در انتخاب مکمل مناسب نقش دارند. به همین دلیل، گین آپ کودکان ممکن است از نظر مقدار کالری، پروتئین، ریزمغذی‌ها و اندازه هر وعده با محصولات مخصوص بزرگسالان تفاوت داشته باشد.

وب‌سایت Healthy Children وابسته به آکادمی اطفال آمریکا درباره کمبود وزن کودکان می‌گوید:

پزشک با بررسی نمودار رشد و علت‌های احتمالی وزن‌گیری نامناسب، برنامه‌ای متناسب با شرایط کودک تنظیم می‌کند. این منبع همچنین توضیح می‌دهد که افزایش کالری غذا و استفاده از مکمل خوراکی می‌تواند بخشی از برنامه درمانی برخی کودکان باشد؛ اما چنین تصمیمی باید پس از ارزیابی وضعیت رشد گرفته شود.

بنابراین نباید مکمل بزرگسالان را فقط به دلیل شباهت نام یا ادعای افزایش وزن، خودسرانه به کودک یا نوجوان داد. دو محصول با نام‌های مشابه ممکن است فرمول، مقدار مصرف و کاربرد کاملا متفاوتی داشته باشند.

ترکیبات گین آپ چیست؟

پاسخ کوتاه این است: به نوع محصول بستگی دارد:

• بعضی از گین آپ‌ها پودرهای پرکالری هستند و بخش زیادی از انرژی آن‌ها از کربوهیدرات و پروتئین تامین می‌شود.
• در مقابل، برخی قرص‌ها و کپسول‌ها بیشتر بر ترکیبات گیاهی، ریزمغذی‌ها یا افزایش اشتها تمرکز دارند.

به همین دلیل، فهرست ترکیبات و مقدار مواد درج‌شده روی برچسب، قابل‌اعتمادترین راه برای شناخت هر محصول است. به جدول زیر دقت کنید:

البته قرار نیست تمام محصولات موسوم به گین آپ همه این مواد را در خود داشته باشند. هنگام مقایسه محصولات، اندازه هر وعده، میزان کالری، مقدار قند، پروتئین و چربی را کنار یکدیگر قرار دهید. وجود مواد حساسیت‌زا و ترکیبات جانبی نیز موضوعی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت.

این موضوع درباره مکمل‌های حاوی ترکیبات گیاهی اهمیت بیشتری دارد. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا (NCCIH) درباره ترکیبات گیاهی می‌گوید:

مکمل‌های گیاهی ممکن است با داروها تداخل داشته باشند یا برای افراد مبتلا به بعضی بیماری‌ها خطرآفرین باشند.

در نهایت، بهترین گین آپ لزوما محصولی نیست که بیشترین کالری یا طولانی‌ترین فهرست ترکیبات را داشته باشد. انتخاب مناسب باید بر اساس علت کمبود وزن، وضعیت سلامت، برنامه غذایی و نیاز واقعی بدن انجام شود؛ به‌خصوص اگر کاهش وزن ناگهانی است، ادامه پیدا کرده یا با علائم دیگری همراه شده است.

گین آپ چگونه باعث افزایش وزن می‌شود؟

گین آپ زمانی می‌تواند وزن را افزایش دهد که کالری دریافتی شما را بیشتر از کالری مصرفی بدن کند. این کالری اضافه در پودرهای گین آپ مستقیما از کربوهیدرات، پروتئین و چربی تامین می‌شود؛ بعضی محصولات نیز با افزایش اشتها باعث می‌شوند فرد غذای بیشتری بخورد. البته همه گین آپ‌ها ترکیبات و عملکرد یکسانی ندارند. از جمله راه‌های افزایش وزن با گین آپ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- افزایش کالری دریافتی

اگر کالری اضافه به‌طور منظم دریافت شود، وزن به‌تدریج افزایش پیدا می‌کند. سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) نیز برای افزایش وزن تدریجی، دریافت روزانه حدود 300 تا 500 کالری بیشتر را پیشنهاد می‌کند.

2- افزایش اشتها در برخی محصولات

برخی قرص‌ها و شربت‌های گین آپ حاوی ترکیبات اشتها‌آورند و ممکن است میل به غذا را بیشتر کنند. بااین‌حال، همه محصولات چنین اثری ندارند و ترکیبات اشتها‌آور نیز ممکن است عوارض یا تداخل دارویی ایجاد کنند.

3- کمک به حفظ یا افزایش عضلات

گین آپ‌های پروتئین‌دار می‌توانند بخشی از پروتئین موردنیاز بدن را تامین کنند. دفتر مکمل‌های غذایی موسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) می‌گوید:

مکمل پروتئین زمانی مفید است که فرد نتواند پروتئین کافی را از غذا دریافت کند. البته برای عضله‌سازی، مصرف مکمل باید با تمرینات قدرتی و تغذیه مناسب همراه باشد.

گین آپ عضله اضافه می‌کند یا چربی؟

این موضوع به مقدار کالری مصرفی، ترکیبات محصول، رژیم غذایی و فعالیت بدنی شما بستگی دارد. مصرف کالری زیاد بدون ورزش احتمال افزایش چربی را بیشتر می‌کند؛ اما افزایش تدریجی کالری در کنار پروتئین کافی و تمرین قدرتی، به حفظ یا افزایش عضلات کمک خواهد کرد. پس هیچ گین آپی نمی‌تواند تضمین کند که وزن فقط به‌صورت عضله یا تنها در ناحیه‌ای مانند صورت افزایش پیدا کند.

گین آپ چه کاربردهایی دارد؟

از جمله کاربردهای مکمل گین آپ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کمک به جبران کمبود دریافت کالری
• کمک به افزایش وزن افراد کم‌وزن
• تامین بخشی از انرژی و مواد مغذی روزانه
• کمک تغذیه‌ای در دوره نقاهت با نظر پزشک برای برخی بیماران
• کمک به افزایش وزن ورزشکاران در کنار رژیم و تمرین
• کمک به افزایش وزن کودکان زیر نظر پزشک

گین آپ برای چه کسانی مناسب است؟

گین آپ می‌تواند برای افرادی مناسب باشد که برای افزایش وزن به کالری بیشتری نیاز دارند؛ اما نمی‌توانند این مقدار را فقط از غذا دریافت کنند. البته انتخاب محصول باید با توجه به سن، وضعیت سلامتی، میزان فعالیت و ترکیبات مکمل انجام شود.

افراد کم‌وزن یا دارای اشتهای کم

اگر کم‌وزن هستید، زود سیر می‌شوید یا اشتهای کمی دارید، یک مکمل پرکالری می‌تواند دریافت انرژی روزانه را راحت‌تر کند. بااین‌حال، بهتر است ابتدا رژیم غذایی اصلاح شود و مکمل فقط نقش کمک‌کننده داشته باشد.

ورزشکاران و افراد با فعالیت بدنی بالا

ورزشکاران یا افرادی که فعالیت بدنی سنگینی دارند، معمولا انرژی بیشتری مصرف می‌کنند. گین آپ می‌تواند بخشی از کالری و پروتئین موردنیاز آن‌ها را تامین کند؛ به‌خصوص زمانی که خوردن وعده‌های غذایی بیشتر دشوار است. البته برای افزایش عضله، مصرف مکمل باید در کنار تمرین قدرتی و تغذیه مناسب باشد.

افرادی که دریافت کالری کافی از غذا برایشان دشوار است

گاهی کمبود وقت، بی‌اشتهایی یا زود سیرشدن اجازه نمی‌دهد فرد کالری کافی دریافت کند. در چنین شرایطی، مکمل می‌تواند راه ساده‌تری برای افزایش انرژی دریافتی باشد؛ اما نباید به‌طور کامل جای غذاهای متنوع و مغذی را بگیرد.

چه زمانی کمبود وزن باید قبل از مصرف گین آپ بررسی پزشکی شود؟

اگر همیشه لاغر بوده‌اید و وزن ثابتی دارید، احتمالا موضوع با ساختار بدنی یا میزان کالری دریافتی شما ارتباط دارد؛ اما کاهش وزن ناخواسته یا ادامه‌دار داستان متفاوتی دارد. پرکاری تیروئید، دیابت، افسردگی، بیماری‌های گوارشی، سوءجذب مواد مغذی و برخی بیماری‌ها یا داروها می‌توانند باعث کاهش وزن شوند. سرویس سلامت ملی بریتانیا (NHS) نیز توصیه می‌کند کاهش وزن بدون تغییر در رژیم غذایی یا ورزش، به‌ویژه اگر ادامه پیدا کند، توسط پزشک بررسی شود.

بنابراین اگر بدون تلاش وزن کم کرده‌اید یا لاغری شما با اسهال طولانی، درد شکم، تشنگی و ادرار زیاد، تپش قلب، ضعف شدید یا افت خلق همراه است، بهتر است پیش از خرید گین آپ علت اصلی مشخص شود. مکمل ممکن است عدد ترازو را تغییر دهد، اما علت زمینه‌ای را درمان نمی‌کند.

آیا گین آپ برای کودکان و نوجوانان مناسب است؟

گین آپ ممکن است برای بعضی کودکان و نوجوانان کم‌وزن مفید باشد، اما نه برای هر کودکی که لاغر  به نظر می‌رسد. ابتدا باید رشد کودک روی نمودار رشد بررسی شود؛ سپس پزشک یا متخصص تغذیه مشخص کند که اصلاح رژیم کافی است یا به مکمل نیاز دارد.

تفاوت گین آپ کودکان و بزرگسالان

باید بدانید که تجویز خودسرانه گین آپ بزرگسالان برای کودکان، می‌تواند برای آن‌ها مضر باشد. در جدول زیر تفاوت بین گین آپ بزرگسالان و کودکان مورد بررسی قرار گرفته است:

نظر پزشکان درباره پودر گین آپ کودکان

اگر در جست‌وجوی «نظرات در مورد پودر گین آپ کودکان» هستید، بهتر است به‌جای تجربه‌های پراکنده، به ارزیابی رشد توجه کنید. پزشک قد و وزن کودک را در کنار سن، جنسیت، اشتها، وضعیت تغذیه و روند قبلی رشد بررسی می‌کند. CDC نیز تاکید می‌کند که نمودار رشد به‌تنهایی ابزار تشخیص نیست و باید در کنار ارزیابی کلی کودک تفسیر شود.

در بیشتر موارد ابتدا غذاهای مقوی‌تر و پرکالری‌تر امتحان می‌شوند. اگر کودک همچنان نتواند انرژی و مواد مغذی کافی دریافت کند، ممکن است پزشک یا متخصص تغذیه مکمل خوراکی مخصوص کودکان را پیشنهاد دهد. بنابراین پاسخ پزشکان برای همه کودکان یکسان نیست.

چرا نباید مکمل بزرگسالان را خودسرانه به کودک داد؟

باید به این موضوع دقت کنید که بدن کودک، نسخه کوچک‌شده بدن بزرگسال نیست! مکمل بزرگسالان ممکن است کالری، پروتئین، ویتامین‌ها یا ترکیبات جانبی بیشتری از نیاز کودک داشته باشد و سبب ناراحتی گوارشی، کاهش اشتها برای غذای اصلی یا دریافت بیش‌ازحد بعضی ریزمغذی‌ها شود.

از طرف دیگر، وزن‌گیری ضعیف گاهی به مشکلاتی مانند کم‌خونی، حساسیت غذایی، بیماری گوارشی یا اختلال هورمونی مربوط است. مصرف خودسرانه مکمل ممکن است بررسی علت اصلی را به تاخیر بیندازد. اگر کودک ناگهان وزن کم کرده، رشدش متوقف شده یا بی‌اشتهایی او ادامه‌دار است، بهتر است پیش از مصرف گین آپ توسط پزشک اطفال ارزیابی شود.

تفاوت گین آپ با سایر مکمل‌های افزایش وزن چیست؟

برای افزایش وزن از مکمل‌های مختلفی استفاده می‌شود. همین موضوع سبب شده تا مصرف‌کنندگان برای انتخاب بهترین مکمل برای افزایش وزن سردرگم شوند. در جدول زیر می‌توانید تفاوت گین آپ را با سایر مکمل‌های افزایش وزن ببینید:

بنابراین گین آپ لزوما همان گینر، پروتئین وی یا مکمل اشتها‌آور نیست؛ برای تشخیص نوع محصول باید جدول ترکیبات، کالری و نحوه عملکرد آن را بررسی کرد.

گین آپ چگونه مصرف می‌شود؟

روش مصرف گین آپ به شکل و ترکیبات محصول بستگی دارد و نمی‌توان یک دوز مشخص را برای همه مکمل‌ها پیشنهاد کرد:

• پودر گین آپ: مقدار توصیه‌شده را طبق دستور روی بسته‌بندی با آب یا شیر مخلوط کنید. مصرف آن با شیر کالری بیشتری به بدن می‌رساند.
• قرص یا کپسول: باید دقیقا براساس دستور محصول یا نظر پزشک مصرف شود؛ به‌خصوص اگر حاوی ترکیبات اشتها‌آور باشد.
• قبل یا بعد از غذا: اگر گین آپ اشتها را کم می‌کند، بهتر است بین وعده‌ها یا پس از غذا مصرف شود تا جای غذای اصلی را نگیرد.
• برای ورزشکاران: پودرهای پرکالری و پروتئینی معمولا بعد از تمرین یا بین وعده‌های غذایی مصرف می‌شوند؛ اما مهم‌تر از زمان مصرف، تامین کالری و پروتئین موردنیاز در طول روز است.

مقدار مناسب مصرف به فرمول محصول، کالری هر سروینگ، سن، وزن، وضعیت سلامتی و هدف فرد بستگی دارد. بنابراین دوز درج‌شده روی بسته‌بندی را خودسرانه افزایش ندهید؛ در صورت ابتلا به بیماری یا مصرف دارو نیز پیش از شروع با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.