شلکنندههای عضلانی یکی از داروهای حیاتی در بیهوشی عمومی و جراحیهای پیچیده هستند که به تسهیل لولهگذاری داخل تراشه و شلکردن عضلات اسکلتی کمک میکنند. یکی از این داروها، آمپول روکورونیوم (Rocuronium) است که یک شلکننده عضلانی غیردپولاریزان، در موارد مختلف پزشکی و جراحی کاربرد فراوانی دارد. روکورونیوم با اثر سریع و مدتزمان متوسط خود در مهار فعالیت عضلانی، در جراحیهای اورژانسی، جراحیهای پیچیده و همچنین در شرایط تهویه مکانیکی در بخشهای مراقبتهای ویژه (ICU) مورد استفاده قرار میگیرد.
اشکال دارویی روکورونیوم
- محلول تزریقی: 10 میلی گرم در میلی لیتر (ویال 5 و 10 میلی لیتر)
موارد مصرف آمپول روکورونیوم
آمپول روکورونیوم (Rocuronium) یک داروی شل کننده عضلانی است که در دسته داروهای بلوککننده عصبی-عضلانی قرار میگیرد. این دارو در بیهوشی عمومی برای کمک به شل شدن عضلات در طول جراحی یا سایر اقدامات پزشکی استفاده میشود.
آثار فارماکولوژیک و مکانیسم اثر روکورونیوم
روکورونیوم یک داروی بلوککننده عصبی-عضلانی غیر دپلاریزان است. این دارو با رقابت با استیلکولین در محل اتصال عصبی-عضلانی عمل میکند. به صورت کلی، مکانیسم عمل این دارو شامل موارد زیر است؛
- جایگزینی استیلکولین در گیرندهها؛
- روکورونیوم به گیرندههای نیکوتینی استیلکولین در سطح غشای پسسیناپسی متصل میشود. با این اتصال، از باز شدن کانالهای یونی وابسته به استیلکولین جلوگیری میکند.
- مهار دپلاریزاسیون؛
- روکورونیوم یک بلوککننده غیر دپلاریزان است، به همین دلیل باعث دپلاریزاسیون غشا نمیشود. این فرایند مانع انتقال سیگنال عصبی و در نتیجه شل شدن عضلات اسکلتی میشود.
- بازگشت قابل کنترل؛
- اثر روکورونیوم با استفاده از داروهایی مانند سوجامادکس (Sugammadex) یا مهارکنندههای کولیناستراز (مانند نئوستیگمین) قابل برگشت است. این داروها باعث آزاد شدن گیرندهها از اتصال روکورونیوم و بازگشت عملکرد عضلات میشوند.
مقدار مصرف آمپول روکورونیوم
قبل از مصرف آمپول روکورونیوم، اطلاعات دارویی موجود در دارو و نسخه پزشک را بررسی کنید. مقدار مصرف آمپول روکورونیوم (Rocuronium) بسته به سن، وزن بیمار، وضعیت بالینی، نوع جراحی و هدف استفاده (مثل لولهگذاری یا شل کردن عضلات در جراحی) متفاوت است. دوز باید توسط متخصص بیهوشی تنظیم شود. دوز استاندارد این دارو 0.6 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن (IV) است.
نحوه مصرف آمپول روکورونیوم
- روکورونیوم به صورت محلول آماده در ویال ارائه میشود و نیازی به رقیقسازی ندارد. ویال باید قبل از استفاده بررسی شود تا از سالم بودن محلول و تاریخ انقضا اطمینان حاصل شود.
- برای تزریق بولوس (Bolus)؛ دوز مورد نظر (مثلاً 0.6 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) به صورت تزریق سریع در ورید استفاده میشود. بیشتر برای لولهگذاری تراشه یا شل کردن سریع عضلات به کار میرود.
- در مواردی که شل شدن عضلات برای مدت طولانیتری نیاز است (مثل جراحیهای طولانی یا تهویه مکانیکی)، روکورونیوم از طریق پمپ انفوزیون به صورت آهسته و مداوم تزریق میشود.
- مانیتورینگ عملکرد عصبی-عضلانی؛ از دستگاههایی مانند توفومتر (Train-of-Four Monitor) استفاده میشود تا میزان بلوک عصبی-عضلانی و نیاز به دوزهای نگهدارنده ارزیابی شود.
موارد احتیاط
قبل از مصرف آمپول روکورونیوم، اگر به آن یا سایر ترکیبات موجود در دارو حساسیت دارید، از مصرف خودداری کنید. این دارو ممکن است حاوی مواد غیرفعالی باشد که میتواند باعث واکنشهای آلرژیک یا مشکلات دیگر شود. در صورت داشتن سوابق پزشکی از جمله مشکلات قلبی خاص (مانند نارسایی قلبی، تنگی آئورت)، مشکلات کبدی، مشکلات کلیوی، اختلالات گوارشی (زخم معده، مری یا روده)، مشکلات ریوی یا تنگی نفس و… با پزشک مشورت کنید. در ادامه به برخی از موارد احتیاط آمپول روکورونیوم خواهیم پرداخت؛
- واکنشهای آنافیلاکتیک شدید به عوامل مسدود کننده عصبی عضلانی گزارش شده است. این واکنشها، در برخی موارد تهدید کننده زندگی و کشنده بوده است. به دلیل شدت بالقوه این واکنشها، اقدامات احتیاطی لازم مانند در دسترس بودن فوری درمان اورژانسی مناسب باید انجام شود.
- انتقال عصبی عضلانی باید به طور مداوم در طول تجویز و بهبودی با کمک یک محرک عصبی کنترل شود. دوزهای اضافی روکورونیوم یا هر عامل مسدود کننده عصبی عضلانی دیگر نباید تا زمانی که پاسخ قطعی به تحریک عصبی داده نشود.
- در بیماران مبتلا به بیماری جدی کبدی احتیاط کنید. در صورت استفاده برای القای سریع توالی در بیماران مبتلا به آسیت، افزایش دوز اولیه ممکن است برای اطمینان از بلوک کامل ضروری باشد.
- هنگام استفاده با سایر عوامل، بروز هیپرترمی بدخیم در طول بیهوشی حتی در غیاب عوامل محرک شناخته شده امکان پذیر است. پزشکان باید با علائم اولیه، تشخیص تاییدی و درمان هایپرترمی بدخیم قبل از شروع هر بیهوشی آشنا باشند.
- شرایط مرتبط با زمان گردش خون آهستهتر، به عنوان مثال بیماری قلبی عروقی یا سن بالا، ممکن است با تاخیر در زمان شروع همراه باشد. از آنجایی که دوزهای بالاتر تزریق روکورونیوم بروماید مدت اثر طولانی تری ایجاد میکند، برای کاهش زمان شروع، نباید دوز اولیه را در این بیماران افزایش داد. در عوض، در صورت امکان باید زمان بیشتری برای شروع اثر دارو در نظر گرفته شود.
- تجویز منجر به فلج می شود، که ممکن است منجر به ایست تنفسی و مرگ شود، پیشرفتی که ممکن است در بیمارانی که دارو برای آنها در نظر گرفته نشده است، رخ دهد. انتخاب مناسب داروی مورد نظر را تایید کنید و از اشتباه شدن با سایر محلولهای تزریقی که در مراقبتهای ویژه و سایر تنظیمات بالینی وجود دارد جلوگیری کنید. اگر پزشک دیگری دارو را تجویز میکند، اطمینان حاصل کنید که دوز مورد نظر به وضوح برچسب گذاری و ابلاغ شده است.
موارد منع مصرف روکورونیوم
- حساسیت مفرط (آلرژی)
- عدم وجود تجهیزات مراقبتی
عوارض آمپول روکورونیوم
فشار خون بالا، ضعف عضلانی، حالت تهوع، حساسیت در محل تزریق، سکسکه، خس خس سینه، خارش، واکنشهای حساسیت خاص و… برخی از عوارض آمپول روکورونیوم است. به یاد داشته باشید که پزشک شما تشخیص داده که مزایای آن برای شما بیشتر از خطر عوارض جانبی است. بسیاری از افرادی که از این دارو استفاده میکنند عوارض جانبی جدی ندارند. در صورت مشاهده علائم یک واکنش آلرژیک جدی، از جمله بثورات پوستی، خارش و تورم (به ویژه در صورت، زبان و گلو)، سرگیجه شدید، مشکل تنفسی، فورا به پزشک مراجعه کنید. در ادامه به برخی عوارض روکورونیوم خواهیم پرداخت؛
- افت فشار خون گذرا (1-2%)
- فشار خون بالا (1-2%)
- تاکی کاردی وابسته به دوز
- حساسیت در محل تزریق
- سکسکه
- خارش
- حالت تهوع
- خس خس سینه
- ضعف عضلانی
- واکنشهای حساسیت بیش از حد آلرژیک یا خاص
تداخل دارویی روکورونیوم
تداخلات ماژور این دارو شامل؛ آمیکاسین، آمفوتریسین بی،کلیندامایسین، کولیستین،فنتانیل، جنتامایسین، ماینوسایکلین و … است که در زمان تجویز باید مورد توجه قرار گیرد.
مصرف آمپول روکورونیوم در دوران بارداری و شیردهی
روکورونیوم در طبقه بندی بارداری FDA قرار نگرفته است. اطلاعات کافی برای ارزیابی ایمنی آن در دوران بارداری وجود ندارد. مطالعات کافی بر روی حیوانات انجام نشده است تا اثرات این دارو بر روی جنین بررسی شود. در زنان باردار اطلاعات کافی در دسترس نیست. اما در مواردی که استفاده از آن ضروری است (مانند جراحیهای اورژانسی)، پزشک ممکن است آن را تجویز کند. مصرف این دارو تنها زمانی باید انجام شود که مزایای آن برای مادر از خطرات احتمالی برای جنین بیشتر باشد.
شرایط نگهداری آمپول روکورونیوم
آمپول روکورونیوم باید در دمای 2 تا 8 درجه سانتیگراد (دمای یخچال) نگهداری شود. از انجماد آن جلوگیری کنید، زیرا یخزدگی ممکن است به ساختار دارو آسیب برساند.
کلام آخر آمپول روکورونیوم
این مقاله به بررسی شل کننده عضلانی با آمپول روکورونیوم، از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز پرداخت. آمپول روکورونیوم (Rocuronium) یکی از شلکنندههای عضلانی غیردپولاریزان، نقش حیاتی در بیهوشی عمومی، جراحیهای پیچیده و تهویه مکانیکی دارد. این دارو با مهار انتقال سیگنالهای عصبی به عضلات، موجب شل شدن عضلات اسکلتی و تسهیل در انجام اقدامات پزشکی خاص میشود. اثرات سریع و قابل پیشبینی روکورونیوم، آن را به گزینهای محبوب در جراحیهای اورژانسی و شرایط ویژه تبدیل کرده است.
