بسیاری از بیماریهایی که در همه ما رخ میدهد، ریشه در کودکی و حتی دوران جنینی دارد. در این بین مشکلات لثه و بیماریهای دهان و دندان نیز در بیشتر مواقع ریشه در دوران کودکی ما دارند. به همین دلیل اگر مشکل لثه و دندان در کودکی برطرف نشود، میتواند در آینده برای فرد مشکلات مختلفی ایجاد کند.
درباره متخصص عصب کشی دندان بیشتر بدانید.
در نتیجه والدین وظیفه دارند تمامی راهکارهای مراقبتی از بهداشت دهان و دندان کودک را رعایت کنند تا در آینده در رشد دندانها برای کودک مشکلی ایجاد نشود. در این نوشتار از خانم دکتر صفورا امامی متخصص درمان ریشه دندان و عصب کشی دندان، روشهای مراقبتی از دندانهای کودک را بررسی میکنیم.
6 نکته مهم در مراقبت از دندان کودکان تا سه سالگی
- اولین و مهمترین مسئله، توجه به بهداشت دهان و دندان کودک است. مراقبت و نظافت دندان از زمان شیرخوارگی آغاز میشود. در این زمان لثههای کودک را به آرامی تمیز کنید. در سنین شیرخوارگی و قبل از دو سالگی کودک علاوه بر شیر، غذاهایی مانند فرنی و یا پوره مصرف میکند که ممکن است که در دهان باقی بماند. برای تمیز کردن دهان کودک ابتدا دست خود را کاملا با آب و صابون بشویید و بعد از آن با کمک یک دستمال نخی مرطوب، لثهها را تمیز کنید.
- بعد از یک سالگی و به مرور با دندان درآوردن کودک، میتوانید دندان کودک خود را مسواک کنید. لازم نیست که حتما از خمیر دندان برای مسواک زدن استفاده کنید. میتوانید با آب ولرم این کار را انجام دهید.
بعد از دو سالگی کودک، زمان مناسبی برای استفاده از خمیردندان بدون فلوراید است. بعد از سه سالگی که کودک فهم بیشتری از روند مسواک زدن پیدا کرد، میتوانید از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
- اگر در دندانهای کودک حفره و یا پوسیدگی مشاهده کردید، حتما فرزندتان را نزد دندانپزشک کودکان ببرید.
- بهتر است برای اطمینان از سلامت دهان و دندان کودک، در سه سالگی کودک را نزد دندانپزشک ببرید تا یک معاینه کلی از دندانها انجام شود.
- برخی کودکان به شیشه شیر عادت کردند و حتی ممکن است با شیشه شیر به رختخواب بروند. اما در نظر داشته باشید که این کار میتواند باعث پوسیدگی دندان کودک شود. به همین دلیل حتما قبل از خواب دهان کودک را با آب بشویید.
- اگرچه مسواک زدن دندان کودک اهمیت دارد، اما بهتر است این کار را با فاصله زمانی بعد از مصرف غذا انجام دهید. دندان، لثه و مینای دندان کودکان ظریف است و بعد از خوردن غذا نازک میشود. اگر بلافاصله بعد از خوردن غذا، دندان کودک را مسواک کنید، احتمال آسیب به مینای دندانها وجود دارد.
مراقبت از دندان های شیری کودکان
- سیب دیدن دندانهای شیری نه تنها احتمال التهاب و عفونت در دهان کودک را افزایش میدهد، بلکه میتواند روی رشد درست دندانهای دائمی نیز تاثیر مخرب بگذارد. این مسئله به خوبی اهمیت مراقبت از دندانهای شیری را نشان میدهد.
- کودکان علاقه زیادی به مصرف مواد خوراکی شیرین دارند. شیرینیهایی که مدت زمان بیشتری روی دندان باقی میمانند، میتوانند به دندانها آسیب وارد کنند. به همین دلیل مواد غذایی انتخاب کنید که بتوان راحتتر آنها را از روی دندانها پاک کرد.
- هنگام شب و خواب، کودک را از مصرف مواد قندی منع کنید. این مواد با بزاق دهان ترکیب شده و روند پوسیدگی دندانها را سرعت میبخشند. همچنین قبل از خواب دهان کودک را با آب بشویید تا مواد قندی روی دندانها نباشد.
- مصرف طولانی مدت آنتی بیوتیکها میتواند باعث تغییر در رنگ دندانهای کودک شود. همچنین برخی داروها که مواد قندی زیادی دارند، سبب تغییر رنگ دندان میشوند. در این شرایط کودک را تشویق کنید که بعد از مصرف این داروها مسواک بزند و یا اینکه دندانها را با آب بشوید.
- زمانی که دندانهای دائمی کودک رشد کنند و جایگزین دندانهای شیری شوند، میتوانید به توصیه دندانپزشک برای دندانهای عقبی کودک از رزین استفاده کنید. رزین مانع پوسیدگی دندانهای عقبی میشود و از نشستن باکتریها روی شکاف دندان جلوگیری میکند.
- اگرچه امروزه روشهایی مانند پرکنندهها و پوشانندهها برای جلوگیری از پوسیدگی دندان وجود دارند. اما به معنای بی اهمیت بودن رسیدگی و مراقبت از دندان کودک نیست. به یاد داشته باشید که هیچ کدام از پرکنندهها نمیتوانند همانند دندان دائمی و اصلی کودک مفید باشند. بنابراین به سلامت دندانهای کودک اهمیت بدهید و رسیدگی به بهداشت دهان و دندان را به فرزند خود بیاموزید.
- اگر فرزندان پر جنب و جوشی دارید و یا اینکه ورزشهای پرخطر انجام میدهند، آنها را به استفاده از محافظ دندان تشویق کنید. با این کار احتمال بروز آسیب جدی به دندانها کاهش پیدا میکند.
- با بزرگتر شدن فرزندتان، مسئله مرتب بودن دندانها اهمیت بیشتری پیدا میکند. خوشبختانه امروزه میتوانید از ابزارهای اصلاحی دندان برای رشد مرتب آنها استفاده کنید. این ابزارها در 7 سالگی در دهان قرار میگیرند و از جنس پلاستیک هستند. همچنین همرنگ دندانها هستند و چهره کودک را زشت نمیکند. در این صورت خیالتان از رشد مرتب دندانهای کودک راحت است و نیازی نیست که فرزندتان در سنین نوجوانی دهانی پر از سیم داشته باشد و از دوستانش خجالت بکشد.
آیا دندان های شیری هم نیاز به عصب کشی پیدا میکنند ؟
عصب کشی کودک به دو روش پالپوتومی (pulpotomy) و پالپکتومی (pulpectomy)، ازجمله بهترین و موفقترین درمانهای دندان شکسته یا پوسیده کودکان، به فرزند شما کمک میکنند تا دندان سالم خود را تا حد امکان حفظ کند. دلایل زیادی مانند شکستن دندان، جنس دندان و مصرف مواد غذایی آسیبزا برای دندان میتوانند موجب پوسیدگی و در نهایت عفونت ریشه دندان شوند. این روند میتواند تا جایی پیشروی کند که موجب آبسه و خرابی سایر دندانها شود. در نتیجه دندانپزشک عکسبرداری اشعه ایکس انجام میدهد تا تصویر واضحتری از آنچه در زیر لثه میگذرد، به دست آورد. سپس با توجه به شرایط دندان تصمیم به نجات یا کشیدن آن میگیرد.
نکته: لازم به ذکر است که عفونت دندان یک مسئله مهم است که در صورت عدم پیگیری میتواند به جریان خون کودک و در نهایت به مناطق دیگر بدن مانند مغز و قلب راه پیدا کند. نتایج این امر میتواند تهدیدکننده زندگی باشد.
در صورت سالم بودن بخشهای حیاتی ریشه، تمام مویرگهای خونی و عصبهای درون کانالهای دندان به همراه باکتریها و عفونت ایجادشده، به وسیله فایلها (وسیلهای دندانپزشکی) خارج میشوند. دندانپزشک در ادامه، فضای خالی حفره ایجادشده در دندان را توسط یک ماده مخصوص پرکرده و تاج دندان را ترمیم (و در برخی موارد روکش) میکند. به این ترتیب، احتمال نفوذ دوباره باکتری و عفونت مجدد دندان به صفر نزدیک شده و سلامت آن با درصد بالایی تضمین میشود.
دلایل عصب کشی دندان کودکان
دندانپزشکان قرن 21 بر این باورند که عصب کشی دندان شیری تقریباً به اندازه نجات یک دندان بالغ مهم است. این باور سه دلیل اساسی دارد:
- از دست رفتن زودهنگام دندانهای شیری میتواند در جویدن غذا اختلال ایجاد کند و برای کودک آزاردهنده است.
- از دست دادن دندانهای شیری «قبل از زمان مناسب آن» میتواند مانع از رشد گفتاری کودک شود و یا ممکن است ایجاد دشواری برای وی کند.
- مهمترین دلیل عصبکشی دندان کودکان، حفظ موقعیت دندان پوسیده و در نتیجه، تراز شدن دندانهای دائمی تازه رشد یافته است. به این ترتیب، دندان دائمی کج نمیشود و موجب اختلال و کجی در دندانهای کناری نیز نمیشود.
