فرق شپش سر با شپش برنج چیست؟

شپش‌ها انواع مختلف دارند که هرکدامشان میزبان خاصی را انتخاب می‌کنند. برای مثال شپش سر انسان هرگز علاقه‌ای به حیوانات یا غلات ندارد و بالعکس. یکی از معضلات بزرگ کشاورزان مقابله با آفت‌های گیاهان حتی پس از برداشت آن است. شپش برنج آفتی‌ست که به‌سرعت تکثیر می‌شود و می‌تواند حاصل زحمت سالانه یک کشاورز را نابود کند. البته شرایط نگهداری برنج و راه‌های پیشگیری بسیاری وجود دارد که در ادامه به توضیح فرق شپش سر با شپش برنج پرداخته‌ایم.

شپش سر چیست؟

شپش سر یک انگل خاص است که تنها روی سر انسان زندگی می‌کند. این حشرات بی‌بال قادر به پرواز نبوده و با داشتن پاهای کوتاه قادر به پریدن کارآمد هم نیستند. شپش‌های سر طول عمری 30 تا 50 روزه‌ دارند. طول یک شپش بالغ بین 1 تا 3 میلی‌متر است. شپش سر هر 4 تا 6 ساعت باید از خون تغذیه کند که این گزیدگی‌ها عمدتا در کنار گوش یا پس گردن دیده می‌شود. اولین علامتی که یک زنگ خطر برای وجود شپش در سر محسوب می‌شود، خارش است. چرخه زندگی یک شپش سر مانند بسیاری از حشرات دیگر به سه مرحله تخم، لارو و حشره بالغ تقسیم می‌شود. شپش ماده در مدت 4 تا 9 روز بیش از صد تخم می‌گذارد که این تخم‌ها با ماده بسیار چسبناکی به ساقه مو می‌چسبند.

پیشگیری و مقابله با شپش سر

این انگل بیشتر در مدارس، مهدهای کودک، باشگاه‌ها و پادگان‌ها که تراکم افراد در آن بیشترند به‌راحتی می‌تواند با تماس افراد با یکدیگر از میزبانی به میزبان دیگر انتقال یابد. متاسفانه یکی از دلایل انتقال سریع شپش به دیگران پنهان کردن قضیه از بقیه است. زمانی که یک فرد با این مشکل درگیر می‌شود نه‌تنها باید دور از بقیه بماند بلکه وسایل شخصی فرد مانند بالشت، شانه سر، لباس‌ها و پتو باید به روش‌های مخصوص خود انگل زدایی شود، چون شپش به لباس و وسایل شخصی فرد می‌چسبد و به فرد دیگر انتقال می‌یابد.

شاید در مورد درمان‌های خانگی شپش سر بسیار شنیده باشید اما باید بدانید که درمان این انگل در منزل کار دشواری‌ست؛ چون باید از نابودی کامل آن مطمئن شوید. درمان این مشکل معمولا با کمک محلول پرمترین ۱% ، پرمترین ۵% قابل انجام است. شامپو لیندان نیز به عنوان یک شامپو ضد شپش یکی از روش‌های درمانی است که باید به مدت ۵ دقیقه روی سر باقی بماند و سپس شسته شود.

اگر به دنبال راه‌حلی سریع برای رفع شپش هستید، مطلب «درمان فوری شپش در یک شب» که به تایید مینا علی‌نواز کارشناس ارشد تغذیه رسیده است را مطالعه نمایید.

شپش برنج چیست؟

شپش برنج حشره بسیار ریزی ست که طول آن به 2 تا 3 میلی‌متر می‌رسد. رنگ این حشرات قهوه‌ای مایل به سیاه است. جالب است بدانید که یک شپش برنج بالغ قادر به پرواز می‌شود. متوسط طول عمر آن‌ها  4 تا 6 ماه است. چرخه زندگی این حشره نیز به  مرحله تخم، لارو، شفیره و حشره بالغ تقسیم می‌شود. حشره ماده بالغ و سالم، در روز ۴ تخم و در طول زندگی خود ۴۰۰-۳۰۰ تخم می‌گذارد. همین سرعت بالای تولیدمثل این حشره باعث می‌شود تا مدت کوتاهی پی از دیدن اولین شپش‌ها در برنج با حجم عظیمی از آن‌ها روبرو می‌شویم که دانه‌های برنج را از داخل می‌جوند و پوک می‌کنند. حشره ماده به‌وسیله سر خرطومی خود دانه‌ برنج را سوراخ کرده و تخم‌ها را در آنجا می‌گذارد.

زمانی که تخم باز شود لارو به مدت تقریباً 2 هفته در داخل دانه برنج باقی می‌ماند و برای رشد خود از مغز برنج تغذیه می‌کند. این حشره خطری برای انسان ندارد. یعنی نیش نمی‌زند و یا باعث عفونت و بیماری نمی‌شود؛ اما اگر تکثیر شود می‌تواند باقی غلات موجود در منزل را نیز نابود کند. این حشرات، به زمین‌های کشاورزی نیز حمله می‌کنند. آن‌ها می‌توانند محصولاتی مانند برنج، گندم و ذرت را نابود ‌کنند. اما همیشه راهکارهایی برای مقابله با آفت وجود دارد.

راه‌های پیشگیری و مقابله با شپش برنج

شاید برایتان جالب باشد که بدانید شپش برنج به بوی بعضی از گیاهان مانند برگ درخت گردو، فلفل خشک و سیر حساس بوده و از آن محیط فرار می‌کند. پس با قرار دادن یکی از آن‌ها در سطل برنجتان می‌توانید از شر این حشره موذی خلاص شوید. باید بدانید که بهترین شرایط برای رشد و تکثیر تخم آفت‌های برنج گرما و رطوبت است پس برای نگهداری برنج به مدت طولانی یک  جای خشک و خنک را انتخاب کنید. یک راه ساده دیگر این است که پارچه بزرگ و تمیزی را زیر نور آفتاب و در محلی دور از گردوخاک پهن کنید و برنج حشره زده را روی آن بریزید.

هوادهی و گرمای آفتاب می‌تواند حشره‌های برنج را فراری دهد. شاید بارها شاهد پاشیدن نمک لابه‌لای برنج بوده‌اید. پاشیدن نمک لابه‌لای برنج هرچند تاثیر زیادی در از بین بردن حشرات ندارد اما می‌تواند تا حدی باعث پیشگیری از تکثیر آن‌ها شود. امروزه قرص‌های مخصوصی برای نابودی شپش برنج در بازار موجودند که عموما در عطاری‌ها دیده می‌شوند. قرص «فستوکسین» که ترکیب‌های فسفر دار دارد، بوی سیر می‌دهد. قرص فستوکسین از حالت جامد یک‌دفعه به حالت گاز درمی‌آید و با این حالت حشرات را نابود می‌کند.

فرق شپش سر با شپش برنج

در مورد فرق شپش سر با شپش برنج باید بگوییم، درست است که شپش سر و شپش برنج حشراتی با شباهت‌هایی اندک هستند اما همان‌طور که دانستید این دو نوع شپش تا حد زیادی باهم متفاوت‌ هستند. هرکدام از آن‌ها میزبان‌ها و رژیم غذایی خاص خود را دارند که به‌جز آن قادر به زندگی نیستند. جالب است بدانید که یک شپش سر وقتی دور از سر انسان بماند بدون مکیدن خون انسان تنها یک تا دو روز قادر به زنده ماندن است. همچنین شپش برنج تنها با خوردن برنج و غلات زنده می‌ماند و البته تنها داخل برنج و غلات تخم‌گذاری می‌کند.

آیا شپش برنج باعث شپش سر می‌شود؟

پاسخ کوتاه به این سوال «خیر» است. نیازی نیست نگران این باشید که شپش برنج سبب بروز شپش سر شود. میزبان این دو حشره کاملا متفاوت است. شپش برنج تنها با تغذیه از برنج زنده می‌ماند. این در حالی‌ست که شپش سر، با مکیدن خون از پوست سر زنده خواهد ماند. در نتیجه، چه شپش سر و چه شپش برنج اگر در محیطی که میزبانشان قرار دارد نباشند، از بین می‌روند و زنده نمی‌مانند. در نتیجه، شپش برنج به هیچ وجه نمی‌تواند سبب بروز شپش سر شود.

وجود شپشک برنج در رختخواب

مشاهده شپشک برنج روی تخت معمولا به این معنا نیست که این حشره در رختخواب لانه یا تخم‌گذاری کرده است. شپشک برنج آفت غلات است؛ درون دانه‌های برنج، گندم، جو و ذرت رشد می‌کند و از خون انسان تغذیه نمی‌کند. نوع بالغ آن توانایی پرواز دارد و ممکن است از برنج یا مواد غذایی آلوده خارج شده و به‌طور اتفاقی وارد اتاق‌خواب یا روی ملحفه دیده شود. بنابراین، برخلاف ساس و شپش سر، باعث گزش، خارش یا آلودگی بدن و رختخواب نمی‌شود.

اگر این حشرات به‌دفعات روی تخت مشاهده می‌شوند، بهتر است کابینت‌ها و بسته‌های برنج، گندم، حبوبات، ذرت، ماکارونی و غذای خشک حیوانات بررسی شوند. ماده غذایی آلوده را از سایر محصولات جدا کنید، قفسه‌ها و شکاف‌ها را جاروبرقی بکشید و مواد سالم را در ظروف کاملا دربسته نگه دارید. شستن ملحفه و تمیزکردن اطراف تخت برای حذف حشرات پراکنده کافی است؛ اما تا زمانی که منبع اصلی آلودگی در آشپزخانه یا انبار پیدا نشود، احتمال مشاهده دوباره آن‌ها وجود دارد. اگر حشره همراه با آثار گزش، لکه‌های خونی روی ملحفه یا خارش شبانه دیده می‌شود، ممکن است شپشک برنج نباشد و باید احتمال وجود ساس بررسی شود.

سخن پایانی

در موضوع شپش سر اهمیت فرهنگ‌سازی بسیار به چشم می‌آید. چراکه پنهان کردن این مسئله جز گسترش شیوع شپش چیز دیگری به دنبال ندارد. برای درمان شپش سر گاهی استفاده از حشره‌کش‌ها در منزل دیده می‌شود که این کار خطرات جانی به دنبال دارد. برای آنکه شباهت اسمی میان شپش سر و شپش برنج باعث برداشت نادرست نشود، مقاله «فرق شپش سر با شپش برنج» در مجله مثبت سبز با استناد به منابع معتبر و پس از بررسی پزشکان و متخصصان تهیه شده است. در این مطلب، تفاوت این دو حشره از نظر میزبان، شیوه تغذیه، نحوه انتقال و خطرات احتمالی به‌روشنی توضیح داده شده تا بدانید آفت برنج ارتباطی با ابتلا به شپش سر ندارد و روش مقابله با هرکدام کاملا متفاوت است. بیش از ۵۰۰۰ مقاله منتشرشده در مجله مثبت سبز نیز حاصل تلاش مستمر ما برای ارائه اطلاعات علمی، دقیق و قابل‌اعتماد به مخاطبان است.

در صورتی که پاسخ به دغدغه‌ها و سوالات ذهنی شما در این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.