شپش چیست؟
قبل از پرداختن به نشانه های ابتدایی شپش کمی به خود این بیماری خواهیم پرداخت. شپش از تیره حشرات است و به نوعی یک انگل خارجی، دائمی و اجباری است. شپش از آن جهت اجباری است که بدون بدن پستانداران و پرندگان قادر به ادامه حیات نیست و اگر چند ساعت از خون انسان، یا هر موجود دیگری تغذیه نکند خواهد مرد.
این حشرات موذی بر روی موها زندگی میکنند و فقط از طریق تماس مستقیم سر به سر قابل انتقال هستند. رنگ شپش سفید مایل به خاکستری است. این حشره دارای سه جفت پای کوتاه، دو شاخک و یک دهان برای مکیدن خون است. تخم شپش بیضی شکل و به اندازه انتهای یک سوزن تهگرد است. این تخم که اغلب اوقات سفید رنگ است «رِشک» نام دارد و به مو و میان درز لباسها میچسبد.
اصلی ترین راه های انتقال شپش کدامند؟
در یک جمله شپش از طریق تماس مستقیم سر به سر قابل انتقال است. همچنین شپش از طریق به اشتراک گذاشتن لوازم شخصی افراد با یکدیگر قابل انتقال است؛ یعنی:
- تماس مستقیم با لباس، رختخواب، شانه سر، کلاه، روسری یا سایر لوازم شخصی اینچنینی
از کجا بفهمیم که مبتلا به شپش شدهایم؟
نشانههای اولیه شپش را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- احساس خزیدن یا قلقلک در موها
- مشاهده رشک نزدیک پوست سر (دانههای سفت، گرد و سفید رنگی که به سختی از مو جدا میشوند)
- مشاهده شپش زنده
- خارش یا خاراندن مکرر
- قرمزی یا برجستگیهای کوچک
- بیقراری و بدخوابی، بهویژه در کودکان
خارش شدید و ناگهانی سر خصوصا در کودکان و خانمها تلنگری بر وجود این بیماری است. چرا که شپشها تمایل به زندگی در موها دارند و چون موهای خانمها در اکثر مواقع بلند و حجیم است در آنها شیوع بیشتری دارد. از سوی دیگر، کودکان نیز در حین بازی یا تفریح تماس سر به سر با هم دارند و در محیط مهدکودک، مراکز نگهداری از کودکان یا باشگاهها، این تماسها بیشتر شده و ابتلای یک نفر، میتواند کل یک مجموعه و خانوادههای آنان را درگیر کند.
گاهی اوقات در موارد پیشرفته حتی غدد لنفاوی در نواحی گردن نیز برجسته خواهند شد. البته این موضوع از نشانههای اولیه ابتلا نیست.
انواع شامپو ضد شپش را از مثبت سبز بخواهید.
در ابتدا شما چه جانوری را مشاهده خواهید کرد؟
پس از حس خارش شدید ممکن است شما جانوران ریز و سفید رنگی را بر روی سر خصوصا نزدیک به ریشه مو مشاهده کنید، آنها شپش نیستند بلکه رشک یا همان تخم شپش هستند که راحتتر و سریعتر از خود شپش دیده میشوند. در واقع شپشها با دیدن نور اقدام به مخفی شدن میکنند و سریع به لای موها فرار میکنند و شما بهراحتی قادر به مشاهده آنها نخواهید بود.
رشک یا همان تخمهای سفید بیضی شکل را نباید با شوره سر اشتباه گرفت، آنها به سختی از موی سر جدا میشوند و بیشتر در نواحی بالای گوش، گیجگاه و پشت گردن قرار دارند. به گفته سایت American Academy of Dermatology:
در مواردی نیز تخمهای بازنشده میتوانند زرد، قهوهای یا خرمایی باشند و پوسته تخم پس از خروج شپش روشنتر یا شفاف شود.
آیا ممکن است شپش داشته باشیم اما سرمان نخارد؟
پاسخ کوتاه به این سوال «بله» است. در اولین آلودگی ممکن است خارش چند هفته بعد ظاهر شود و بعضی افراد نیز خارش قابلتوجهی نداشته باشند. پس خارش را نمیتوان از علائم اولیه حتمی دانست که همه افراد به آن دچار میشوند. بهترین ملاک اولیه و حتمی، دیدن رشک یا خود شپش روی موها، پوست سر، پشت گوشها و گردن است.
تفاوت رشک با شوره سر چیست؟
اصلیترین تفاوتهای رشک و شوره سر عبارتند از:
- شکل ظاهری: رشک بسیار کوچک و معمولا بیضیشکل است؛ اما شوره بهصورت پوستههایی با شکل و اندازه نامنظم دیده میشود.
- رنگ: رشک ممکن است سفید، زرد، قهوهای یا نیمهشفاف باشد؛ درحالیکه شوره معمولا سفید یا مایل به زرد است.
- میزان چسبندگی: رشک محکم به ساقه مو میچسبد و با تکان دادن یا شانهزدن معمولی بهراحتی جدا نمیشود؛ اما شوره اتصال محکمی به مو ندارد و بهآسانی جدا میشود.
- محل مشاهده: رشک معمولا نزدیک پوست سر، بهویژه پشت گوشها و ناحیه پس گردن دیده میشود؛ اما شوره ممکن است در قسمتهای مختلف پوست و موی سر پراکنده باشد.
- ریزش روی لباس: شوره ممکن است با خاراندن یا تکان دادن موها روی شانه و لباس بریزد؛ اما رشک معمولا روی ساقه مو باقی میماند.
- نشانه آلودگی فعال: مشاهده رشک بهتنهایی ابتلا به شپش فعال را قطعی نمیکند؛ مطمئنترین نشانه، پیدا کردن شپش زنده روی پوست سر یا میان موهاست.
چگونه سر را برای پیدا کردن شپش بررسی کنیم؟
برای بررسی دقیق موها و پوست سر، مراحل زیر را انجام دهید:
- فرد را زیر نور کافی بنشانید و موها را با استفاده از گیره به چند قسمت تقسیم کنید.
- هر بخش را بهآرامی کنار بزنید و پوست سر و نزدیک ریشه موها را بررسی کنید.
- توجه بیشتری به پشت گوشها، شقیقهها و ناحیه پس گردن داشته باشید؛ زیرا شپش و رشک بیشتر در این قسمتها دیده میشوند.
- به دنبال حشرات کوچک و متحرک یا رشکهای بیضیشکلی باشید که محکم به ساقه مو چسبیدهاند.
- برای بررسی دقیقتر، موهای خیس و نرمشده با نرمکننده را از ریشه تا انتها با شانه دندانهریز مخصوص شپش شانه کنید.
- پس از هر بار شانهزدن، شانه را روی یک دستمال سفید پاک کنید تا شپشهای احتمالی بهتر دیده شوند.
مشاهده شپش زنده مطمئنترین نشانه آلودگی فعال است. با این حال، رشکهایی که نزدیک پوست سر قرار دارند اهمیت بیشتری دارند؛ زیرا ذرات دورتر از کف سر و روی ساقه مو ممکن است پوسته تخمهای قدیمی و خالی باشند. اگر به دنبال راه حلی برای درمان فوری شپش هستید، مطلب «درمان فوری شپش در یک شب» که به تایید کارشناس ارشد تغذیه مینا علینواز رسیده است را مطالعه نمایید.
کدام نشانهها مربوط به مراحل پیشرفتهتر هستند؟
ادامهدار شدن آلودگی و خاراندن مکرر پوست سر میتواند با نشانههای شدیدتری همراه شود:
- خارش شدید و مداوم پوست سر
- ایجاد خراش، زخم یا دلمه روی پوست سر
- قرمزی، درد، تورم یا ترشح از زخمها
- عفونت باکتریایی پوست بر اثر خاراندن
- گرهخوردگی و چسبندگی موها در آلودگیهای شدید
- اختلال خواب و بیقراری قابلتوجه
- متورم شدن غدد لنفاوی پشت گوش یا گردن
تورم غدد لنفاوی یا ترشح و درد پوست سر از نشانههای اولیه شپش نیستند و ممکن است به عفونت ثانویه اشاره داشته باشند. در صورت مشاهده این علائم، بهتر است فرد توسط پزشک معاینه شود.
تجربه کاربران از نشانههای ابتدایی شپش
بررسی تجربههای واقعی کاربران نشان میدهد که اولین نشانه شپش برای همه یکسان نیست:
- بعضی والدین ابتدا متوجه خاراندن مکرر سر کودک، بهخصوص پشت گوشها و ناحیه پس گردن شدهاند.
- درحالیکه برخی دیگر بدون مشاهده خارش، هنگام بررسی موها دانههای ریز و چسبیدهای را نزدیک ریشه پیدا کردهاند.
- تعدادی از کاربران نیز نوشتهاند که در ابتدا این دانهها را با شوره یا آلودگی مو اشتباه گرفتهاند؛ اما برخلاف شوره، با تکان دادن یا دست کشیدن از مو جدا نشدهاند.
- پیدا کردن خود شپش برای بسیاری دشوارتر از مشاهده رشک بوده و گاهی فقط چند تخم در یک قسمت محدود از سر دیده شده است.
- در تجربه بعضی خانوادهها، بازگشت دوباره خارش یا مشاهده رشک پس از مدتی نیز باعث نگرانی و بررسی مکرر موهای سایر اعضای خانواده شده است.
- در مجموع، خارش ناگهانی همیشه اولین نشانه نبوده و گاهی وجود رشکهای چسبیده به مو، احساس حرکت میان موها یا بیقراری کودک زودتر توجه خانواده را جلب کرده است.
سخن آخر
خارش سر، احساس حرکت میان موها و مشاهده ذرات چسبیده به ساقه مو میتوانند از نشانههای ابتدایی شپش باشند؛ اما هیچکدام بهتنهایی تشخیص را قطعی نمیکنند. برای اطمینان، موها را زیر نور کافی و بهویژه در نواحی پشت گوش و پس گردن بررسی کنید؛ زیرا مشاهده شپش زنده مطمئنترین نشانه آلودگی فعال است. اگر پوست سر زخم، متورم یا دچار ترشح شده است، بهتر است برای بررسی عفونت احتمالی به پزشک مراجعه کنید. در مجله مثبت سبز، محتوای حوزه سلامت با تکیه بر منابع علمی معتبر و پس از بررسی پزشکان و متخصصان منتشر میشود. مقاله «نشانههای ابتدایی شپش چیست؟» نیز با همین رویکرد تدوین شده است تا به شما کمک کند علائمی مانند خارش و احساس حرکت میان موها را بهتر بشناسید، رشک را از شوره سر تشخیص دهید و روش صحیح بررسی موها برای یافتن شپش زنده را یاد بگیرید. هدف ما از انتشار این مطلب، ارائه اطلاعات دقیق و قابلاعتماد برای تشخیص زودهنگام آلودگی و جلوگیری از اشتباه گرفتن آن با سایر مشکلات پوست سر است.
در صورتی که پاسخ به دغدغهها و سوالات ذهنی شما در این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.
11 دیدگاه
سلام اگه نه رشک ببینید ونه شپش فقط سرتون یهو به خاره یعنی شپش دارید؟
همراه محترم
سلام
خارش یکی از علائم ابتلا به شپش میتواند باشد. اما این عارضه عمومیست و دلایل مختلفی مثل حساسیت، استفاده از شامپوهای نامناسب و … هم سبب خارش میگردد. مشاهده خود حشره یا دانه های سفید، تایید کننده ابتلا به شپش ا ست.
متشکرم
منم همینجوریم الان
سرم ضد شپش که ۸ ساعت باید روی مو بماند به کراتین مو آسیب میزند؟
همراه محترم
سلام
امکان آسیب به بافت مو دور از انتظار نیست.
متشکرم
برای موهای بلند و پر حجم که به شپش آلوده شده رو چطوری بدون کوتاهی تمیز کنیم
سلام کاربر گرامی
باید موها کوتاه شود تا به راحتی با شانه کردن شپش و تخم شپش خارج شود.
می توانید از شامپو و روغن ضد شپش نلا استفاده نمایید.همچنین می توانید برای ضدعفونی کردن لباس و وسایل از اسپری دافع حشرات درمین استفاده نمایید.
سپاس از همراهی شما
راه های انتقال شپش به چه صورته
سلام کاربر گرامی
از طریق تماس مو با موی فرد آلوده به شپش و یا تماس آن با اشیائی که در تماس با موی فرد آلوده بوده اند مانند برس، روسری، روبالشی و…
از کلاه و روسری فرد مبتلا به شپش ب ههیچ عنوان استفاده نکنید چون واگیر داره شپش و میگیرید بیچیاره میشید
مو به تنم سیخ شد ینی عکس شپش رو دیدم … انقدر ریزه به چشم دیده نمیشه بعد زیر میکروسکوپ از سوسک هم چندش آور تره …
اره مخصوصا پاهای شپش … الکی میگن سوسک چندشه 😒
من تخم شپش یا همون رشک رو با دو تا دستام میترکوندم به چشم زیاد مشخص نبود ولی بازم بدم میومد حتی دستم با دستکش میخورد بهش