قرص تئوفیلین

قرص تئوفیلین برای چیست؟

تئوفیلین دارویی گشادکننده برونش است که برای درمان و کنترل آسم، بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)، برونشیت مزمن و تنگی نفس استفاده می‌شود. این دارو با شل کردن عضلات راه‌های هوایی، تنفس را آسان‌تر می‌کند و خس‌خس سینه و سرفه را کاهش می‌دهد. قرص تئوفیلین باید طبق دستور پزشک مصرف شود، دوز مناسب و دوز سمی آن به هم نزدیک است و ممکن است عوارضی ایجاد کند و نیاز به پیگیری منظم پزشکی دارد است.

بیماران ابتدا باید دلیل تنگی نفس خود را مشخص کنند و سپس اقدام به مصرف شربت ریه یا داروی ضد حساسیت کنند. دقت داشته باشید که مصرف باید تحت نظر پزشک باشد.

قرص تئوفیلین 200 برای چیست؟

قرص تئوفیلین ۲۰۰ حاوی ۲۰۰ میلی‌گرم تئوفیلین است و با گشاد کردن راه‌های هوایی ریه باعث کاهش تنگی نفس، خس‌خس سینه و سرفه می‌شود. تئوفیلین ۲۰۰ باید طبق دستور پزشک مصرف شود، مصرف نادرست آن می‌تواند عوارضی مانند تپش قلب، تهوع یا بی‌خوابی ایجاد کند.

قرص تئوفیلین پیوسته رهش 200

قرص تئوفیلین پیوسته رهش ۲۰۰ نوعی داروی تنفسی است که با آزاد شدن تدریجی ماده موثره، به کنترل مداوم علائم آسم و بیماری انسدادی مزمن ریه کمک زیادی می‌کند. این دارو باعث باز شدن راه‌های هوایی ریه شده و شدت تنگی نفس و خس‌خس سینه را کاهش می‌دهد. به دلیل اثر طولانی‌تر، معمولاً تعداد دفعات مصرف آن کمتر است.

نحوه مصرف قرص تئوفیلین

طریقه مصرف تئوفیلین بر اساس وزن بدن، شرایط بیمار و سابقه پزشکی تعیین می‌شود. در شروع درمان، ابتدا دوز بارگیری و سپس دوز نگهدارنده تجویز خواهد شد. این دارو به صورت خوراکی با یا بدون غذا مصرف می‌شود و مقدار و دفعات مصرف آن در افراد مختلف، به خصوص بیماران خاص، متفاوت است و باید طبق نظر پزشک تنظیم شود.

• دوز بارگیری برای بیماران تازه‌کار ۵ تا ۷ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است تا غلظت دارو در خون به سطح درمانی برسد.
• دوز نگهدارنده ۴.۸ تا ۷.۸ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هر ۱۲ ساعت است تا اثر طولانی‌مدت دارو حفظ شود.
• دارو به صورت خوراکی با یا بدون غذا مصرف می‌شود و در صورت ناراحتی معده می‌توان آن را همراه غذا میل کرد.
• در افراد سیگاری، پس از دوز بارگیری، ۰.۷۹ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت به صورت وریدی برای ۱۲ ساعت تجویز می‌شود و سپس ۰.۶۳ میلی‌گرم در ساعت ادامه می‌یابد.
• به جای فرم وریدی، افراد سیگاری می‌توانند ۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هر ۸ ساعت به صورت خوراکی آهسته‌رهش مصرف کنند.
• در صورت مصرف همزمان با داروهایی که پاکسازی تئوفیلین را کاهش می‌دهند، مانند سایمتیدین، سیپروفلوکساسین یا ماکرولیدها، دوز باید ۰.۲ تا ۰.۳ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم در ساعت به صورت وریدی یا خوراکی آهسته‌رهش تنظیم شود.
• بیماران با نارسایی احتقانی قلب پس از دوز بارگیری ۰.۳۹ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت وریدی برای ۱۲ ساعت مصرف می‌کنند و سپس دوز نگهدارنده ۰.۰۸ تا ۰.۱۶ میلی‌گرم در ساعت است.
• بیماران دارای نارسایی قلبی نیز پس از دوز بارگیری مشابه، ۰.۳۹ میلی‌گرم در ساعت وریدی هر ۱۲ ساعت و سپس ۰.۰۸ تا ۰.۱۶ میلی‌گرم در ساعت دریافت می‌کنند.

نحوه مصرف قرص تئوفیلین در کودکان

تئوفیلین در کودکان معمولاً توسط پزشک و با دقت بیشتری تجویز می‌شود، دامنه ایمنی دارو باریک است و دوز اشتباه می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. برای آگاهی از نحوه مصرف در کودکان، با ما همراه باشید.

• دوز بارگیری اولیه: ۵ تا ۷ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن
• دوز نگهدارنده: ۴.۸ تا ۷.۸ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هر ۱۲ ساعت
• مصرف خوراکی با یا بدون غذا مجاز است، ولی در صورت ناراحتی معده، همراه غذا توصیه می‌شود.
• دوز دقیق و دفعات مصرف باید توسط پزشک با توجه به سن، وزن و شرایط پزشکی کودک تعیین شود.
• پیگیری منظم پزشک و گاهی آزمایش خون برای بررسی سطح دارو در خون ضروری است.

مقدار مصرف قرص تئوفیلین جی در بزرگسالان

برای بزرگسالانی که تازه شروع به مصرف تئوفیلین کرده‌اند، دوز بارگیری ۵ تا ۷ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است تا سطح دارو در خون سریعاً به محدوده درمانی برسد. دوز نگهدارنده ۴.۸ تا ۷.۸ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هر ۱۲ ساعت تجویز می‌شود. دارو به صورت خوراکی با یا بدون غذا مصرف می‌شود و قرص‌های آهسته‌رهش باید کامل بلعیده شوند. تنظیم دقیق دوز توسط پزشک ضروری است.

مکانیسم اثر قرص تئوفیلین

تئوفیلین یک داروی گشادکننده برونش‌ها است که با شل کردن عضلات صاف راه‌های هوایی موجب باز شدن ریه‌ها و تسهیل تنفس می‌شود. همچنین اثر ضدالتهابی خفیف دارد و با افزایش دیافراگم و قدرت تنفسی به کاهش تنگی نفس کمک می‌کند. این دارو با مهار آنزیم فسفودی‌استراز و افزایش سطح AMP حلقوی باعث ریلکس شدن عضلات برونش و بهبود جریان هوا می‌شود، که برای بیماران آسم و COPD بسیار مناسب است.

اشکال دارویی تئوفیلین

تئوفیلین در فرم‌های مختلف برای مصارف متنوع ارائه می‌شود تا بیماران بتوانند بر اساس سن، وضعیت پزشکی و نیاز درمانی از آن استفاده کنند:

• قرص خوراکی معمولی
• قرص آهسته‌رهش (Extended Release)
• شربت خوراکی
• محلول یا تزریق وریدی
• کپسول آهسته‌رهش

اسامی رایج قرص تئوفیلین

در ایران، تئوفیلین معمولاً با نام ماده موثره Theophylline و تحت اسامی ژنریک یا با نام کارخانه‌ای مختلف عرضه می‌شود. برخی از نام‌های رایج در بازار ایران عبارتند از:

• تئوفیلین قرص پیوسته‌رهش ۲۰۰ mg (ساختهٔ کارخانجات دارو پخش)
• تئوفیلین قرص پیوسته‌رهش ۱۰۰ mg (ساختهٔ کارخانجات دارو پخش)
• شربت تئوفیلین‑جی

قرص تئوفیلین پیوسته رهش برای چیه؟

قرص تئوفیلین پیوسته رهش برای کنترل و درمان طولانی‌مدت بیماری‌های تنفسی استفاده می‌شود و به ویژه برای افرادی که نیاز به اثر پایدار دارو دارند مناسب است.

• آسم مزمن: کاهش حملات و تسهیل تنفس
• بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD): بهبود جریان هوا و کاهش تنگی نفس
• خس‌خس و سرفه‌های مزمن: کمک به کاهش علائم
• اثرات طولانی‌مدت: به دلیل آزادسازی تدریجی دارو، اثر آن برای ساعت‌ها پایدار می‌ماند و نیاز به مصرف چند باره در روز کاهش می‌یابد.

عوارض قرص تئوفیلین

این دارو ممکن است باعث عوارضی شود، به خصوص اگر دوز آن بیشتر از حد مجاز باشد. شایع‌ترین اثرات شامل مشکلات گوارشی، اختلالات قلبی و عصبی است. پیگیری پزشکی و تنظیم دقیق دوز برای کاهش عوارض ضروری است. برخی از عوارض شایع این قرص عبارتند از:

• تهوع و استفراغ
• بی‌خوابی و اضطراب
• تپش قلب و آریتمی
• لرزش دست
• سردرد
• درد معده
• تشنج (در دوز بالا)

عوارض قرص تئوفیلین پیوسته رهش 200

این دارو به علت اثر طولانی و دامنه باریک درمانی، در صورت مصرف نادرست یا دوز بالا می‌تواند عوارضی ایجاد کند. شایع‌ترین آنها شامل مشکلات گوارشی و عصبی-قلبی است و رعایت دقیق دوز و پیگیری پزشک بسیار مهم است.

• تهوع و استفراغ
• بی‌خوابی و اضطراب
• تپش قلب و آریتمی
• لرزش دست
• سردرد
• درد معده یا سوء هاضمه
• افزایش تحریک‌پذیری
• در دوزهای بالا: تشنج و اختلالات شدید قلبی

به نقل از Medscape، برخی از اشکال دارویی ممکن است حاوی پروپیلن گلیکول باشند؛ با احتیاط مصرف شود؛ تشنج، هیپراسمولالیته، اسیدوز لاکتیک و دپرسیون تنفسی مرتبط با مصرف مقادیر زیاد پروپیلن گلیکول گزارش شده است.

موارد هشدار قرص تئوفیلین

بیماران قبل از مصرف این دارو، به موارد احتیاط یا هشدار آن دقت کنند:

• دامنه درمانی تئوفیلین باریک است و اختلاف بین دوز موثر و سمی کم است، بنابراین تنظیم دقیق دوز و پیگیری سطح دارو در خون ضروری است.
• بیماران دارای بیماری‌های قلبی، مانند نارسایی قلبی یا آریتمی، باید با احتیاط مصرف کنند زیرا تئوفیلین می‌تواند باعث تپش قلب، آریتمی و مشکلات شدید قلبی شود.
• در افراد با اختلال عملکرد کبد یا کلیه، دارو کندتر متابولیزه می‌شود و احتمال تجمع دارو و بروز عوارض افزایش می‌یابد.
• مصرف همزمان با داروهایی مانند سایمتیدین، اریترومایسین، سیپروفلوکساسین و ماکرولیدها می‌تواند پاکسازی تئوفیلین را کاهش دهد و سطح دارو در خون افزایش یابد و عوارض تشدید شود.
• کودکان و سالمندان حساسیت بیشتری به تئوفیلین دارند، بنابراین دوز باید دقیق و تحت نظر پزشک تنظیم شود.
• در صورت سابقه حساسیت یا آلرژی به تئوفیلین یا مشتقات آن، مصرف دارو می‌تواند واکنش‌های آلرژیک ایجاد کند.
• در صورت مشاهده تپش قلب شدید، لرزش دست، تهوع شدید، بی‌خوابی یا تشنج، باید مصرف دارو فوری متوقف و پزشک مطلع شود.
• بیماران باید از خوددرمانی یا افزایش دوز بدون نظر پزشک خودداری کنند، حتی تغییرات کوچک در دوز می‌تواند خطرناک باشد.

موارد منع مصرف قرص تئوفیلین

در کنار موارد احتیاط، به موارد منع مصرف زیر توجه زیادی کنید:

• حساسیت به تئوفیلین یا مشتقات آن
• آریتمی‌های شدید قلبی
• نارسایی شدید قلبی کنترل‌نشده
• بیماران مبتلا به صرع کنترل‌نشده (در برخی منابع)
• بیماران با اختلال شدید کبدی یا کلیوی (در صورت عدم امکان تنظیم دوز)
• همراهی با داروهایی که باعث افزایش شدید سطح تئوفیلین می‌شوند بدون نظارت پزشک

تداخل دارویی تئوفیلین

تداخلات دارویی ممکن است نحوه عملکرد داروهای شما را تغییر دهد یا خطر عوارض جانبی جدی را افزایش دهد. بیماران عزیز قبل از مراجعه به پزشک حتما لیستی از داروهای مصرفی و سوابق پزشکی خود تهیه کرده و در زمان مراجعه به پزشک نشان دهند. داروهای ریوسیگوات، سایمتیدین، دی سولفیرام، فلووکسامین، اینترفرون، مکزیلتین، پروپرانولول، ریفامپین، داروهای مورد استفاده برای درمان تشنج (مانند کاربامازپین، فنی توئین)، مخمر سنت جان، تیکلوپیدین، ویلوکسازین و… ممکن است دچار تداخل دارویی با تئوفیلین Theophylline شوند.

کافئین و الکل می توانند عوارض جانبی این دارو را افزایش دهند، پس اگر سیگار یا هر نوع مواد دیگر مصرف می کنید با پزشک خود مشورت کنید. از نوشیدن الکل یا کافئین (مانند قهوه، چای، کولا)، خوردن مقدار زیادی شکلات، یا مصرف محصولات بدون نسخه حاوی کافئین خودداری کنید. این دارو ممکن است با برخی از آزمایشات آزمایشگاهی (مانند تست های تصویربرداری قند خون، کلسترول، اسید اوریک، دی پیریدامول-تالیوم) تداخل داشته باشد و احتمالاً باعث نتایج آزمایش نادرست شود.

مصرف تئوفیلین (Theophylline) در دوران بارداری و شیردهی

مصرف تئوفیلین در دوران بارداری فقط با نظر پزشک مجاز است. این دارو می‌تواند از طریق جفت وارد بدن جنین شود، بنابراین دوز باید با دقت تنظیم شود تا اثر درمانی حفظ شود و خطر عوارض برای جنین کاهش یابد. استفاده از قرص تئوفیلین زمانی توصیه می‌شود که مزایای درمانی برای مادر بیشتر از ریسک‌های احتمالی برای جنین باشد. پیگیری پزشکی منظم و کنترل سطح دارو در خون ضروری است تا از سمیت یا عوارض جانبی جلوگیری شود.

مصرف تئوفیلین در دوران شیردهی

تئوفیلین می‌تواند به مقدار کم وارد شیر مادر شود، بنابراین مصرف آن در شیردهی فقط تحت نظر پزشک مجاز است. پزشک دوز مناسب را تعیین می‌کند تا اثر درمانی دارو برای مادر حفظ شود و خطر عوارض برای نوزاد به حداقل برسد. در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرعادی در نوزاد مانند تحریک‌پذیری یا اختلال خواب، باید پزشک را مطلع کرد.

شرایط نگهداری قرص یا شربت Theophylline

تئوفیلین باید در محل خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود. دمای مناسب زیر ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. دارو باید دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار گیرد. قرص‌های آهسته رهش و شربت باید در بسته‌بندی اصلی و محکم بسته‌بندی شده نگهداری شوند تا اثر درمانی و کیفیت دارو حفظ شود.

سخن پایانی

چنانچه در این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز شرح دادیم، شربت یا قرص تئوفیلین Theophylline یک داروی بسیار مناسب برای جلوگیری از خس خس سینه و تنگی نفس در افراد مختلف است. پزشک شما باید با توجه به نوع بیماری و شرایط تنگی نفس، مقدار و زمان مصرف این دارو را برای شما مشخص کند. افرادی که از قبل این دارو را مصرف می کردند در صورتی که باز دچار تنگی نفس هستید و قصد مصرف آن را دارید، حتما با پزشک خود مشورت کنید. مصرف بی رویه و سرخود سبب عوارض جانبی و خطرات جدی برای افراد خواهد شد.