قرص فلیبانسرین یک داروی خوراکی و غیرهورمونی برای درمان نوع مشخصی از کاهش میل جنسی در زنان است. این دارو روی مسیرهای عصبی مرتبط با میل جنسی اثر می‌گذارد و برخلاف تصور رایج، قرص تحریک‌کننده فوری یا دارویی برای مصرف قبل از رابطه جنسی نیست. افت فشار خون، غش و خواب‌آلودگی از مهم‌ترین خطرات فلیبانسرین هستند؛ به‌خصوص اگر همراه الکل، برخی داروهای تداخل‌کننده یا در مبتلایان به اختلال کبدی مصرف شود. در ادامه این مطلب از مجله مثبت سبز، نحوه مصرف، عوارض، تداخل‌ها و نکات مهم قرص فلیبانسرین را بررسی می‌کنیم.
قرص فلیبانسرین چیست؟
فلیبانسرین که با نام آدی (Addyi) نیز شناخته میشود، دارویی غیرهورمونی است که برای درمان اختلال میل جنسی کمکار یا HSDD در برخی زنان تجویز میشود. این اختلال با کاهش مداوم میل جنسی همراه است؛ به‌گونه‌ای که برای فرد ناراحت‌کننده بوده یا در روابط او مشکل قابل‌توجهی ایجاد می‌کند.
کاربرد فلیبانسرین محدود به نوع اکتسابی و فراگیر این اختلال است:
- اکتسابی: کاهش میل جنسی بعد از دوره‌ای ایجاد شده است که فرد چنین مشکلی نداشته است.
- فراگیر یا منتشر: کاهش میل فقط به یک شریک، موقعیت یا نوع خاصی از تحریک محدود نیست.
براساس برچسب رسمی به‌روزشده این دارو در دسامبر ۲۰۲۵ در DailyMed، فلیبانسرین برای زنان زیر ۶۵ سال مبتلا به HSDD اکتسابی و فراگیر کاربرد دارد؛ بنابراین برخلاف اطلاعات قدیمی‌تر، کاربرد تاییدشده آن دیگر فقط به زنان پیش از یائسگی محدود نیست. بااین‌حال، علت کاهش میل نباید بیماری جسمی یا روانی، عارضه یک دارو، مصرف مواد یا مشکلات موجود در رابطه باشد. فلیبانسرین برای مردان یا با هدف بهبود عملکرد جنسی تایید نشده است.
قرص فلیبانسرین برای چیست؟
قرص فلیبانسرین برای کمک به بهبود میل جنسی و کاهش ناراحتی ناشی از کممیلی جنسی در زنان واجد شرایط تجویز میشود. تشخیص HSDD باید توسط پزشک انجام شود؛ زیرا علت سرد مزاجی زنان متفاوت است و فلیبانسرین برای همه آن‌ها مناسب نیست. پیش از تجویز این دارو، معمولا موارد زیر بررسی می‌شوند:
- افسردگی، اضطراب یا سایر مشکلات سلامت روان
- استرس، خستگی یا اختلالات خواب
- تعارض‌ها و مشکلات موجود در رابطه
- خشکی واژن یا درد هنگام رابطه
- بیماری‌های جسمی و اختلالات هورمونی
- مصرف داروهایی که میل جنسی را کاهش می‌دهند
- مصرف الکل یا مواد مخدر
فلیبانسرین برای درمان مستقیم موارد زیر استفاده نمی‌شود:
- ناباروری
- اختلال در تخمک‌گذاری
- نامنظمی قاعدگی
- خشکی واژن
- درد هنگام رابطه
- اختلال ارگاسم
- مشکلات هورمونی
- افزایش فوری تحریک جنسی
- بهبود عملکرد جنسی در افراد فاقد HSDD
اشکال دارویی فلیبانسرین
شکل شناخته‌شده فلیبانسرین، قرص خوراکی روکش‌دار ۱۰۰ میلی‌گرمی است. فرآورده تجاری آدی به شکل قرص بیضی صورتی‌رنگ عرضه میشود. شرکت سازنده، ظاهر بسته‌بندی و دسترسی به برندهای مختلف ممکن است در هر کشور متفاوت باشد. وجود عدد ۱۰۰ روی نام دارو فقط نشان‌دهنده مقدار فلیبانسرین در هر قرص است و به معنای مجازبودن افزایش دوز یا مصرف خودسرانه آن نیست.
مکانیسم اثر قرص فلیبانسرین
مکانیسم دقیق اثر فلیبانسرین در درمان کاهش میل جنسی هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است. این دارو روی تعدادی از گیرنده‌های سروتونین در مغز اثر می‌گذارد:
- گیرنده 5-HT1A را تحریک می‌کند.
- گیرنده 5-HT2A را مهار می‌کند.
- بر بعضی گیرنده‌های دیگر سروتونین و دوپامین نیز اثر متوسطی دارد.
به نظر می‌رسد تغییر فعالیت پیام‌رسان‌های عصبی مانند سروتونین، دوپامین و نورآدرنالین در بعضی نواحی مغز، در اثر احتمالی فلیبانسرین بر میل و انگیزه جنسی نقش داشته باشد. بااین‌حال، نباید این توضیح را به معنای مشخص‌بودن کامل مکانیسم درمانی دارو دانست؛ زیرا برچسب رسمی دارو نیز مکانیسم دقیق آن را ناشناخته اعلام کرده است. فلیبانسرین یک داروی هورمونی نیست و جایگزین استروژن، پروژسترون یا تستوسترون محسوب نمی‌شود.
تفاوت فلیبانسرین با سیلدنافیل و تادالافیل
فلیبانسرین، سیلدنافیل و تادالافیل مکانیسم و کاربرد یکسانی ندارند. سیلدنافیل و تادالافیل بیشتر از طریق تاثیر بر جریان خون عمل می‌کنند و عمدتا برای اختلال نعوظ در مردان تجویز می‌شوند. فلیبانسرین روی مسیرهای عصبی مرتبط با میل جنسی اثر می‌گذارد و برای درمان نوع مشخصی از کممیلی جنسی در زنان زیر ۶۵ سال کاربرد دارد. فلیبانسرین ویژگی‌هایی متفاوت از برخی داروهای مربوط به عملکرد جنسی دارد:
- درست پیش از رابطه مصرف نمی‌شود.
- اثر فوری ندارد.
- باعث افزایش مستقیم جریان خون اندام تناسلی نمی‌شود.
- برای افزایش عملکرد جنسی در افراد سالم تجویز نمی‌شود.
- جایگزین مستقیم سیلدنافیل یا تادالافیل نیست.
نحوه مصرف قرص فلیبانسرین
مقدار معمول فلیبانسرین، روزانه یک قرص ۱۰۰ میلی‌گرمی هنگام خواب است. دارو باید هر شب و مطابق نسخه پزشک مصرف شود. مصرف آن در طول روز میتواند خطر افت فشار، غش، خواب‌آلودگی، کاهش هوشیاری و آسیب‌های ناخواسته را افزایش دهد.
قرص فلیبانسرین را می‌توان همراه غذا یا بدون غذا مصرف کرد. بااین‌حال، در طول درمان نباید گریپ‌فروت یا آب گریپ‌فروت مصرف شود؛ زیرا ممکن است مقدار فلیبانسرین را در خون افزایش داده و احتمال افت فشار و غش را بیشتر کند.
چرا فلیبانسرین باید شب مصرف شود؟
فلیبانسرین میتواند باعث سرگیجه، خواب‌آلودگی و افت فشار خون شود. مصرف دارو هنگام خواب، احتمال بروز حادثه در ساعات بیداری را کاهش می‌دهد.
پس از مصرف دارو باید حداقل ۶ ساعت از رانندگی، کار با دستگاه‌های خطرناک، فعالیت در ارتفاع یا هر کاری که به هوشیاری کامل نیاز دارد خودداری شود. حتی بعد از گذشت این زمان، تا وقتی فرد از تاثیر دارو بر هوشیاری خود مطمئن نشده است، باید احتیاط کند.
اگر مصرف فلیبانسرین فراموش شد چه کنیم؟
اگر مصرف دارو هنگام خواب فراموش شد، نوبت فراموششده را کنار بگذارید و قرص بعدی را شب بعد در زمان معمول مصرف کنید. برای جبران نوبت فراموششده:
- دارو را دیرتر در همان شب مصرف نکنید.
- روز بعد در ساعات بیداری دارو نخورید.
- مقدار مصرف نوبت بعد را دو برابر نکنید.
مصرف بیش از حد فلیبانسرین
مصرف بیش از مقدار تجویزشده میتواند احتمال و شدت خواب‌آلودگی، گیجی، افت فشار خون و غش را افزایش دهد. برای فلیبانسرین پادزهر اختصاصی شناخته‌شده‌ای وجود ندارد و درمان مسمومیت براساس علائم بیمار انجام میشود. در صورت مصرف بیش از حد دارو، منتظر ظاهرشدن علائم نمانید و بلافاصله با اورژانس یا مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم تماس بگیرید.
قرص فلیبانسرین بعد از چند روز اثر می‌کند؟
فلیبانسرین از روز اول باعث افزایش محسوس و فوری میل جنسی نمی‌شود. اگر دارو برای فرد موثر باشد، تغییرات ممکن است به‌تدریج و طی چند هفته ظاهر شوند. پاسخ درمانی باید پس از ۸ هفته مصرف منظم بررسی شود. اگر تا این زمان بهبودی در علائم HSDD ایجاد نشود، براساس دستور رسمی دارو باید مصرف فلیبانسرین متوقف شود. ادامه، قطع یا شروع مجدد درمان باید با نظر پزشک انجام گیرد. افزایش خودسرانه مقدار مصرف، تأثیر دارو را سریع‌تر نمی‌کند و فقط احتمال بروز عوارضی مانند خواب‌آلودگی، افت فشار و غش را افزایش می‌دهد.
عوارض قرص فلیبانسرین
همه مصرف‌کنندگان دچار عوارض فلیبانسرین نمی‌شوند؛ اما آگاهی از عوارض احتمالی دارو اهمیت دارد.
عوارض شایع فلیبانسرین
- سرگیجه
- خواب‌آلودگی
- خستگی
- حالت تهوع
- بی‌خوابی
- اضطراب
- خشکی دهان
- یبوست
- عفونت ادراری
- گرفتگی یا التهاب سینوس‌ها
بعضی از این عوارض ممکن است در شروع درمان بیشتر باشند. اگر عارضه شدید، مداوم یا مختل‌کننده فعالیت‌های روزانه باشد، باید به پزشک یا داروساز اطلاع داده شود.
عوارض جدی فلیبانسرین
مهم‌ترین عوارض جدی این دارو عبارتند از:
- افت شدید فشار خون
- غش یا ازدست‌دادن هوشیاری
- خواب‌آلودگی و کاهش شدید هوشیاری
- واکنش حساسیتی شدید
- تورم صورت، لب‌ها یا دهان
- کهیر، خارش یا اختلال در تنفس و بلع
در صورت احساس سبکی سر یا نزدیک‌شدن به غش، بلافاصله دراز بکشید و پاها را در صورت امکان کمی بالاتر قرار دهید. اگر علائم برطرف نشد، فرد بیهوش شد یا تنفس او دچار مشکل شد، دریافت کمک پزشکی فوری ضروری است.
هشدارهای مهم مصرف قرص فلیبانسرین
فلیبانسرین دارای هشدار جدی درباره افت فشار خون و غش در بعضی شرایط است. خطر این عوارض در صورت مصرف الکل، استفاده همزمان از مهارکننده‌های متوسط یا قوی CYP3A4 و وجود هر درجه‌ای از اختلال کبدی افزایش می‌یابد. پیش از شروع درمان، پزشک را در جریان موارد زیر قرار دهید:
- سابقه افت فشار خون یا غش
- بیماری کبدی
- بیماری قلبی
- بارداری یا تصمیم به بارداری
- شیردهی
- افسردگی یا سایر اختلالات روان‌پزشکی
- مصرف الکل
- سابقه سوءمصرف مواد
- تمام داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی مصرفی
همچنین فلیبانسرین را در اختیار شخص دیگری قرار ندهید؛ حتی اگر علائم او شبیه شما باشد.
موارد منع مصرف قرص فلیبانسرین
مصرف فلیبانسرین در شرایط زیر ممنوع است:
- وجود هر درجه‌ای از اختلال عملکرد کبد
- مصرف همزمان مهارکننده‌های متوسط یا قوی آنزیم CYP3A4
- سابقه حساسیت به فلیبانسرین یا اجزای تشکیل‌دهنده قرص
فلیبانسرین برای مردان و افراد زیر ۱۸ سال تایید نشده است. همچنین تجویز آن برای زنان ۶۵ ساله و بالاتر در محدوده کاربرد تاییدشده دارو قرار ندارد. افراد دارای فشار خون پایین، سابقه غش یا شرایطی که احتمال افت فشار را افزایش می‌دهد، لزوما در گروه منع مصرف مطلق قرار نمی‌گیرند؛ اما مصرف دارو در آن‌ها به ارزیابی دقیق پزشک نیاز دارد.
تداخل دارویی قرص فلیبانسرین
فلیبانسرین عمدتا توسط آنزیم CYP3A4 و تا حد کمتری توسط CYP2C19 در کبد متابولیزه میشود. بعضی داروها می‌توانند مقدار آن را در خون افزایش دهند و برخی دیگر اثر آن را کاهش دهند. فهرست زیر کامل نیست؛ بنابراین پیش از مصرف باید نام تمام داروهای نسخه‌ای، داروهای بدون نسخه، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی به پزشک یا داروساز گفته شود.
داروهایی که مصرف همزمان آن‌ها ممنوع است
مهارکننده‌های متوسط و قوی CYP3A4 می‌توانند غلظت فلیبانسرین را افزایش دهند و خطر افت شدید فشار و غش را بیشتر کنند. برخی از مهم‌ترین نمونه‌ها عبارتند از:
- کتوکونازول
- ایتراکونازول
- پوساکونازول
- فلوکونازول
- کلاریترومایسین
- اریترومایسین
- سیپروفلوکساسین
- دیلتیازم
- وراپامیل
- نفازودون
- ریتوناویر
- آتازاناویر
- ساکویناویر
- ایندیناویر
- آب گریپ‌فروت
اگر مصرف یکی از این داروها ضروری شود، زمان قطع فلیبانسرین و شروع داروی جدید باید توسط پزشک تعیین شود. براساس برچسب رسمی، در حالت معمول فلیبانسرین باید حداقل ۲ روز پیش از شروع مهارکننده متوسط یا قوی CYP3A4 قطع شود. برای شروع مجدد فلیبانسرین نیز باید ۲ هفته از آخرین دوز داروی مهارکننده گذشته باشد.
داروهای افزایش‌دهنده خواب‌آلودگی
مصرف همزمان داروهای مهارکننده سیستم عصبی مرکزی میتواند خواب‌آلودگی و کاهش هوشیاری را تشدید کند. از جمله:
- بنزودیازپین‌ها
- داروهای خواب‌آور
- مسکن‌های اپیوئیدی
- دیفن‌هیدرامین و سایر آنتی‌هیستامین‌های خواب‌آور
- بعضی داروهای ضدافسردگی و آرام‌بخش
داروها و مکمل‌های کاهنده اثر فلیبانسرین
داروهای القاکننده CYP3A4 می‌توانند غلظت فلیبانسرین را کاهش دهند و اثر درمانی آن را کمتر کنند. مصرف همزمان این گروه توصیه نمی‌شود:
- کاربامازپین
- فنی‌توئین
- فنوباربیتال
- ریفامپین
- ریفابوتین
- ریفاپنتین
- گیاه علف چای یا گل راعی
سایر تداخل‌های مهم
- داروهای ضدبارداری خوراکی و برخی مهارکننده‌های ضعیف CYP3A4 ممکن است عوارض فلیبانسرین را افزایش دهند.
- مصرف همزمان چند مهارکننده ضعیف مانند سایمتیدین، فلوکستین، جینکو و رسوراترول نیازمند بررسی است.
- مهارکننده‌های قوی CYP2C19 مانند برخی مهارکننده‌های پمپ پروتون، داروهای ضدافسردگی و داروهای ضدقارچ ممکن است غلظت فلیبانسرین را افزایش دهند.
- فلیبانسرین میتواند غلظت دیگوکسین را بالا ببرد و احتمال مسمومیت با آن را بیشتر کند.
شروع یا قطع هر یک از این داروها بدون مشورت با پزشک یا داروساز مناسب نیست.
قرص فلیبانسرین در بارداری
اطلاعات انسانی کافی برای تعیین ایمنی فلیبانسرین در دوران بارداری وجود ندارد. در مطالعات حیوانی، عوارض جنینی در مواجهه‌های بسیار بالاتر از دوز معمول انسانی و همراه با مسمومیت قابل‌توجه مادر مشاهده شده است؛ اما این مطالعات احتمال آسیب به جنین انسان را کاملا رد نمی‌کنند.
فلیبانسرین برای درمان مشکلی استفاده میشود که مصرف دارو برای آن در دوران بارداری معمولا ضرورتی ندارد. اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا هنگام درمان متوجه بارداری شدید، پیش از ادامه مصرف با پزشک مشورت کنید.
قرص فلیبانسرین در شیردهی
مشخص نیست چه مقدار فلیبانسرین وارد شیر انسان میشود. این دارو در شیر حیوانات آزمایشگاهی شناسایی شده و به دلیل احتمال ایجاد عوارض جدی در نوزاد شیرخوار، شیردهی هنگام مصرف فلیبانسرین توصیه نمی‌شود. در صورت نیاز به درمان، پزشک باید با توجه به شرایط مادر درباره قطع دارو یا توقف شیردهی تصمیم بگیرد.
فلیبانسرین برای چه افرادی مناسب نیست؟
فلیبانسرین ممکن است برای افراد زیر انتخاب مناسبی نباشد یا به بررسی دقیق‌تری نیاز داشته باشد:
- زنان ۶۵ ساله و بالاتر
- مردان
- کودکان و نوجوانان
- زنان باردار یا شیرده
- مبتلایان به بیماری کبدی
- افراد دارای فشار خون پایین
- کسانی که سابقه غش دارند
- افرادی که داروهای خواب‌آور متعدد مصرف می‌کنند
- مصرف‌کنندگان داروهای دارای تداخل جدی
- افرادی که کاهش میل آن‌ها ناشی از بیماری، اختلال روانی، دارو یا مشکل رابطه است
زنان یائسه زیر ۶۵ سال صرفا به دلیل یائسگی از گروه مصرف کنار گذاشته نمی‌شوند؛ اما پیش از تجویز باید علت‌هایی مانند خشکی واژن، درد هنگام رابطه، تغییرات هورمونی و بیماری‌ها یا داروهای زمینه‌ای بررسی شوند.
آیا فلیبانسرین باعث چاقی یا لاغری میشود؟
فلیبانسرین داروی کاهش یا افزایش وزن نیست و تغییر وزن نیز در فهرست عوارض شایع آن قرار ندارد. اگر در طول درمان تغییر وزن قابل‌توجهی رخ داد، باید عواملی مانند رژیم غذایی، تغییر فعالیت بدنی، بیماری‌های زمینه‌ای و سایر داروهای مصرفی بررسی شوند.
آیا قطع فلیبانسرین عوارض دارد؟
قطع فلیبانسرین معمولا با سندرم ترک یا وابستگی جسمی همراه نیست. بااین‌حال، اثر احتمالی دارو بر علائم کممیلی ممکن است پس از توقف درمان کاهش پیدا کند. در شرایط زیر ممکن است قطع دارو ضروری باشد:
- نبود بهبود پس از ۸ هفته
- بروز افت فشار یا غش
- ایجاد واکنش حساسیتی
- تشخیص اختلال کبدی
- نیاز به مصرف داروی دارای تداخل ممنوع
- بارداری یا تغییر شرایط پزشکی بیمار
قطع یا شروع مجدد فلیبانسرین، به‌ویژه هنگام مصرف داروهای تداخل‌کننده، باید با نظر پزشک انجام شود.
جایگزین قرص فلیبانسرین
جایگزین مناسب فلیبانسرین به علت کاهش میل جنسی بستگی دارد و یک درمان واحد برای همه افراد وجود ندارد. ممکن است پس از ارزیابی پزشک، یکی از راهکارهای زیر پیشنهاد شود:
- درمان خشکی واژن یا درد هنگام رابطه
- بررسی و درمان افسردگی یا اضطراب
- اصلاح اختلالات خواب و خستگی مزمن
- بازبینی داروهای کاهش‌دهنده میل جنسی
- مشاوره فردی یا زوج‌درمانی
- درمان بیماری‌ها یا اختلالات هورمونی زمینه‌ای
- استفاده از درمان دارویی دیگری که برای شرایط فرد مناسب باشد
برملانوتاید یکی دیگر از داروهای تاییدشده برای HSDD در برخی زنان پیش از یائسگی است؛ اما شکل مصرف، محدوده تجویز، عوارض و موارد منع مصرف آن با فلیبانسرین تفاوت دارد و جایگزینی این دو دارو فقط باید توسط پزشک انجام شود.
سیلدنافیل و تادالافیل نیز جایگزین مستقیم فلیبانسرین نیستند.
شرایط نگهداری قرص فلیبانسرین
برای نگهداری صحیح فلیبانسرین به نکات زیر توجه کنید:
- دارو را ترجیحا در دمای ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد نگهداری کنید.
- قرص‌ها را از گرمای زیاد و رطوبت دور نگه دارید.
- دارو را در حمام یا فضای بسیار مرطوب قرار ندهید.
- قرص را در بسته‌بندی اصلی و دربسته نگهداری کنید.
- دارو را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید.
- داروی تاریخ‌گذشته یا بدون استفاده را از طریق روش مورد تایید داروساز دفع کنید.
- فلیبانسرین را در اختیار فرد دیگری قرار ندهید.
سخن آخر
قرص فلیبانسرین یک داروی غیرهورمونی برای درمان اختلال میل جنسی کمکار اکتسابی و فراگیر در زنان زیر ۶۵ سال است. این دارو اثر فوری ندارد و باید روزی یک‌بار هنگام خواب مصرف شود. اگر پس از ۸ هفته بهبودی ایجاد نشود، ادامه درمان باید متوقف و علت کاهش میل دوباره بررسی شود. افت فشار، غش و خواب‌آلودگی از مهم‌ترین خطرات فلیبانسرین هستند و مصرف نزدیک به الکل، بیماری کبدی و بعضی تداخل‌های دارویی احتمال بروز آن‌ها را افزایش می‌دهند. به همین دلیل، فلیبانسرین نباید بدون تجویز و ارزیابی پزشک مصرف شود.
مطلب «قرص فلیبانسرین» در مجله مثبت سبز با استناد به منابع علمی و اطلاعات دارویی معتبر تدوین شده و از نظر محتوای پزشکی مورد بررسی متخصصان قرار می‌گیرد. در تهیه این مقاله تلاش کرده‌ایم کاربرد واقعی فلیبانسرین، نحوه مصرف، تداخل‌های مهم و خطراتی مانند افت فشار خون و غش را دقیق و قابل‌فهم توضیح دهیم تا مخاطب بداند این دارو فقط برای شرایط مشخص و با تجویز پزشک قابل استفاده است. انتشار بیش از ۵۰۰۰ مقاله سلامت در مجله مثبت سبز نیز حاصل همکاری مستمر با پزشکان و متخصصان برای ارائه اطلاعات علمی و قابل‌اعتماد است.
در صورتی که پاسخ به دغدغه‌ها و سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.
