آیا می‌توان از روغن بچه یا روغن بدن به جای لوبریکانت استفاده کرد؟
در پاسخ به این سوال باید گفت که بهتر است روغن بچه و روغن‌های معمول بدن را به عنوان جایگزین ژل لوبریکانت استفاده نکنید. این محصولات برای نرم کردن پوست خارجی ساخته شده‌اند و برای تماس با مخاط حساس واژن یا استفاده هنگام رابطه جنسی نیستند.
روغن بچه معمولا بر پایه روغن معدنی است و روغن‌های بدن نیز بسته به محصول ممکن است حاوی روغن‌های گیاهی، روغن معدنی، عطر، اسانس یا ترکیبات دیگری باشند. این ویژگی‌ها ممکن است روی پوست دست یا بدن مشکلی ایجاد نکنند، اما بافت داخلی واژن حساس‌تر است و تحمل آن نسبت به محصولات معطر یا غیرمخصوص ناحیه تناسلی متفاوت خواهد بود.
مشکل دیگر این است که محصولات روغنی در آب حل نمی‌شوند، مدت بیشتری روی پوست و مخاط باقی می‌مانند و تمیز کردن آن‌ها دشوارتر است. به همین دلیل مزیت ظاهری آن‌ها، یعنی لغزندگی طولانی، در استفاده واژینال لزوماً یک مزیت محسوب نمیشود.
Cleveland Clinic نیز توصیه می‌کند روغن‌های طبیعی مانند زیتون، نارگیل یا بادام و همچنین فرآورده‌های نفتی مانند روغن بچه را به عنوان مرطوب‌کننده یا لوبریکانت واژینال انتخاب نکنیم. این مرکز، محصولات بر پایه آب را معمولا انتخاب اولیه مناسب‌تری می‌داند و روان‌کننده‌های سیلیکونی را برای افرادی که به ماندگاری بیشتر نیاز دارند پیشنهاد می‌کند.
روغن بچه چه مشکلی برای واژن دارد؟
روغن بچه ممکن است اصطکاک را موقتا کاهش دهد، اما استفاده واژینال آن چند نقطه ضعف مهم دارد:
- اولین مسئله تحریک بافت حساس ناحیه تناسلی است. بعضی روغن‌های بچه حاوی رایحه یا افزودنی‌هایی هستند که برای پوست خارجی قابل تحمل‌اند، اما ممکن است در تماس با واژن یا اطراف آن باعث سوزش، خارش یا قرمزی شوند.
- دومین مشکل، باقی ماندن لایه روغنی روی مخاط است. روغن معدنی در آب حل نمیشود و همین موضوع می‌تواند پاک شدن آن را دشوار کند. تلاش برای شست‌وشوی عمیق نیز ممکن است تحریک ناحیه را بیشتر کند.
مهم‌ترین نگرانی‌های استفاده از روغن بچه عبارتند از:
- احتمال تحریک و سوزش واژن یا فرج
- دشوار بودن شست‌وشو
- احتمال برهم خوردن شرایط طبیعی محیط واژن در افراد حساس
- ناسازگاری با کاندوم‌های لاتکس
- احتمال آسیب به بعضی وسایل جنسی
بنابراین «مناسب بودن روغن بچه برای پوست نوزاد» به معنی مناسب بودن آن برای استفاده داخل واژن نیست.
آیا روغن بچه و روغن بدن باعث عفونت واژن می‌شوند؟
نمی‌توان گفت هر فردی که یک بار از روغن بچه استفاده کند حتما دچار عفونت واژن میشود. شواهد بیشتر از افزایش احتمال یا ارتباط آماری صحبت می‌کنند و رابطه علت و معلولی قطعی برای هر فرد دیده نمیشود.
در یک مطالعه مشاهده‌ای روی ۱۴۱ زن، پژوهشگران عادات مربوط به استفاده از محصولات داخل واژن را با واژینوز باکتریایی و کاندیدیازیس مقایسه کردند. مصرف روغن داخل واژن با شیوع بیشتر کلونیزاسیون کاندیدا همراه بود و استفاده از وازلین نیز با احتمال بیشتر واژینوز باکتریایی ارتباط داشت. این مطالعه نشان‌دهنده «ارتباط» است و ثابت نمی‌کند که تمام روغن‌ها در همه افراد الزاما عفونت ایجاد می‌کنند.
روغن بچه خودش یک عامل عفونی نیست، اما باقی ماندن یک فرآورده روغنی یا تحریک مخاط ممکن است در برخی افراد شرایط طبیعی محیط واژن را تغییر دهد و احتمال مشکلاتی مانند واژینوز باکتریایی یا رشد قارچ را افزایش دهد. افرادی که سابقه عفونت قارچی یا واژینوز مکرر دارند، دلیل محکم‌تری برای اجتناب از محصولات نامناسب برای ناحیه تناسلی دارند.
چرا روغن بدن هم انتخاب مناسبی برای روان‌کنندگی واژن نیست؟
در مورد «روغن بدن» نمی‌توان یک حکم بر اساس یک فرمول ثابت داد، چون ترکیبات محصولات مختلف با یکدیگر متفاوت است. بعضی محصولات تقریبا فقط از روغن‌های گیاهی تشکیل شده‌اند و برخی دیگر عطر، اسانس، عصاره گیاهی یا ترکیبات متعدد دارند. اما یک اصل ساده وجود دارد:
اگر محصول برای استفاده واژینال یا به عنوان لوبریکانت طراحی و برچسب‌گذاری نشده، بهتر است داخل واژن استفاده نشود.
وجود عبارت‌هایی مانند «طبیعی»، «گیاهی»، «مناسب پوست حساس» یا «روغن ماساژ» نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده مناسب بودن محصول برای مخاط واژن نیست. به‌خصوص روغن بدن معطر ممکن است باعث احساس سوزش یا تحریک شود. همچنین اگر پایه اصلی آن روغنی باشد، مشکل ناسازگاری با کاندوم لاتکس همچنان وجود خواهد داشت.
روغن بچه چه تاثیری روی کاندوم دارد؟
این بخش مهم‌ترین دلیل برای اجتناب از روغن بچه در رابطه‌ای است که از کاندوم لاتکس استفاده میشود. روغن‌های معدنی و گیاهی می‌توانند ساختار لاتکس را تضعیف کرده و احتمال پارگی کاندوم را افزایش دهند.
در یک مطالعه آزمایشگاهی منتشرشده در PubMed، قرار گرفتن کاندوم لاتکس در معرض روغن بچه به مدت کوتاه، مقاومت آن را به شکل قابل توجهی کاهش داد. پژوهشگران نتیجه گرفتند فرآورده‌های حاوی روغن معدنی یا گیاهی می‌توانند استحکام کاندوم لاتکس را مختل کنند.
این موضوع فقط یک مشکل فنی نیست؛ پارگی کاندوم می‌تواند احتمال بارداری ناخواسته و انتقال عفونت‌های مقاربتی را افزایش دهد. بنابراین اگر از کاندوم لاتکس استفاده می‌کنید، روغن بچه، روغن بدن، وازلین و سایر روغن‌های معمول نباید به عنوان لوبریکانت استفاده شوند.
مقایسه روغن بچه و روغن بدن با روان‌کننده‌های استاندارد
اگر فقط به دنبال کاهش اصطکاک در رابطه واژینال هستید، معمولا نیازی نیست از محصولات خانگی یا روغن‌های مراقبت بدن کمک بگیرید؛ بهترین ژل لوبریکانت دقیقا برای همین کاربرد فرموله شده است. در جدول زیر می‌توانید تفاوت روغن بچه و بدن را با روان‌کننده‌های مخصوص واژن مشاهده کنید:
| گزینه | مناسب برای واژن | سازگار با کاندوم لاتکس | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| روغن بچه | توصیه نمیشود | خیر | ماندگاری زیاد، دشوار برای شست‌وشو و احتمال تحریک |
| روغن بدن | توصیه نمیشود مگر محصول مخصوص باشد | خیر | فرمول متغیر و احتمال وجود عطر و اسانس |
| لوبریکانت بر پایه آب | بله | بله | انتخاب عمومی مناسب و شست‌وشوی آسان |
| لوبریکانت سیلیکونی | بله | بله | ماندگاری بیشتر |
بهترین جایگزین روغن بچه و روغن بدن چیست؟
برای بیشتر افراد، ژل روانکننده بر پایه آب نقطه شروع مناسبی است. این نوع لوبریکانت به راحتی شسته میشود، با کاندوم لاتکس سازگار است و معمولا برای اکثر وسایل جنسی نیز قابل استفاده است. اگر روانکننده بر پایه آب خیلی زود برای شما خشک میشود، یک لوبریکانت سیلیکونی مخصوص رابطه جنسی می‌تواند ماندگاری بیشتری ایجاد کند. این مدل نیز با کاندوم لاتکس سازگار است، اما بهتر است پیش از استفاده همراه وسایل جنسی سیلیکونی، دستور سازنده وسیله بررسی شود.
برای پوست یا واژن حساس، بهتر است محصولی انتخاب شود که:
- مخصوص استفاده جنسی یا واژینال باشد.
- فاقد رایحه و رنگ غیرضروری باشد.
- ترکیبات محرک «گرم‌کننده»، «خنک‌کننده» یا معطر نداشته باشد.
- دستور استفاده مشخص و ترکیبات شفاف داشته باشد.
اگر مشکل اصلی فقط هنگام رابطه نیست و در طول روز نیز احساس خشکی دارید، «مرطوب‌کننده واژینال» با لوبریکانت متفاوت است. لوبریکانت برای کاهش اصطکاک هنگام رابطه استفاده میشود، در حالی که مرطوب‌کننده واژینال برای کنترل طولانی‌تر خشکی طراحی شده است. Cleveland Clinic نیز این دو گروه محصول را از یکدیگر تفکیک می‌کند.
اگر قبلا از روغن بچه یا روغن بدن استفاده کرده‌ایم چه کنیم؟
اگر یک بار از روغن استفاده کرده‌اید و هیچ علامتی ندارید، لزومh به این معنی نیست که مشکلی ایجاد شده است. استفاده را ادامه ندهید و برای دفعات بعد از روانکننده مخصوص استفاده کنید.
اما بروز علائمی مانند موارد زیر ارزش بررسی پزشکی دارد:
- سوزش یا خارش مداوم
- ترشح غیرمعمول
- بوی جدید یا ناخوشایند
- درد هنگام ادرار
- التهاب یا درد ناحیه تناسلی
- تداوم علائم پس از رابطه
این علائم فقط مختص عفونت قارچی نیستند و ممکن است در واژینوز باکتریایی، عفونت ادراری، تحریک پوستی یا برخی عفونت‌های مقاربتی نیز دیده شوند؛ بنابراین درمان خودسرانه صرفا بر اساس یک علامت می‌تواند تشخیص را به تأخیر بیندازد.
اگر روغن همراه با کاندوم لاتکس استفاده شده و کاندوم پاره یا جابه‌جا شده است، موضوع متفاوت است؛ در این شرایط احتمال بارداری یا تماس با عفونت مقاربتی باید بر اساس شرایط رابطه بررسی شود و بعضی اقدامات پیشگیرانه محدودیت زمانی دارند.
سخن آخر
استفاده از روغن بدن یا روغن بچه به جای ژل روانکننده واژن انتخاب مناسبی نیست، حتی اگر این محصولات در لحظه لغزندگی خوبی ایجاد کنند. روغن بچه و بسیاری از روغن‌های بدن برای تماس داخلی با واژن طراحی نشده‌اند، ممکن است در افراد حساس موجب تحریک شوند و داده‌های موجود استفاده داخل واژن از بعضی فرآورده‌های روغنی را با احتمال بیشتر واژینوز باکتریایی یا کاندیدا مرتبط کرده‌اند. علاوه بر این، روغن‌ها می‌توانند کاندوم لاتکس را تضعیف کنند. برای بیشتر افراد، یک لوبریکانت بدون عطر بر پایه آب و در صورت نیاز به ماندگاری بیشتر، روانکننده سیلیکونی گزینه منطقی‌تری است.
مجله مثبت سبز از سال‌های آغاز فعالیت داروخانه آنلاین مثبت سبز، محتوای سلامت را با همکاری نویسندگان تخصصی و بازبینی کارشناسان و داروسازان منتشر کرده و در بسیاری از مطالب پزشکی، نام تاییدکننده علمی مقاله نیز به‌صورت شفاف درج شده است. مقاله حاضر نیز با هدف پاسخ روشن و بدون اغراق به یکی از دغدغه‌های واقعی سلامت جنسی تهیه شده است؛ به‌گونه‌ای که میان تجربه کاربران، داده‌های پژوهشی و توصیه‌های پزشکی معتبر مرز مشخصی وجود داشته باشد. انتشار بیش از 5000 مقاله در مجله مثبت سبز، نتیجه همین مسیر مستمر برای ارائه اطلاعات قابل فهم، به‌روز و مبتنی بر شواهد است.
در صورتی که پاسخ به دغدغه‌ها و سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.
