قرص ازیپم

قرص ازیپم برای چیست؟

قرص ازیپم نام تجاری داروی اس‌سیتالوپرام است که در دسته داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب (از گروه SSRI) قرار می‌گیرد. این دارو با داروهای دسته بنزودیازپین‌ مانند دیازپام تفاوت اساسی دارد و هدف اصلی آن تنظیم تعادل شیمیایی مغز در بلندمدت است.

ماده موثره قرص ازیپم اس‌سیتالوپرام (Citalopram) است. اس‌سیتالوپرام از دسته SSRIs (مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین) است. با افزایش سطح هورمون سروتونین در مغز به بهبود خلق‌خو و کاهش اضطراب کمک می‌کند.

این دارو باید با تایید و نسخه پزشک برای بیماران تجویز شود. مصرف طولانی ‌مدت این دارو ممکن است به وابستگی فیزیکی و روانی منجر شود. این دارو سیستم عصبی مرکزی را آرام کرده و باعث کاهش فعالیت بیش از حد مغز می‌شود. از جمله مهم‌ترین کاربردهای این دارو می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افسردگی اساسی
• اختلال اضطراب فراگیر

در ادامه با  2 کاربرد غیر رسمی این دارو آشنا می‌شوید:

1- قرص ازیپم و لاغری

ازیپم به شکل مستقیم تاثیری بر روی لاغری ندارد و عوارض و اثرات آن سبب لاغری و کاهش اشتها می‌شود. این دارو با کاهش اضطراب و استرس می‌تواند بر رفتارهای غذایی بیمار تاثیر بگذارد. در برخی بیماران، استرس موجب پرخوری و افزایش اشتها می‌شود. با مصرف این دارو استرس بیمار کاهش یافته و پرخوری را کاهش می‌دهد. در ابتدای درمان به دلیل تنظیم سروتونین در دستگاه گوارش ممکن است فرد دچار کمی کاهش اشتها شود.

بی‌خوابی یا اختلالات خواب گاهی اوقات با افزایش وزن مرتبط است، زیرا کمبود خواب می‌تواند هورمون‌های گرسنگی (گرلین و لپتین) را تحت تاثیر قرار دهد. این قرص با بهبود خواب ممکن است به تنظیم اشتها و جلوگیری از پرخوری کمک کند.

اس‌سیتالوپرام نسبت به داروهایی مثل فلوکستین، تاثیر خنثی‌تری بر وزن دارد؛ یعنی در برخی افراد ممکن است باعث کاهش وزن ناچیز و در برخی دیگر (در بلندمدت) باعث افزایش وزن ناچیز شود. در ابتدای درمان (به دلیل تنظیم سروتونین در دستگاه گوارش) ممکن است فرد به طور موقت دچار کمی کاهش اشتها شود. توجه کنید ازیپم نباید به عنوان قرص لاغری و با هدف کاهش وزن مصرف شود و برای درمان چاقی باید به متخصص تغذیه مراجعه کنید.

2- قرص ازیپم برای زودانزالی

ازیپم به دلیل اثرات آرامبخشی و کاهش اضطراب، ممکن است به شکل غیرمستقیم در درمان زودانزالی مفید باشد. با این حال، این دارو مستقیما برای درمان زودانزالی تجویز نمی‌شود. اثرات این دارو برای زودانزالی به عوامل زیر بستگی دارد:

• کاهش اضطراب و تاثیر بر زودانزالی
• آرامش جسمی و روانی
• اثرات غیرمستقیم بر زمان انزال

مکانیسم اثر قرص ازیپم

ازیپم (اس‌سیتالوپرام) با مهار بازجذب سروتونین در پایانه‌های عصبی، باعث می‌شود مقدار بیشتری از این پیام‌رسان عصبی در فضای بین سلولی (سیناپس) باقی بماند. این فرآیند به مرور زمان باعث تنظیم مجدد گیرنده‌های مغزی و بهبود خلق‌وخو و کاهش حملات پانیک می‌گردد.

دوزهای رایج قرص ازیپم

این دارو در دو دوز ۱۰ و ۲۰ میلی‌گرم توسط شرکت داروسازی دکتر عبیدی در ایران تولید می‌شود. این دارو معمولا به صورت قرص روکش‌دار در بسته‌بندی‌های ۳۰ عددی عرضه می‌شود.

قرص ازیپم ۱۰ برای چیست؟

قرص ازیپم 10 میلی ‌گرم یکی از داروهای گروه SSRI محسوب می‌شود و برای درمان شرایط مختلف مرتبط با سیستم عصبی و روانی تجویز می‌شود. این دارو اثر آرام‌بخش، ضداضطراب، شل‌کننده عضلانی و ضدتشنج دارد. قرص ازیپم ۱۰ میلی‌گرم معمولا به عنوان دوز شروع درمان در بزرگسالان تجویز می‌شود. همچنین این دوز، حداکثر مقدار توصیه شده برای سالمندان (بالای ۶۵ سال) و بیماران مبتلا به نارسایی کبدی است تا از بروز عوارض جانبی شدید جلوگیری شود.

قرص ازیپم 20 برای چیست؟

قرص ازیپم ۲۰ میلی‌گرم، بالاترین دوز استاندارد این دارو است. پزشک زمانی این دوز را تجویز می‌کند که بیمار به دوز ۱۰ میلی‌گرم پاسخ درمانی کافی نداده باشد. این دوز برای کنترل علائم شدیدتر در اختلالاتی مانند افسردگی ماژور، پانیک و وسواس (OCD) کاربرد دارد.

نحوه مصرف قرص ازیپم

قبل از مصرف، اطلاعات دارویی موجود در بسته بندی شامل مقدار و زمان مصرف را با دقت بررسی کنید. این دارو باید مطابق با نسخه پزشک مصرف شود و دوز و مدت زمان مصرف به شرایط فردی و نوع بیماری بستگی دارد. در ادامه به بررسی نحوه مصرف ازیپم پرداخته می‌شود؛

• دوز مصرفی عمومی برای کاهش اضطراب، 2 تا 10 میلی ‌گرم، یک بار در روز است. دوزهای کمتر در افراد مسن یا افرادی که حساسیت بیشتری به دارو دارند تجویز می‌شود.
• دوز پیشنهادی برای بی‌خوابی، 5 تا 15 میلی‌ گرم، یک بار در روز قبل از خواب است. ازیپم باید برای درمان کوتاه ‌مدت بی‌خوابی استفاده شود (کمتر از 4 هفته). همچنین، دوز مصرفی عمومی برای اسپاسم عضلانی 2 تا 10 میلی ‌گرم یک بار در روز است.
• قرص را به صورت کامل همراه با یک لیوان آب مصرف کرده و از جویدن یا خرد کردن دارو خودداری کنید. خرد کردن یا جویدن قرص منجر به آزادسازی فوری و در نتیجه افزایش خطر عوارض جانبی خواهد شد.

زمان مصرف قرص ازیپم

این دارو بسته به نوع بیماری و هدف درمان، در زمان‌های مختلف روز مصرف می‌شود. زمان مناسب مصرف به دستور پزشک، شدت علائم، و نیاز بیمار بستگی دارد. ازیپم یک بار در روز صبح یا شب مصرف می‌شود.

اگر اضطراب در شب بیشتر است، پزشک ممکن است دوز بیشتری برای شب تجویز کند. مصرف قبل از خواب (30 تا 60 دقیقه قبل از خواب) توصیه می‌شود تا آرامش و خواب راحت ایجاد کند. زمان مصرف برای درمان تشنج، به نظر پزشک بستگی دارد و ممکن است همراه با سایر داروهای ضدتشنج تنظیم شود.

عوارض قرص ازیپم چیست؟

سرگیجه، سردرد، سبکی سر، احساس خستگی، ضعف عضلانی، کاهش تمرکز، وابستگی به دارو، تغییرات خلق و خو، خواب آلودگی و… برخی از عوارض این دارو است. عوارض این دارو بیشتر با مصرف کوتاه ‌مدت و دوز مناسب خفیف است، ولی مصرف طولانی‌ مدت یا خودسرانه می‌تواند خطراتی جدی به همراه داشته باشد. در صورت نگرانی درباره عوارض یا نیاز به مصرف دارو، با پزشک یا داروساز مشورت کنید. در ادامه به برخی از عوارض قرص ازیپم پرداخته می‌شود؛

• خواب آلودگی
• سرگیجه
• سبکی سر
• ضعف عضلانی
• کاهش تمرکز
• احساس خستگی
• اختلال در حافظه
• تغییرات خلق و خو
• وابستگی دارویی

عوارض قرص ازیپم 20

قرص ازیپم 20 دارای دوز بالاتر از داروی دیازپام است و به همین دلیل ممکن است عوارض جانبی آن شدیدتر و بیشتر باشد. این دارو برای درمان اختلالات اضطرابی شدید یا دیگر شرایط پزشکی خاص تجویز می‌شود، ولی مصرف آن باید تحت نظر پزشک باشد.

عوارض قطع کردن ناگهانی قرص ازیپم

به صورت کلی، قطع مصرف قرص ضدافسردگی یا داروهای روانی باید با تایید پزشک باشد. قطع ناگهانی قرص ازیپم می‌تواند منجر به بروز علائم ناخوشایندی شود که به عنوان “سندروم قطع داروهای ضدافسردگی” شناخته می‌شود. این علائم بیشتر خفیف تا متوسط است. علائم شایع قطع این دارو عبارتند از:

• سرگیجه و عدم تعادل
• حالت تهوع و استفراغ
• سردرد
• اختلالات خواب (بی‌خوابی یا خواب‌های آشفته)
• خستگی و ضعف
• لرزش و تعریق
• اضطراب و تحریک‌پذیری
• اختلالات تمرکز
• بازگشت علائم افسردگی یا اضطراب

موارد احتیاط و منع مصرف قرص ازیپم

قبل از مصرف، اگر به آن یا سایر ترکیبات موجود در دارو حساسیت دارید، از مصرف خودداری کنید. این دارو ممکن است حاوی مواد غیرفعالی باشد که می‌تواند باعث واکنش‌های آلرژیک یا مشکلات دیگر شود. در ادامه به موارد احتیاط قرص ازیپم خواهیم پرداخت؛

• در صورتی که سابقه حساسیت به این دارو یا سایر داروهای گروه بنزودیازپین‌ها (لورازپام، آلپرازولام) دارید، از مصرف این دارو خودداری کنید. علائم حساسیت شامل تورم صورت، زبان یا گلو، کهیر یا مشکلات تنفسی است.
• افرادی که به بیماری‌های ریوی از جمله آسم یا آپنه خواب مبتلا هستند، باید با احتیاط بیشتری این دارو را استفاده کنند، زیرا ممکن است اثرات دارو بر تنفس تاثیر بگذارد.
• اگر سابقه بیماری‌های کبدی (هپاتیت یا سیروز کبدی) یا کلیوی دارید، ممکن است نیاز به تنظیم دوز دارو باشد. در این صورت، دوز مصرفی باید تحت نظارت پزشک کاهش یابد تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود.
• در دوران بارداری، این قرص باید فقط در مواقع ضروری و تحت نظر پزشک مصرف شود، زیرا ممکن است به جنین آسیب برساند. در دوران شیردهی، دیازپام می‌تواند وارد شیر مادر شود و تأثیرات منفی بر نوزاد داشته باشد، بنابراین مصرف آن در این دوران باید با احتیاط و طبق تجویز پزشک باشد.
• این دارو باید با احتیاط در افرادی که افسردگی یا اختلالات روانی دارند، مصرف شود، زیرا مصرف طولانی‌مدت آن می‌تواند منجر به افزایش علائم افسردگی یا بروز افکار خودکشی شود.
• مصرف این قرص همراه با الکل یا سایر داروهای آرام‌بخش از جمله باربیتورات‌ها، مسکن‌های مخدر یا ضدافسردگی‌ها می‌تواند خطرناک باشد و اثرات تسکینی و خواب‌آور را تشدید کند.

مصرف قرص ازیپم در بارداری

این دارو جزء داروهای گروه SSRI است که ممکن است در دوران بارداری خطراتی برای جنین داشته باشد. بنابراین، مصرف ازیپم در بارداری باید تنها تحت نظر پزشک و در موارد خاص انجام شود. در سه‌ ماهه اول بارداری، مصرف این دارو می‌تواند خطراتی برای جنین داشته باشد.

مصرف این دارو در سه ‌ماهه سوم بارداری می‌تواند به وابستگی نوزاد به دارو منجر شود. همچنین، استفاده از این قرص در دوران بارداری می‌تواند باعث کاهش تنفس در جنین شود که این امر می‌تواند به مشکلات تنفسی در نوزاد بعد از تولد منجر شود.

چه زمانی مصرف ازیپم در بارداری ضروری است؟

در صورتی که مادر دچار اختلالات شدید اضطرابی، حملات پانیک، یا مشکلات عصبی جدی باشد که نیاز به درمان دارویی دارند، پزشک ممکن است ازیپم را در دوز پایین و تحت نظر دقیق تجویز کند. در چنین شرایطی، خطرات ممکن است بیشتر از منافع دارو نباشند، اما این تصمیم باید فقط توسط پزشک متخصص گرفته شود.

تداخل دارویی ازیپم

تداخلات دارویی قرص ازیپم بسیار مهم هستند، زیرا برخی از آن‌ها می‌توانند منجر به عوارض خطرناکی مانند «سندروم سروتونین» (افزایش بیش از حد سروتونین) یا اختلالات ریتم قلب شوند.

۱. تداخلات خطرناک (ممنوعیت مصرف همزمان)

مصرف ازیپم با داروهای زیر می‌تواند باعث افزایش ناگهانی و خطرناک فشار خون یا سندروم سروتونین شود:

• داروهای MAOIs (ضدافسردگی‌های قدیمی): مانند ترانیل‌سیپرومین، فینل‌زین و سلژیلین. (باید حداقل ۱۴ روز بین قطع این داروها و شروع ازیپم فاصله باشد).
• پیموزاید (Pimozide): مصرف همزمان خطر اختلالات شدید ریتم قلب را افزایش می‌دهد.
• لینزولید: یک آنتی‌بیوتیک که خواصی مشابه داروهای ضد‌افسردگی دارد.

۲. داروهایی که خطر «سندروم سروتونین» را افزایش می‌دهند

اگر این داروها را با ازیپم مصرف می‌کنید، باید به شدت تحت نظر پزشک باشید:

• سایر داروهای ضد‌افسردگی: (فلوکستین، سرترالین، ونلافاکسین، دولوکستین و داروهای سه‌حلقه‌ای مثل آمی‌تریپتیلین).
• داروهای میگرن (تریپتان‌ها): مانند سوماتریپتان و ریزاتریپتان.
• مسکن‌های مخدر: به ویژه ترامادول و متادون.
• مکمل‌های گیاهی: به‌خصوص مکمل علف چای (St. John’s Wort).

۳. داروهای افزایش‌دهنده خطر خونریزی

• ازیپم می‌تواند فرآیند لخته شدن خون را کمی مختل کند. مصرف همزمان آن با داروهای زیر ریسک خونریزی معده و گوارش را بالا می‌برد:
• مسکن‌های ضدالتهاب (NSAIDs): مانند ژلوفن (ایبوپروفن)، ناپروکسن و دیکلوفناک.
• داروهای ضد انعقاد: مانند وارفارین، آسپرین، پلاویکس و ریواروکسابان.

۴. داروهای موثر بر ریتم قلب (طولانی شدن فاصله QT)

مصرف همزمان ازیپم با داروهای زیر ممکن است باعث نامنظم شدن ضربان قلب شود:

• برخی آنتی‌بیوتیک‌ها (مانند اریترومایسین یا کلاریترومایسین).
• داروهای ضد روان‌پریشی (مانند کوئتیاپین یا ریسپریدون).
• داروهای ضد آریتمی قلب.

۵. تداخل با الکل و مواد مخدر

اگرچه تاکنون تداخل مرگباری گزارش نشده، اما الکل اثر ازیپم را کاهش داده و عوارضی مثل خواب‌آلودگی و گیجی را به شدت تشدید می‌کند.

جدول تداخل دارویی ازیپم

خطرات ترک قرص ازیپم بدون مجوز پزشک

مصرف طولانی ‌مدت ازیپم 20 می‌تواند منجر به وابستگی جسمی و روانی به این دارو شود. در صورتی که مصرف این دارو به ‌طور ناگهانی قطع شود، ممکن است علائم ترک بروز کند. عوارض یا خطرات ترک ناگهانی این دارو شامل موارد زیر است؛

• اضطراب شدید
• تحریک‌پذیری
• بی‌قراری
• مشکل در خوابیدن (بی‌خوابی)
• سردرد
• تعریق زیاد
• لرزش و ارتعاشات عضلانی

کلام آخر

در این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز به بررسی نقش قرص ازیپم در درمان اضطراب و افسردگی پرداختیم. این دارو با تنظیم سطح سروتونین در مغز، به بهبود پایدار خلق‌وخو و کاهش تنش‌های عصبی کمک می‌کند. برخلاف داروهای مسکن آنی، ازیپم یک درمان بلندمدت و غیراعتیادآور است که اثرات مثبت آن معمولا پس از ۲ تا ۴ هفته نمایان می‌شود. توجه داشته باشید که برای پیشگیری از عوارض قطع مصرف، این دارو حتما باید تحت نظر پزشک و به صورت تدریجی قطع شود. مصرف هرگونه دارو بدون مشورت پزشک یا داروساز توصیه نمی‌شود. مصرف خودسرانه داروها می‌تواند منجر به بروز عوارض، تداخل دارویی یا حساسیت شود. پیش از مصرف این دارو با پزشک مشورت کنید.