آسم و تنگی نفس از جمله بیماریهای شایع و مزمن دستگاه تنفسی هستند که زندگی میلیونها نفر در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار میدهند. این بیماریها، با ایجاد التهاب و انسداد در راههای هوایی، موجب تنگی نفس، سرفههای مکرر و احساس فشار در قفسه سینه میشوند. مدیریت و کنترل این بیماریها نیازمند استفاده از درمانهای مؤثر و هدفمند است که یکی از آنها اسپری فلکسوتاید میباشد. این دارو که حاوی فلوتیکازون پروپیونات است، بهعنوان یک کورتیکواستروئید استنشاقی، نقش مهمی در کاهش التهاب و پیشگیری از حملات آسم و بهبود کیفیت زندگی بیماران ایفا میکند.
اشکال دارویی فلکسوتاید
- آئروسل برای استنشاق
- پودر برای استنشاق
موارد مصرف اسپری فلکسوتاید
اسپری فلکسوتاید برای کنترل و پیشگیری از علائم (مانند خس خس سینه و تنگی نفس) ناشی از آسم استفاده میشود. این دارو با کاهش تورم (التهاب) راههای هوایی در ریهها عمل میکند تا تنفس را آسانتر کند. کنترل علائم آسم به شما کمک میکند تا فعالیتهای عادی خود را حفظ کنید و زمان از دست دادن کار یا مدرسه را کاهش دهید.
فلوتیکازون متعلق به دستهای از داروهای شناخته شده به عنوان کورتیکواستروئیدها است. این دارو باید به طور منظم استفاده شود تا موثر باشد. در صورت بروز حمله آسم، از استنشاق سریع تسکین دهنده خود (مانند آلبوترول یا سالبوتامول) استفاده کنید.
آثار فارماکولوژیک و مکانیسم اثر داروی فلکسوتاید
کورتیکواستروئید ضد التهابی؛ مکانیسم دقیق اثر ناشناخته است، اما نشان داده شده است که عامل اثر ضد التهابی روی نوتروفیلها، ائوزینوفیلها، ماکروفاژها، ماست سلها، لنفوسیتها و واسطهها (هیستامین، لکوترینها، سیتوکینها، ایکوزانوئیدها) دارد. جذب دارو در فراهمی زیستی 30% با شروع 24 ساعت (حداکثر، 1-2 هفته) و توزیع پروتئین متصل شده 99٪ میباشد. این دارو در کبد توسط CYP3A4 متابولیزه میشود و حذف در نیمه عمر 11-12 ساعت و دفع از طریق مدفوع (داروی اصلی) و ادرار (کمتر از 5 درصد متابولیتها) صورت میگیرد.
مقدار مصرف اسپری فلکسوتاید
قبل از هر بار مصرف، 5 ثانیه استنشاق را به خوبی تکان دهید. این دارو را طبق دستور پزشک از طریق دهان دو بار در روز (صبح و عصر) استنشاق کنید. دوز بر اساس وضعیت پزشکی شما و پاسخ به درمان است. اگر در استفاده از این استنشاق مشکل دارید، با پزشک یا داروساز خود صحبت کنید.
کودکان خردسال ممکن است با استفاده از دستگاه اسپیسر و ماسک صورت با این دارو نتایج بهتری دریافت کنند. اگر دو بار استنشاق تجویز شد، حدود 30 ثانیه بین آنها صبر کنید. بین هر پف، دستگاه تنفسی را به خوبی تکان دهید. اگر همزمان از داروهای استنشاقی دیگر استفاده میکنید، حداقل 1 دقیقه بین مصرف هر دارو صبر کنید و این دارو (کورتون) را در آخر استفاده کنید.
زمان مصرف اسپری فلکسوتاید
برای جلوگیری از خشکی دهان، گرفتگی صدا و عفونتهای قارچی دهان و… دهان خود را به خوبی شستشو دهید. از این دارو به طور منظم استفاده کنید تا بیشترین سود را از آن ببرید. این دارو اگر در فواصل مساوی استفاده شود، بهترین اثر را دارد. برای اینکه به خاطر بسپارید، هر روز در ساعات مشخصی از آن استفاده کنید. بدون هماهنگی با پزشک، دوز مصرفی خود را افزایش یا کاهش ندهید. افزایش دوز مصرفی بدون هماهنگی با پزشک تاثیری بر روی بهبودی شما نداشته و تنها عوارض جانبی را افزایش میدهد.
طریقه مصرف اسپری فلکسوتاید
- اگر به طور ناگهانی مصرف دارو را قطع کنید، ممکن است علائم ترک نیز داشته باشید (مانند ضعف، کاهش وزن، حالت تهوع، درد عضلانی، سردرد، خستگی، سرگیجه). برای کمک به جلوگیری از ترک، پزشک ممکن است پس از شروع استفاده از اسپری فلکسوتاید دوز داروی قدیمی شما را به آرامی کاهش دهد. در صورت ترک مصرف فورا به پزشک یا داروساز خود اطلاع دهید.
- این دارو برای درمان نگهدارنده به عنوان درمان پیشگیرانه و تسکین آسم نشان داده شده است. دوز شروع بر اساس شدت بیماری و درمان فعلی آسم و قدرت آن است.
- دوز مصرفی آئروسل استنشاقی (Flovent HFA)، 88 میکروگرم (2 حرکت 44 میکروگرم) از طریق دهان استنشاقی هر 12 ساعت است. همچنین، دوز پیشنهادی برای پودر استنشاقی (Flovent Diskus)، 100 میکروگرم از طریق دهان استنشاقی هر 12 ساعت است. سایر بیماران و کسانی که پس از 2 هفته پاسخ ناکافی دارند؛ ممکن است دوز را افزایش دهد.
موارد احتیاط
قبل از مصرف اسپری فلکسوتاید، اگر به آن یا سایر ترکیبات موجود در دارو حساسیت دارید، از مصرف خودداری کنید. در صورت داشتن سوابق پزشکی از جمله عفونتهای فعلی یا گذشته (مانند سل، تبخال)، مشکلات چشمی خاص (آب مروارید، گلوکوم، عفونت تبخال چشم)، از دست دادن استخوان (پوکی استخوان)، بیماری کبدی و… با پزشک مشورت کنید. این دارو ممکن است علائم عفونت را بپوشاند. این فرایند میتواند احتمال ابتلا به عفونتها را افزایش دهد یا ممکن است عفونتهای فعلی را بدتر کند. در ادامه به برخی از موارد احتیاط اسپری فلکسوتاید خواهیم پرداخت؛
- بیماران با سابقه سل مجاری تنفسی، عفونتهای قارچی یا باکتریایی درمان نشده، عفونتهای ویروسی یا انگلی، هرپس سیمپلکس چشمی و… احتیاط کنند. برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض باید مراقب باشید.
- گلوکوم، افزایش فشار داخل چشم و آب مروارید در بیماران به دنبال مصرف طولانی مدت دارو گزارش شده است. نظارت دقیق؛ در بیمارانی که علائم چشمی دارند یا از اسپری استنشاقی طولانی مدت استفاده میکنند، ارجاع به چشم پزشک را در نظر بگیرید.
- خطر عفونتهای بینی و حلق، از جمله کاندیدا آلبیکنس گزارش شده است. برای کاهش خطر، پس از استنشاق باید دهان را شستشو دهید. در حالی که درمان ادامه دارد، با درمان ضد قارچ موضعی یا سیستمیک مناسب (به عنوان مثال خوراکی) درمان شود. گاهی اوقات ممکن است نیاز باشد که درمان قطع شود.
- برونکواسپاسم متناقض ممکن است با افزایش فوری خس خس سینه پس از دوز رخ دهد. اگر بعد از مصرف دوز برونکواسپاسم رخ داد، فوراً با یک برونش گشادکننده استنشاقی و کوتاه اثر درمان کنید.
- کورتیکواستروئیدهای استنشاقی خوراکی ممکن است باعث کاهش سرعت رشد در بیماران اطفال شوند. نظارت بر رشد بیماران اطفال دریافت کننده ICS به طور معمول (به عنوان مثال از طریق استادیومتری) گزارش شده است. برای به حداقل رساندن اثرات سیستمیک کورتیکواستروئیدهای استنشاقی خوراکی، دوز هر بیمار را به کمترین دوزی که به طور موثر علائم او را کنترل میکند، تیتر کنید.
- واکنشهای آنافیلاکتیک در بیماران مبتلا به حساسیت شدید پروتئین شیر پس از استنشاق محصولات پودر حاوی لاکتوز گزارش شده است. بیماران مبتلا به حساسیت شدید به پروتئین شیر نباید از این دارو استفاده کنند.
- درمان نباید به عنوان گشادکننده برونش در نظر گرفته شود و برای تسکین سریع اسپاسم برونش توصیه نشود. به بیمار دستور دهید که در صورت بروز دورههای آسم که در طول دوره درمان به گشادکنندههای برونش پاسخ نمیدهند، فوراً با پزشک تماس بگیرد. در طول چنین دورههایی، بیماران ممکن است به درمان با کورتیکواستروئیدهای خوراکی نیاز داشته باشند.
موارد منع مصرف اسپری فلکسوتاید
- حساسیت مفرط به دارو، اجزا یا پروتئینهای شیر که ممکن است منجر به آنافیلاکسی، آنژیوادم، بثورات پوستی و کهیر شود.
- درمان اولیه وضعیت آسم یا سایر اپیزودهای حاد آسم که در آن اقدامات شدید مورد نیاز است.
خطر شرایط ائوزینوفیلیک با داروی فلکسوتاید
- در موارد نادر، بیمارانی که فلوتیکازون پروپیونات استنشاقی مصرف میکنند ممکن است با شرایط ائوزینوفیلیک سیستمیک مراجعه کنند. برخی از بیماران دارای ویژگیهای بالینی واسکولیت هستند که با سندرم چرگ استراس سازگار است، وضعیتی که اغلب با درمان سیستمیک کورتیکواستروئید درمان میشود. این رویدادها (نه همیشه) با کاهش یا قطع درمان با کورتیکواستروئید خوراکی به دنبال معرفی فلوتیکازون پروپیونات همراه بوده است.
- مواردی از شرایط جدی ائوزینوفیلیک نیز با سایر ICS در این محیط بالینی گزارش شده است. پزشکان باید نسبت به ائوزینوفیلی، بثورات واسکولیتیک، تشدید علائم ریوی، عوارض قلبی یا نوروپاتی که در بیمارانشان ظاهر میشود، هوشیار باشند.
عوارض اسپری فلکسوتاید
تحریک گلو، خستگی و بیحالی، درد اسکلتی، گرفتگی بینی، سردرد، سرفه، احتقان بینی، گرفتگی صدا، ترشحات بینی، التهاب دستگاه تنفسی فوقانی و… برخی از عوارض اسپری فلکسوتاید میباشد. به یاد داشته باشید که پزشک شما تشخیص داده که مزایای آن برای شما بیشتر از خطر عوارض جانبی است. بسیاری از افرادی که از این دارو استفاده میکنند عوارض جانبی جدی ندارند. در صورت مشاهده علائم یک واکنش آلرژیک جدی، از جمله بثورات پوستی، خارش و تورم (به ویژه در صورت، زبان و گلو)، سرگیجه شدید، مشکل تنفسی، فورا به پزشک مراجعه کنید. در ادامه به برخی عوارض اسپری فلکسوتاید خواهیم پرداخت؛
- کاندیدیازیس دهان (<31%)
- تحریک گلو (3-22%)
- عفونت دستگاه تنفسی فوقانی (16-18%)
- خستگی یا بی حالی (16%)
- گرفتگی بینی (16%)
- درد اسکلتی عضلانی (2-12%)
- سردرد (5-11%)
- احتقان بینی (8%)
- سینوزیت یا عفونت سینوسی (4-7%)
- سرفه (4-6%)
- گرفتگی صدا یا دیسفونی (2-6%)
- ترشحات بینی (5%)
- التهاب دستگاه تنفسی فوقانی (5-2%)
- آسیب عضلانی (≤5%)
- ناراحتی یا درد دستگاه گوارش
تداخل دارویی فلکسوتاید
- تداخلات ماژور: بلزوتیفان، بمیپارین، بوسپرویر، بوپروپیون، سرتینیب، کلاریترومایسین، کلونیگزین، کوبیسیستات،کانیواپتان، داسابوویر، دوولیسیب، فدراتینیب، فکسینیدازول، فلروکساسین، فلوکتافنین، فلومکوئین،فوسنتوپیتانت، ایدلالیسیب، ایندیناویر، ایتراکونازول، ایووسیدنیب، کتوکونازول، لاروترکتینیب،لفامولین، لوپیناویر، لورلاتینیب، لوماکافتور، ماسیمورلین، نادروپارین، نفازودون، نلفیناویر، نتوپیتانت،نیرماتلویر، پارسیتینیب، پوساکونازول، ریتوناویر، ساکوئیناویر، سارگراموستیم، تلاپرویر،تلیترومایسین، تیپراناویر، وریکونازول
- تداخلات متوسط: آپالوتامید، آرانوفین، فلوکونازول، گلیسرول فنیل بوتیرات، انسولین (انواع)، تستوسترون
- کاهش اثرات داروها توسط فلوتیکازون: آلدسلوکین، کوزینتروپین، اسکتامین (نازال)
مصرف اسپری فلکسوتاید در دوران بارداری و شیردهی
هیچ مطالعه بالینی تصادفی در زنان باردار وجود ندارد. در زنان مبتلا به آسم ضعیف یا متوسط کنترل شده، خطر چندین پیامد نامطلوب پری ناتال وجود دارد (مانند پره اکلامپسی در مادر، نارس بودن، وزن کم هنگام تولد و کوچک بودن برای سن حاملگی در نوزاد). زنان باردار مبتلا به آسم باید به دقت تحت نظر باشند و داروها را در صورت لزوم تنظیم کنند تا کنترل مطلوب آسم حفظ شود.
تاثیر اسپری فلکسوتاید در شیردهی
غلظت پروپیونات فلوتیکازون در پلاسما پس از استنشاق دوزهای درمانی کم است. غلظت در شیر مادر احتمالاً به همان نسبت کم است. فواید رشدی و سلامتی تغذیه با شیر مادر باید همراه با نیاز بالینی مادر به درمان و هرگونه عوارض جانبی احتمالی بر روی کودک شیرده از دارو یا بیماری زمینهای مادر در نظر گرفته شود.
شرایط نگهداری اسپری فلکسوتاید
اسپری فلکسوتاید باید در دمای اتاق و دور از نور نگهداری شود. همچنین مهم است که تمام داروها را از دید و دسترس کودکان دور نگه دارید، زیرا بسیاری از اشکال دارویی (مانند قرصهای هفتگی و قطرههای چشمی، کرمها، چسبها و استنشاقها) در برابر کودک مقاوم نیستند و کودکان خردسال میتوانند آنها را به راحتی باز کنند. داروهای غیر ضروری باید به روشهای خاصی دور ریخته شوند تا اطمینان حاصل شود که حیوانات خانگی، کودکان و سایر افراد نمیتوانند آنها را مصرف کنند.
کلام آخر اسپری فلکسوتاید
این مقاله به بررسی تسکین آسم و تنگی نفس با اسپری فلکسوتاید، ازمجله داروخانه آنلاین مثبت سبز پرداخت. اسپری فلکسوتاید، به عنوان یک داروی استنشاقی کورتیکواستروئیدی، نقشی کلیدی در این زمینه ایفا میکند. با کاهش التهاب در راههای هوایی و کمک به بهبود تنفس، این دارو نه تنها علائم آزاردهنده آسم و تنگی نفس را کاهش میدهد، بلکه به بیماران امکان میدهد که زندگی با کیفیتتری را تجربه کنند. استفاده منظم و صحیح از اسپری فلکسوتاید، به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع، میتواند به پیشگیری از حملات آسم و بهبود کنترل بیماری منجر شود.
