قرص آلپرازولام

زاناکس نام تجاری داروی آلپرازولام است که به منظور درمان اختلال اضطراب تجویز می‌شود. Xanax برای اختلال اضطراب عمومی (GAD)، اضطراب مرتبط با افسردگی و اختلال هراس کاربرد دارد و به صورت قرص‌های نیم‌میلی‌گرمی و یک‌میلی‌گرمی موجود است. با توجه به مصرف روز افزون این دارو در این مطلب از داروخانه آنلاین مثبت سبز خواهیم دانست به طور دقیق آلپرازولام چیست؟

قرص آلپرازولام چیست؟

قرص آلپرازولام (Alprazolam) دارویی از دسته بنزودیازپین‌ها است که به عنوان تضعیف‌کننده سیستم عصبی مرکزی (CNS) عمل می‌کند. این دارو با کند کردن فعالیت‌های سیستم عصبی و تقویت فعالیت برخی مواد شیمیایی خاص (انتقال‌دهنده‌های عصبی) در مغز، اثرات خود را بر بدن اعمال می‌کند.
موارد مصرف اصلی این دارو برای تسکین علائم اضطراب، درمان اضطراب ناشی از افسردگی و همچنین درمان اختلال پانیک (حملات هراس) در برخی بیماران تجویز می‌شود.

موارد مصرف قرص آلپرازولام چیست؟

قرص زاناکس (Xanax) به منظور تسکین اضطراب، اختلالات خواب و اختلال هراس تجویز می‌شود. این دارو با اثرات ضدافسردگی که دارد می‌تواند برای افراد افسرده هم با نظر پزشک تجویز شود.

توجه داشته باشید که به مرور زمان با مصرف این دارو مقدار زیادی دوپامین در مغز آزاد شده که باعث می‌شود حس نشاط و خوشی کاذب در بیمار ایجاد شود، در این شرایط فرد به این ماده وابسته شده و تمایل به مصرف بیشتر و بیشتر این دارو خواهد داشت تا زمانی که دیگر بدون آن حس خوشی را تجربه نخواهد کرد.

در این شرایط می‌گوییم فرد به این ماده اعتیاد پیدا کرده است. به همین منظور کسانی که از این دارو استفاده می‌کنند باید کاملا تحت نظر باشند.

آلپرازولام برای خواب

آلپرازولام به‌طور معمول برای درمان بی‌خوابی به صورت روتین و همیشگی تجویز نمی‌شود. کاربرد اصلی و تایید شده این دارو برای درمان اختلالات اضطرابی، اضطراب ناشی از افسردگی و اختلال پانیک (حملات هراس) است.

تأثیر بر خواب به عنوان عارضه جانبی خواب‌آلودگی، گیجی و سستی از عوارض جانبی رایج این دارو هستند. به همین دلیل، پزشک ممکن است آن را برای کاهش اضطرابی که مانع خواب می‌شود، به صورت کوتاه‌مدت تجویز کند. احساس خواب‌آلودگی معمولا بین ۱۵ تا ۴۵ دقیقه پس از مصرف شروع می‌شود.

چرا آلپرازولام نباید برای درمان طولانی‌مدت بی‌خوابی استفاده شود؟

خطر اعتیاد و وابستگی: آلپرازولام پتانسیل بالایی برای ایجاد وابستگی جسمی و روانی دارد و سوء مصرف آن می‌تواند منجر به اوردوز یا مرگ شود.

بروز بی‌خوابی در اثر قطع دارو: یکی از علائم شایع ترک دارو یا قطع ناگهانی آن، بروز بی‌خوابی شدید، کابوس و اختلال در الگوی خواب است.

پدیده تحمل (Tolerance): در صورت مصرف طولانی‌مدت، بدن به دارو عادت کرده و برای رسیدن به همان اثر اولیه (آرام‌بخش یا خواب‌آور)، به دوزهای بالاتری نیاز پیدا می‌کنید.

توصیه مهم: اگر دچار مشکلات خواب هستید، حتما با پزشک مشورت کنید تا علت اصلی مانند اضطراب یا مشکلات فیزیکی تشخیص داده شود. هرگز این دارو را بدون نسخه و بیش از مقدار تجویز شده مصرف نکنید. همچنین می‌توانید با نظر پزشک از قرص ملاتونین برای تنظیم چرخه خواب و بیداری استفاده کنید

آلپرازولام برای معده عصبی

قرص آلپرازولام (زاناکس) به طور مستقیم برای درمان بیماری‌های گوارشی یا معده عصبی تایید نشده است، بلکه کاربرد اصلی آن در حوزه اختلالات اعصاب و روان است.

آلپرازولام برای درمان اختلالات اضطرابی، اضطراب ناشی از افسردگی و اختلال پانیک (حمله هراس) تجویز می‌شود.از آنجایی که علائم گوارشی مانند «معده عصبی» اغلب ریشه در اضطراب دارند، پزشک ممکن است این دارو را برای کنترل اضطراب زمینه‌ای تجویز کند، اما منابع این دارو را مستقیما داروی معده معرفی نمی‌کنند.

آلپرازولام برای پانیک

آلپرازولام یکی از داروهای اصلی از دسته بنزودیازپین‌ها است که به‌طور گسترده برای 5 درمان اختلال پانیک و حملات هراس، با یا بدون ترس از مکان‌های باز (اگورافوبیا)، تجویز می‌شود. این دارو با تقویت فعالیت برخی مواد شیمیایی در مغز، باعث تضعیف سیستم عصبی مرکزی و ایجاد آرامش می‌شود.

مقدار و نحوه مصرف قرص زاناکس به چه صورت است؟

دوز مصرفی این دارو به صورت دقیق باید توسط پزشک تعیین شود. به طور معمول این دارو در موارد ضد اضطرابی در دوز بسیار پایین تجویز می‌شود و در صورتی که به منظور درمان بی‌خوابی تجویز شود گاهی تا نیم میلی‌گرم نیز تجویز می‌شود و حداکثر دوز تجویزی این دارو ۴ میلی‌گرم در روز در موارد بسیار شدید و در افراد با استرس حاد است.

قرص آلپرازولام 0.5 برای چیست؟

قرص آلپرازولام ۰.۵ میلی‌گرم (Alprazolam 0.5 mg)، که با نام‌های تجاری مختلفی مانند زاناکس شناخته می‌شود، دارویی از دسته بنزودیازپین‌ها است. این دارو به عنوان تضعیف‌کننده سیستم عصبی مرکزی (CNS) عمل می‌کند و باعث کند شدن فعالیت‌های سیستم عصبی می‌شود.

نکات مهم درباره دوز ۰.۵ میلی‌گرم:

برای بزرگسالان: دوز شروع معمول برای درمان اضطراب اغلب بین ۰.۲۵ تا ۰.۵ میلی‌گرم و به میزان ۳ بار در روز است. در مورد اختلال پانیک نیز معمولاً با دوز ۰.۵ میلی‌گرم، ۳ بار در روز شروع می‌شود.
در سالمندان: پزشکان معمولا درمان را با دوز کمتر مثلا ۰.۲۵ میلی‌گرم شروع می‌کنند، زیرا افراد مسن نسبت به اثرات دارو حساس‌تر هستند.

مکانیسم اثر آلپرازولام

آلپرازولام به دسته‌ای از داروها به نام بنزودیازپین‌ها تعلق دارد. این دارو به عنوان یک تضعیف‌کننده سیستم عصبی مرکزی (CNS) عمل می‌کند، به این معنی که باعث کند شدن فعالیت‌های سیستم عصبی می‌شود. جزئیات عملکرد آن در بدن عبارتند از:

تقویت انتقال‌دهنده‌های عصبی: تصور می‌شود که این دارو از طریق تقویت فعالیت برخی مواد شیمیایی خاص (انتقال‌دهنده‌های عصبی) در مغز عمل می‌کند.

اثر آرام‌بخشی: با تقویت این فعالیت‌های شیمیایی، دارو اثرات آرام‌بخش، تسکینی و ضداضطراب قدرتمندی ایجاد می‌کند که منجر به کاهش علائم فیزیکی و روانی اضطراب و حملات پانیک می‌شود.

به دلیل همین تاثیر مستقیم بر شیمی مغز و ایجاد آرامش سریع، این دارو می‌تواند اعتیادآور باشد و سوءمصرف آن خطرات جدی به همراه دارد.

سرعت عمل و تاثیر دارو به چه صورت است؟

شروع اثر: احساس خواب‌آلودگی و اثرات تسکینی پس از مصرف آلپرازولام معمولا بین ۱۵ تا ۴۵ دقیقه شروع می‌شود.

مدت زمان اثرات آرام‌بخش: اثرات آرام‌بخش، تسکین‌دهنده و خواب‌آور این دارو معمولا حدود ۸ تا ۱۲ ساعت باقی می‌ماند و سپس از بین می‌رود.

نیمه عمر و مدت اثر دارو چه مدت است؟

اثرات حسی دارو ممکن است پس از ۱۲ ساعت کاهش یابد، اما یک دوز از آن می‌تواند بسته به عوامل فردی، بین ۳۱ ساعت تا ۱۳۴.۵ ساعت (بیش از ۵ روز) در بدن باقی بماند. همچنین، اثرات تضعیف‌کننده سیستم عصبی ممکن است تا چند روز پس از قطع مصرف دارو همچنان تداوم داشته باشد.

آیا می توان بر سرعت تاثیر این دارو افزود؟

اگر قرص آلپرازولام را با معده خالی و قبل از صرف غذا مصرف نمایید به مدت پنج دقیقه تا نیم ساعت بعد از جذب اثر می‌کند. همچنین قرار دادن قرص در زیر زبان نیز جذب و اثر آن را سرعت می‌بخشد.

آیا این قرص برای تمام اشخاص موثر است؟

قرص زاناکس برای تمام اشخاص مناسب نیست و مصرف سر خود آن اعتیاد آور است و استفاده از زاناکس در افرادی که سابقه اعتیاد به مواد مخدر و الکل دارند به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود.

نحوه کارکرد زاناکس در بدن در شرایط مختلف چگونه است؟

قرص زاناکس فعالیت سیستم اعصاب مرکزی را سرکوب می کند به این معنی که فعالیت، تحریک پذیری و واکنش مغز را کاهش داده و اجازه می‌دهد مغز و سیستم اعصاب مرکزی زمان بیشتری برای استراحت داشته باشند، این مسئله سبب تعادل بین سیستم اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک می شود.

به عبارتی می‌توان گفت آلپرازولام یا زاناکس اثر آرامبخش و کسل کنندگی دارد. قرص آلپرازولام از سرعت حرکت ناقل‌های شیمیایی در مغز که ممکن است نامتعادل باشند می‌کاهد و نتیجه این کاهش از فعالیت‌های غیر طبیعی مغز، تنش‌های عصبی و اضطراب کم می‌کند.

زاناکس این کار را با افزایش فعالیت گابا انجام می‌دهد، گابا آمینو بوتیریک اسید یک ماده شیمیایی طبیعی از گروه اسیدهای آمینه است که در مغز تولید و به عنوان یک انتقال دهنده عصبی، موجب افزایش حس آرامش و استراحت پذیری می‌شود.

اشکال دارویی آلپرازولام

زاناکس (Xanax): نام تجاری اصلی آلپرازولام است که توسط شرکت فایزر (Pfizer) تولید می‌شود و در سال ۱۹۸۱ تاییدیه FDA را دریافت کرد. این دارو اکنون به صورت ژنریک (عمومی) توسط شرکت‌های مختلف در جهان تولید می‌شود.

اشکال مختلف: این دارو در قالب‌های متنوعی از جمله قرص‌های معمولی، قرص‌های پیوسته‌رهش (XR) و محلول‌های خوراکی موجود است.

آلپرازولام اینتنسول (Alprazolam Intensol): فرم مایع غلیظ این دارو است که توسط شرکت West-Ward تولید می‌شود.

نیروام (Niravam): نوعی قرص بازشونده در دهان (ODT) است که توسط شرکت Jazz Pharmaceuticals عرضه می‌شود.

زاناکس ایکس‌آر (Xanax XR): فرم آهسته‌رهش این دارو است که توسط فایزر تولید شده؛ البته شرکت‌های دارویی دیگر نیز نسخه‌های ژنریک آلپرازولام پیوسته‌رهش را تولید می‌کنند.

باید بدانید که در داروخانه‌های ایران عمدتا فقط فرم قرص معمولی (در دوزهای 0.5، 1و 2 میلی‌گرم) موجود است و فرم‌های مایع یا بازشونده در دهان به صورت رایج وجود ندارند.

اسامی تجاری آلپرازولام چیست؟

نام های دیگر تجاری آلپرازولام، زاناکس(Xanax) و نیراوام(Niravam) است.

در ایران آلپرازولام توسط شرکت‌های دارویی زیر تولید می‌شود:

• آلپرازولام سبحان دارو – شرکت داروسازی سبحان دارو
• آلپرازولام تهران دارو – شرکت داروسازی تهران دارو
• آلپرازولام اکتوور (اکتوورکو) – شرکت داروسازی اکتوورکو
• آلپرازولام پورسینا – شرکت داروسازی پور سینا
• آلپرازولام رازک – شرکت داروسازی رازک
• آلپرازولام روزدارو – شرکت داروسازی روزدارو
• آلپرازولام حکیم – شرکت داروسازی حکیم
• آلپرازولام پارس دارو – شرکت داروسازی پارس دارو
• آلپرازولام امین – شرکت داروسازی امین
• آلپرازولام جابر بن حیان – شرکت داروسازی جابر بن حیان
• زولام (Zolam) – شرکت داروسازی ایران دارو
• آلپراز (Alpraz) – شرکت داروسازی دکتر عبیدی

هشدارهای ضروری برای داروی آلپرازولام چیست؟

از آنجایی که داروی زاناکس در دسته داروهای بنزودیازپین‌ها است به هیچ عنوان نباید با مواد مخدر مصرف شود زیرا منجر به خواب آلودگی شدید، تنفس سخت، کما یا مرگ می‌شود.

ضمنا اگر دچار گلوکوم زاویه‌دار حاد هستید نباید از این دارو مصرف کنید.

در صورت مصرف داروهای ضد قارچی Sporanox (آنترواکونازول) یا Nizoral (کتوکونازول) از Xanax استفاده نکنید.

Xanax ممکن است عادت ایجاد کند، بنابراین دوزهای بالاتر از دارو را برای مدت زمان طولانی‌تر مصرف نکنید.

قبل از مصرف قرص آلپرازولام اگر مبتلا به هر کدام از موارد زیر هستید حتما پزشک خود را مطلع سازید:

• افسردگی
• افکار خودکشی
• صرع یا سابقه تشنج
• مشکلات کبدی یا کلیه
• آسم یا سایر مشکلات تنفسی
• مصرف بالای زاناکس و اعتیاد
• تاریخچه مشروبات الکلی یا سوء مصرف مواد

عوارض داروی زاناکس چیست؟

لرزش، حالت تهوع، تشنج، خواب‌آلودگی، اختلال تعادل در راه رفتن، تکلم غیرقابل فهم، تاری دید، ناراحتی‌های گوارشی

زاناکس یکی از اعتیاد آورترین داروهای آرام بخش است و بدون تجویز پزشک نباید از آن استفاده شود.

زاناکس معمولا برای کنترل بیماری‌های کوتاه مدت استفاده می‌شود و برای افرادی که سابقه اعتیاد به الکل و مواد مخدر دارند، به هیچ وجه توصیه نمی‌شود.

در صورت مشاهده هر یک از این عوارض که معمولا به ندرت بروز می‌کنند، اما جدی هستند به پزشک مراجعه کنید:

• تغییرات خلقی و روحی، مانند توهم و فکر به خودکشی
•  لکنت زبان یا مشکل در تکلم
• از دست دادن هماهنگی
• مشکل در راه رفتن
• مشکل حافظه

در صورت بروز هر یک از علائم نادر اما جدی زیر بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:

• زرد شدن چشم ها یا پوست
• تشنج

عوارض قرص الپرازولام در زنان

عوارض قرص آلپرازولام در زنان علاوه بر موارد عمومی شامل موارد اختصاصی مربوط به سیستم تولید مثل و هورمونی است که به دسته‌های زیر تقسیم می‌شوند:

آلپرازولام می‌تواند بر چرخه قاعدگی و سلامت پستان در زنان تاثیر بگذارد:

تغییرات قاعدگی: این دارو ممکن است باعث تغییر در دوره‌های قاعدگی، نامنظم شدن پریود یا حتی قطع کامل خونریزی قاعدگی شود.

مشکلات پستان: در برخی موارد، عوارضی نظیر تورم پستان، درد پستان یا ترشح غیرمنتظره و بیش از حد شیر از پستان‌ها گزارش شده است.

تأثیر بر میل جنسی: تغییر در میزان تمایل جنسی (کاهش یا افزایش) و اختلال در عملکرد جنسی از عوارض احتمالی این دارو است.

آلپرازولام و بارداری

مصرف آلپرازولام در بارداری به دلیل خطرات بالقوه آن بر روی نوزاد متولد نشده، توصیه نمی‌شود. اگر دارو در اواخر بارداری مصرف شود، نوزاد ممکن است با علائم ترک اعتیاد متولد شود. بهتر است برای جزئیات بیشتر با پزشک خود مشورت کنید.

آلپرازولام و شیردهی

آلپرازولام وارد شیر مادر می شود و ممکن است تاثیرات ناخوشایندی روی نوزاد شیرخوار داشته باشد. که شامل گریه‌های شدید، لرزش، مشکلات تنفسی، اختلال در تغذیه و کاهش وزن است. بنابراین مصرف آلپرازولام در دوره شیردهی توصیه نمی‌شود.

در صورت فراموشی یک نوبت دارو چه کنیم؟

در صورتی که مصرف یک نوبت از قرص آلپرازولام را فراموش کردید، طبق منابع باید به روش زیر عمل کنید:

مصرف به محض یادآوری: دوز فراموش شده را به محض اینکه به یاد آوردید، مصرف کنید.

صرف‌نظر کردن از دوز: اگر تقریبا زمان مصرف نوبت بعدی فرا رسیده است، از مصرف نوبت فراموش شده صرف‌نظر کنید و به برنامه دارویی معمول خود بازگردید.

ممنوعیت دو برابر کردن دوز: برای جبران نوبت فراموش شده، هرگز دو دوز را به طور هم‌زمان مصرف نکنید و از مصرف دوز اضافی خودداری کنید.

نحوه نگهداری داروی آلپرازولام چیست؟

آلپرازولام را در دمای اتاق، دور از گرما، رطوبت و نور آفتاب نگهداری کنید. همچنین از یخ‌زدگی دارو محافظت کنید. دارو را در مکانی قرار دهید که کودکان و حیوانات خانگی به آن دسترسی نداشته باشند.

سخن پایانی

آلپرازولام برای درمان اضطراب و اختلال پنیک تجویز می‌شود. این دارو پتانسیل بالایی برای وابستگی و اعتیاد دارد و مصرف آن با الکل یا مسکن‌های مخدر می‌تواند منجر به اوردوز، ایست تنفسی و مرگ شود.عوارض شایع آن شامل خواب‌آلودگی و سرگیجه است و هرگز نباید بدون نظارت پزشک یا به طور ناگهانی قطع شود، زیرا خطر علائم ترک جدی وجود دارد.